Кіріспе

Нжарлар немесе Нжарлар – Швецияның Нерке аймағындағы ежелгі герман халқы. «Эйлендтің жырларынан» (Lay of Weyland the smith) скандинавиялық нұсқасында олар туралы айтылады. Жырдың басында Нидюдр патша Швециядағы патша ретінде таныстырылады: Níðuðr hét konungr í Svíþjóð. Нидуд – Швеция патшасының аты. Кейіннен ол Нжарлардың билеушісі ретінде көрсетілген: Þat spyrr Níðuðr, Níára dróttinn, at einn Völundr sat í Ulfdölum; nóttum fóru seggir, neklðar váru brynjur, skildir bliku þeira við inn skarða mána. (Дереккөз) Нжарлардың билеушісі Нидуд Вулландтың Вольфдейлде жалғыз отырғанын естігенде, ол әскер жіберді: олардың қалқандары айдың толуымен ақшыл жарқырады, ал тілгілері жылтылдады. (В. Х. Ауден мен П. Б. Тейлордың аудармасы) Нжарлар Упсаладағы швед патшасына ерте тәуелсіздіктерін жоғалтқан болуы мүмкін, және Жордан VI ғасырдағы «Сканза» тайпаларының толық тізімінде оларды атамаған. Ежелгі норвегиялық дереккөздерде Нжарар/Нерикжар туралы аздаған мәліметтер бар, бірақ ерекшеліктері үшін «Нерике патшасы» деген мақаланы қараңыз.

Тілдік ескертулер

Бір қарағанда, бұл атауды тану қиын, себебі Нерике халқы ежелгі скандинавиялық дереккөздерде Нерикжар деп аталған. Дегенмен, "нжар" – ескі "нер" сөзінің өзгеруінен пайда болған. Осыған ұқсас дыбыстық өзгеріс "эка" және "херт" сөздерінде де болды, нәтижесінде "яг" (мен) және "хьярта" (жүрек) сөздері туды. Алайда, "Нжар" жағдайында бұл дыбыстық өзгеріс қалыптаспады, провинция мен оның халқы үшін ескі "нер" түрі қолданыла берді. "Нер" сөзі, өз кезегінде, ағылшын тіліндегі "narrow" сөзімен туыс ескі "нар" сөзінен алынған. Бұл атау аймақтың географиялық ерекшеліктерін көрсететін тар шығанақтарға сілтеме жасайды. Солтүстік-шығыс бөлігі (Квисмарен, Хьялмарен) жасанды түрде жойылған, бірақ провинцияның оңтүстік бөлігінде әлі де үлкен фьорд сақталған.