Кіріспе

Джон Браунды қолдаған аболиционистердің құпия қастандығы. "Құпия алтылық" деп аталатын адамдар тобы 1859 жылы аболиционист Джон Браунның Харперс-Ферриге жасаған шабуылын жасырын қаржыландырды. Кейде оларды "байлар" деп сипаттағанмен, бұл тек екі адамға ғана қатысты. Ал қалған төртеуі ықпалды лауазымдарда болғандықтан, басқаларды да "осы мәселеге" үлес қосуға ынталандыра алды. "Құпия алтылық" деген ат Браунның өлімінен соң жазушылар тарапынан ойлап табылды. Бұл термин Браунның сот процесіндегі куәліктерде, Джеймс Редпаттың "Капитан Джон Браунның қоғамдық өмірі" (1859) кітабында немесе Франклин Бенджамин Санборнның "Джон Браунның естеліктері" (1878) еңбегінде кездеспейді. Бұл адамдар Браунға жекелей көмек көрсетті, бірігіп жұмыс істемеді және бір-бірімен хат алмаспады. Олар бір уақытта бір бөлмеде болған емес, тіпті кейбіреулері бір-бірін жақсы білмеген.

Өмірбаян

Құпия алтылық Томас Уэнтуорт Хиггинсон, Самуэль Гридли Хоу, Теодор Паркер, Франклин Бенджамин Санборн, Геррит Смит және Джордж Лютер Стернс еді. Барлығы алты адам Джон Браунмен кездеспей тұрып-ақ құлдыққа қарсы күреске қатысқан және америкалық құлдықты тоқтату үшін зорлық-зомбылық қажет екеніне көз жеткізген. Алты адамның ішінде Смит пен Стернс ғана бай деп айтуға болады. Қалғандары екі унитарий дін қызметкері (Паркер мен Хиггинсон), дәрігер (Хоу) – дәрігерлердің жағдайы нашар болған кезде, және мұғалім (Санборн) еді. Смит Азамат соғысынан кейін Джефферсон Дэвистің босатылу шартына кепілдік бергендердің бірі болды. Егер топтың басшысы болса, ол Браунның өмірбаянын жазған Санборн еді. "1858-9 жылдары ақшаның бір бөлігі мен барлық хат-хабарлар менің қолымнан өтті. Біздің барлығымыз Браунға осы жоспарды іске асыруға көмектесу үшін ақша жинадық".

Джон Браунмен араласуы

Браун Вирджиния штатының Харперс-Ферридегі (қазіргі Батыс Вирджиния) федералды қару-жарақ қоймасынан қару-жарақ алуды және Оңтүстікте құлдар көтерілісін бастауды жоспарлаған. Бұл адамдар Браунның соңғы жоспарын білгені белгісіз, бірақ олардың кейбіреулері құлдықты жою үшін зорлық қолдану мәселесінде күмәнданған. Браун 1858 және 1859 жылдары алты адаммен кездесіп, құлдық жүйесіне қалай шабуыл жасауды талқылады. 1859 жылдың қазан айында Браунның жоспары сәтсіз аяқталды. Браунды кім қолдаған деген сұрақ туындады, өйткені ол рейдтің өзінің идеясы екенін айтқан сөздеріне сенілмеді. The New York Times, New York Herald және басқа да газеттерде жарияланған болжамдар мен куәліктер алты адамның есімдерін Браунмен байланыстыра бастады. 7 қарашада Смит Браунды қолдағандығын жоққа шығарып, өзін ақылсыздар үйіне жатқызды. Хау, Санборн және Стернс тұтқындалудан қашу үшін уақытша Канадаға қашып кетті. Паркер Италияда, Роберт және Элизабет Барретт Браунингтердің қонағы болды, себебі жылы климат туберкулезбен ауыратын адамдарға көмектеседі деп есептелді. "Біз Браунның Вирджинияда, Харперс-Ферриде бастауды ниеттенгенін білмедік", - деп мәлімдеді Санборн. Геррит Смит сияқты, Санборн да шындықтың бір бөлігін, бірақ толық шындықты айтпаған ашық мәлімдемелер жасауға құқылы екенін сезінді. "Біз оның батысқа қарай, қолжетімділігі төмен аймаққа қарай, бірнеше апта бойы байқаусыз жүруі мүмкін деп күттік, бұл жағдайда ол қарақшылар тобының әрекеті деп есептелер еді". 1860 жылдың 3 сәуір күні бес федералды маршал Франк Санборнның Массачусетс штатының Конкорд қаласындағы үйіне келіп, оны қолғаппен байлап, Вашингтонға алып кетуге тырысты, онда ол Сенат алдында Джон Браунмен байланысы туралы жауап беруі керек еді. Шамамен 150 қала тұрғыны Санборнды қорғауға асықты. Судья Эбенезер Р. Хоар тұтқынды ұстап беруді талап етіп, бұйрық шығарды. Луиза Мей Алкотт досына жазған хатында: "Санборнды дерлік қамауда ұстап әкетпек болды. Қалада үлкен қыжылдау. Энни Уайтинг ұзын аяқты шейітті алып кету үшін, ұрлаушылардың атқа тіркелген вагонына кіріп, өзін өлместікке жеткізді". Джордж Стернстің үйінде өткен жиынға Сэм және Джулия Уорд Хоу, Фрэнк Санборн, Ральф Уолдо Эмерсон, Венделл Филлипс және Джон Мюррей Форбс қатысты. Қара терілі Одақ әскерлерінің полкіне басшылық етумен айналысқан Хиггинсон өкініш білдірді. Геррит Смит Стернстің шақыруына жауап бермеді. Осы кезде мүсінші Эдвин Брэкет жасаған Джон Браунның мәрмәр бюсті ашылды. 1867 жылы Геррит Смит тұтқындалған бұрынғы Конфедерация президенті Джефферсон Дэвисті босату үшін кепілдікке көмектесті. Смиттың әйелі 1874 жылы Санборнға жазған хатында күйеуінің Джон Браунға қатысты барлық хаттарын жойғанын растады. Санборн да өзінің қағаздары мен хаттарын қарап, өзінің немесе серіктестерінің Браунның рейдіне қатысы бар екенін көрсететін барлық нәрсені жойды. Тек Теодор Паркерге жазылған хаттар, ол қайтыс болғаннан кейін бір жылдан астам уақыттан кейін Санборнға қайтып келді, сол кезде жойылмады. 1917 жылы Санборн қайтыс болғаннан кейін Массачусетс штатының Өкілдер палатасы оның өміріндегі еңбектері үшін мақтаған заң жобасын қабылдады, оның ішінде Санборнның "Харперс-Ферридегі Джон Браунның құпия кеңесшісі" рөлі ерекше аталып өтті, осы себепті ол жазаланды, зәбір көрді және жалған тұтқындауға ұшырады, тек Массачусетстен депортациядан бұқаралық наразылық арқасында құтылды.

Қосымша оқу (алғашқы соңғы)

Шыншыл болудың мәні: Том Форан Кларктың "Франклин Бенджамин Санборнның өмірі мен дәуірі" кітабы. (2009)
"Сырлы алты: Джон Браунмен қастандық жасаған адамдардың шын оқиғасы", Эдвард Ренехан. (1997)
Екіұшты қастандық жасаушылар: Джон Браун, "Сырлы алты" және құлдарға жасалған зорлық-зомбылық туралы теория, Джеффри Россбах. (1982)
"Сырлы алты: Джон Браун және аболиционисттік қозғалыс", Отто Дж. Скотт. (1979)