Орта және қысқа қашықтықтағы ядролық қаруды шектеу туралы келісім (1987-2019)

Кіріспе

АҚШ-тың Кеңес/Ресей келісім-шарты (1987–2019)

Орташа қашықтықтағы ядролық күштер туралы келісім (ОЯҚК) – АҚШ пен Кеңес Одағы (және оның құқықтық жаңарушысы Ресей Федерациясы) арасындағы қару-жарақтарды бақылау туралы келісім. АҚШ Президенті Рональд Рейган мен КСРО Бас хатшысы Михаил Горбачев 1987 жылдың 8 желтоқсанында келісімге қол қойды. АҚШ Сенаты 1988 жылдың 27 мамырында келісімді мақұлдады, ал Рейган мен Горбачев оны 1988 жылдың 1 маусымында ратификациялады. ОЯҚК екі елдің барлық ядролық және конвенциялық құрлықтан ұшырылатын баллистикалық зымырандарын, қанатты зымырандарын және зымыран ұшқыштарды (қысқа, орта және орташа қашықтықтағы) тиымдады. Бұл келісім әуеден немесе теңізден ұшырылатын зымырандарға қолданылмайды. 1991 жылдың мамыр айына дейін елдер 2692 зымыранды жойды, одан кейін 10 жыл бойы орнында тексерулер жүргізілді. Президент Дональд Трамп 2018 жылдың 20 қазанында Ресейдің келісімді бұзуына байланысты АҚШ-ты келісімнен шығаратынын жариялады, Ресейдің SSC-8 (Новатор 9М729) деп белгілі орташа қашықтықтағы қанатты зымыранды жасап, орналастыру арқылы келісімді бұзғанын айтты. Трамп әкімшілігі келісімге қол қоймағандықтан, Тынық мұхитында, соның ішінде Оңтүстік Қытай теңізіндегі Қытайдың қарулануына қарсы тұру да себептердің бірі екенін мәлімдеді. Ресей де жауап ретінде келесі күні солай істеді. АҚШ 2019 жылдың 2 тамызында келісімнен ресми түрде шықты.

Өмірбаян

1976 жылдың наурыз айында Кеңес Одағы алғаш рет өзінің Еуропалық аумақтарында RSD-10 Pioneer (Батыста SS-20 Saber деп аталады) зымыранын орналастырды; жылжымалы, жасырындыратын орташа қашықтықтағы баллистикалық зымыран (IRBM), бірнеше тәуелсіз нысаналанған қайта кіру ұшқыштарымен (MIRV) жабдықталған, ішінде үш ядролық 150 килотонналық оқ-дәрі бар. SS-20-ның қашықтығы кеңестік аумақтың ішінде тұрып, Батыс Еуропаға жетуге жеткілікті болды; бұл қашықтық стратегиялық қаруды шектеу келісімінің (SALT II) екінші кезеңіндегі (SALT II) континентаралық баллистикалық зымырандарға (ICBM) арналған ең төменгі қашықтықтан аспады. SS-20 ескірген SS-4 Sandal және SS-5 Skean зымырандарын алмастырды, олардың нашар дәлдігі, шектеулі қуаты (бір оқ-дәрі), ұшыруға дайындалудың ұзақ уақыты, жасыру қиындығы және қозғалмауы салдарынан Батыс Еуропаға шектеулі ғана қауіп төндірді, бұл оларды жоспарланған шабуыл алдындағы НАТО шабуылына осал қылды. SS-4 және SS-5 қорғаныс қарулары ретінде қарастырылса, SS-20 әлеуетті шабуылдық жүйе ретінде қарастырылды. "Екі жол" шешімі екі саяси бағытты қамтыды. Алғашқыда 7400 театрлық ядролық оқ-дәрінің 1000-ы Еуропадан алынып, АҚШ Кеңес Одағымен театрлық ядролық күштерді шектеу мақсатында екіжақты келіссөздер жүргізуді көздеді. Егер бұл келіссөздер сәтсіз аяқталса, НАТО өзінің LRTNF немесе орташа қашықтықтағы ядролық күштерін (INF) жаңартуға кірісер еді, АҚШ-тың Першинг 1a зымырандарын Батыс Германияда 108 Першинг II ұшқыштарымен алмастырып, 464 BGM-109G Жерден ұшырылатын қанатты зымырандарды (GLCM) 1983 жылдың желтоқсанынан бастап Бельгия, Италия, Нидерланды және Ұлыбританияға орналастыру жоспарланған.

Бастапқы келіссөздер: 1981-1983

Кеңес Одағы мен АҚШ келіссөздер мен алдын ала талқылауларды бастауға келісті, бұл алдын ала орта қашықтықтағы ядролық күштер туралы келіссөздер деп аталды. Кеңес делегациясын Батыс Германиядағы Кеңес елшілігінің екінші лауазымды қызметкері Юлий Квицинский басқарды. 1981 жылдың 18 қарашасында, ресми келіссөздер басталмас бұрын, Рейган «Нөлдік опция» немесе «нөл-нөл» ұсынысын жасады. Ол АҚШ-тың GLCM және Pershing II жүйелерін орналастыруын тоқтатуды, ал Кеңес Одағының SS 4, SS 5 және SS 20 зымырандарын жоюмен жауап беруді көздеді. Совет тарапының қарсылығына байланысты «Нөлдік опцияның» қабылдануының ықтималдығы төмен болғанмен, бұл қадам еуропалық қоғамдық пікірде жақсы қабылданып, құптауға ие болды. 1982 жылдың ақпан айында АҚШ келіссөзшілері «Нөлдік опцияны» және орта және қысқа қашықтықтағы зымырандарға жаһандық тыйым салуды қамтитын келісім жобасын ұсынды, оның орындалуын қатаң, бірақ нақтыланбаған тексеру бағдарламасы арқылы қамтамасыз етуді көздеді. Рейган әкімшілігінде «Нөлдік опция» бойынша пікірлер екіұшты болды. Бұл жоспардың авторы сол кездегі Қорғаныс министрінің ғаламдық стратегиялық мәселелер жөніндегі көмекшісі Ричард Перл еді. АҚШ-тың Еуропадағы ядролық қаруын сақтап қалуды қолдаған Қорғаныс министрі Каспар Вайнбергер жоспарға күмәнді қарады, бірақ соңында оны «Еуропалық пропаганда соғысында» Кеңес Одағын қорғанысқа көшіру үшін қабылдады. Рейган кейін «Нөлдік опция Батыс Еуропадағы ядролық саясаттың шындығынан туындады» деп мәлімдеді. Осы екі жыл ішінде екі тарап арасында келісімге келуге аз мүмкіндік болды. АҚШ-тың ядролық қабілеті бар ұшақтар мәселесін орта қашықтықтағы зымырандар мәселесінен бөліп қарау әрекеті соңғысына назар аударуға мүмкіндік берді, бірақ бұл бағытта нақты прогресске қол жеткізілмеді. 1982 жылдың жазында Ницце мен Квицинский Женевадағы ресми келіссөздерден алыс, Юра тауларында «орманға серуендеді», бұл бюрократиялық рәсімдерді айналып өту және келіссөздердегі тұйықталуды бұзу үшін жасалған тәуелсіз әрекет болды. Ницце Квицинскийге АҚШ-тың Pershing II зымырандарын орналастырудан бас тартатынын және GLCM зымырандарын 75-ке дейін шектейтінін ұсынды. Ал Кеңес Одағы Еуропада 75 және Азияда 90 орта қашықтықтағы зымыранды қондырғылармен шектелуі керек еді. Әрбір GLCM пулеметінде төрт GLCM және әрбір SS 20 пулеметінде үш оқ-дәрі болғандықтан, мұндай келісім АҚШ-тың Еуропадағы КСРО-ға қарағанда 75-тен астам орта қашықтықтағы оқ-дәрілері болуына әкелуі мүмкін еді, бірақ советтік SS 20 зымырандары американдық GLCM-нен гөрі озық және маневрлеуге қабілетті деп саналды. Квицинский бұл жоспардың Мәскеуде жақсы қабылданатынына күмәнданатын болса, Ницце Вашингтондағы мүмкіндіктеріне оң көзбен қарады. 1986 жылдың наурыз айында АҚШ пен КСРО арасындағы келіссөздер қайта басталды, олар тек INF мәселесін ғана емес, сонымен қатар Стратегиялық қаруды азайту туралы жеке келісімді (START I) және ғарыш мәселелерін (Ядролық және ғарыш келіссөздері) қамтыды. 1985 жылдың соңында екі тарап та Еуропа мен Азиядағы INF жүйелерін шектеу бағытында қозғалды. 1986 жылдың 15 қаңтарында Горбачев 2000 жылға дейін барлық ядролық қаруды, оның ішінде Еуропадағы INF зымырандарын тыйым салу туралы советтік ұсынысты жариялады. Бұл АҚШ тарапынан жарнамалық әрекет ретінде қабылданып, 1989 жылға дейін Еуропа мен Азиядағы INF ұшыру қондырғыларын кезең-кезеңмен қысқартумен жауап берілді. Ұлыбритания мен Францияның ядролық күштеріне ешқандай шектеулер қойылмады. 1986 жылдың тамыз және қыркүйек айларында өткен кездесулер сериясы 1986 жылдың 11-12 қазанында Рейган мен Горбачевтің Рейкьявик саммитіне әкелді. Екі тарап та Еуропадан INF жүйелерін алып тастау және INF зымыранының 100 басына тең жаһандық шектеулер қою туралы келісті. Горбачев стратегиялық қарым-қатынастарда терең және түбегейлі өзгерістер енгізуді ұсынды. 1987 жылы Батыс Германия канцлері Гельмут Кольдің АҚШ-тың Батыс Германиядағы Pershing 1a бірлескен жүйелерін алып тастау туралы шешім қабылдауы арқылы келіссөздер жанданды. Бастапқыда Коль Першинг зымырандарын толық жоюға қарсылық білдірді, мұндай қадам оның елінің Варшава келісімі күштерінің шабуылына осалдығын арттырады деп мәлімдеді. Келісім мәтіні 1987 жылдың қыркүйегінде мақұлданды. 1987 жылдың 8 желтоқсанында Рейган мен Горбачев Вашингтондағы саммитте келісімге ресми түрде қол қойды және келесі мамыр айында АҚШ Сенаты 93-5 дауыспен ратификациялады.

The Soviet Union and United States agreed to open negotiations and preliminary discussions, named the Preliminary Intermediate Range Nuclear Forces Talks, Yuli Kvitsinsky, the second ranking official at the Soviet embassy in West Germany, headed the Soviet delegation. On 18 November 1981, shortly before the beginning of formal talks, Reagan made the Zero Option or "zero zero" proposal. It called for a hold on US deployment of GLCM and Pershing II systems, reciprocated by Soviet elimination of its SS 4, SS 5, and SS 20 missiles. There appeared to be little chance of the Zero Option being adopted due to Soviet opposition, but the gesture was well received by the European public. In February 1982, US negotiators put forth a draft treaty containing the Zero Option and a global prohibition on intermediate and short range missiles, with compliance ensured via a stringent, though unspecified, verification program. Opinion within the Reagan administration on the Zero Option was mixed. Richard Perle, then the Assistant Secretary of Defense for Global Strategic Affairs, was the architect of the plan. Secretary of Defense Caspar Weinberger, who supported a continued US nuclear presence in Europe, was skeptical of the plan, though eventually accepted it for its value in putting the Soviet Union "on the defensive in the European propaganda war". Reagan later recounted that the "zero option sprang out of the realities of nuclear politics in Western Europe". There was little convergence between the two sides over these two years. A US effort to separate the question of nuclear capable aircraft from that of intermediate range missiles successfully focused attention on the latter, but little clear progress on the subject was made. In the summer of 1982, Nitze and Kvitsinsky took a "walk in the woods" in the Jura Mountains, away from formal negotiations in Geneva, in an independent attempt to bypass bureaucratic procedures and break the negotiating deadlock. Nitze's offer to Kvitsinsky was that the US would forego deployment of the Pershing II and limit the deployment of GLCMs to 75. The Soviet Union, in return, would also have to limit itself to 75 intermediate range missile launchers in Europe and 90 in Asia. Due to each GLCM launcher containing four GLCMs and each SS 20 launcher containing three warheads, such an agreement would have resulted in the US having 75 more intermediate range warheads in Europe than the USSR, though Soviet SS 20s were seen as more advanced and maneuverable than American GLCMs. While Kvitsinsky was skeptical that the plan would be well received in Moscow, Nitze was optimistic about its chances in Washington. In March 1986, negotiations between the US and the USSR resumed, covering not only the INF issue, but also the separate Strategic Arms Reduction Treaty (START I) and space issues (Nuclear and Space Talks). In late 1985, both sides were moving towards limiting INF systems in Europe and Asia. On 15 January 1986, Gorbachev announced a Soviet proposal for a ban on all nuclear weapons by 2000, which included INF missiles in Europe. This was dismissed by the United States as a public relations stunt and countered with a phased reduction of INF launchers in Europe and Asia with the target of none by 1989. There would be no constraints on British and French nuclear forces. A series of meetings in August and September 1986 culminated in the Reykjavík Summit between Reagan and Gorbachev on 11 and 12 October 1986. Both agreed in principle to remove INF systems from Europe and to equal global limits of 100 INF missile warheads. Gorbachev also proposed deeper and more fundamental changes in the strategic relationship. More detailed negotiations extended throughout 1987, aided by the decision of West German Chancellor Helmut Kohl in August to remove the joint US West German Pershing 1a systems. Initially, Kohl had opposed the total elimination of the Pershing missiles, claiming that such a move would increase his nation's vulnerability to an attack by Warsaw Pact forces. The treaty text was finally agreed in September 1987. On 8 December 1987, the treaty was officially signed by Reagan and Gorbachev at a summit in Washington and ratified the following May in a 93–5 vote by the United States Senate.

1991 жылғы желтоқсаннан кейінгі келісімдер

1991 жылдың желтоқсан айында Кеңес Одағының ыдырауына бес ай қалғанда, АҚШ пен Кеңес Одағы 28 мамырда, ХЖҚ шартында көрсетілгендей, аралық қашықтықтағы зымырандарын жоюды аяқтады. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін АҚШ ядролық қарулануды одан әрі азайтатын START 1 шартын сақтау үшін Беларусь, Қазақстан, Ресей және Украинамен келіссөздер жүргізді. АҚШ пікірінше, бұрынғы кеңестік мемлекеттердің он екісі шарты бойынша міндеттемелерді қабылдады (Балтық елдері 1940 жылы Кеңес Одағының заңсыз аннексиясына дейін дербес мемлекеттер болып саналды). АҚШ бірден ХЖҚ шартын сақтауға баса назар қоймады, себебі аралық қашықтықтағы зымырандарды қарусыздандыру жұмысы аяқталған болатын. Кейін АҚШ бұрынғы КСРО-ның жаңа тәуелсіздік алған алты мемлекетімен: Беларусь, Қазақстан, Ресей, Түркменстан, Украина және Өзбекстанмен келісімді сақтау үшін келіссөздер бастады. Бұл елдерде инспекцияға жататын ХЖҚ орналасқан жерлері бар еді. Ресей КСРО-ның ресми мұрагері болып табылып, оның ядролық арсеналын мұра еткен. Осы алты елдің ішінде Беларусь, Қазақстан, Ресей және Украина ХЖҚ шартын орындауды жалғастыру туралы келісімдерге келді. Ресей Федерациясының Қарулы Күштері Бас штабының бастығы, армия генералы Юрий Балуевский, Ресейдің Еуропадағы НАТО-ның зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін орналастыруына жауап ретінде және басқа елдер шартына бағынбағандықтан, шарттан бір жақты түрде шығуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. АҚШ ресми өкілдерінің мәлімдемесіне сәйкес, Ресей 2008 жылы SSC 8 зымыранын сынақтан өткізу арқылы шартты бұзған, оның ұшу қашықтығы Ресей SSC 8 зымырандары шартты бұзғаны туралы мәлімдемені жоққа шығарды, SSC 8-дің ең жоғары ұшу қашықтығы тек құрады. 2013 жылы Ресей екі зымыранды сынақтан өткізгені және оларды сынауды жалғастыруды жоспарлағаны хабарланды, бұл зымырандар шарт талаптарын бұзуы мүмкін еді: жылдам жылғалы SS 25 және жаңа RS 26 құрлық аралық баллистикалық зымырандары. АҚШ өкілдері 2014 және 2017 жылдары НАТО-ға Ресейдің ХЖҚ шартын бұзуының басқа да фактілері туралы хабарлады. 2018 жылы НАТО АҚШ-тың мәлімдемелерін ресми түрде қолдады және Ресейді шартты бұзғаны үшін айыптады. Ресей бұл айыптауды жоққа шығарды, ал Путин бұл АҚШ-тың шарттан шығуына сылтау екенін айтты. 2011 жылы Америкалық Кәсіпкерлік Институтының Ден Блюментал Ресейдің ХЖҚ шартымен проблемасының Қытайдың оған бағынбауы және аралық қашықтықтағы күштерін арттыруын жалғастыруында екенін жазды. Ресейлік шенеуніктер мен американдық ғалым Теодор Постолдың пікірінше, АҚШ-тың Еуропаға зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін орналастыруы шартты бұзу болып табылады, себебі оларды шабуылдық мүмкіндіктермен жылдам жабдықтауға болады; бұл айыптау АҚШ және НАТО шенеуніктері мен ғалым Джеффри Льюис тарапынан жоққа шығарылды. Ресейлік сарапшылар АҚШ-тың нысаналық зымырандарды және ұшқышсыз әскери ұшақтарды, мысалы, MQ 9 Reaper және MQ 4 Triton сияқтыларды пайдалануы ХЖҚ шартын бұзғанын мәлімдеді, бірақ бұл мәлімдеме АҚШ ресми өкілдері тарапынан жоққа шығарылды.

Five months prior to the collapse of the Soviet Union in December 1991, the United States and the Soviet Union completed the dismantling of their intermediate range missiles on May 28 as outlined by the INF Treaty. After the collapse of the Soviet Union, the United States focused on negotiations with Belarus, Kazakhstan, Russia, and Ukraine to preserve the START 1 treaty that further decreased nuclear armament. The United States considered twelve of the post Soviet states to be inheritors of the treaty obligations (the three Baltic states are considered to preexist their illegal annexation by the Soviet Union in 1940). The US did not focus immediate attention on the preservation of the INF Treaty because the disarmament of INF missiles already occurred. Eventually, the US began negotiations to maintain the treaty in the six newly independent states of the former Soviet Union that contained INF sites subject to inspection: Belarus, Kazakhstan, Russia, Turkmenistan, Ukraine, and Uzbekistan, with Russia being the USSR's official successor state and inheriting its nuclear arsenal. From these six countries, Belarus, Kazakhstan, Russia, and Ukraine entered agreements to continue the fulfillment of the INF Treaty. The Chief of the General Staff of the Armed Forces of the Russian Federation, Army General Yuri Baluyevsky, contemporaneously said that Russia was planning to unilaterally withdraw from the treaty in response to deployment of the NATO missile defence system in Europe and because other countries were not bound to the treaty. According to US officials, Russia violated the treaty in 2008 by testing the SSC 8 cruise missile, which has a range of Russia rejected the claim that their SSC 8 missiles violated the treaty, claiming that the SSC 8 has a maximum range of only In 2013, it was reported that Russia had tested and planned to continue testing two missiles in ways that could violate the terms of the treaty: the road mobile SS 25 and the newer RS 26 ICBMs. The US representatives briefed NATO on other Russian breaches of the INF Treaty in 2014 and 2017. In 2018, NATO formally supported the US claims and accused Russia of breaking the treaty. Russia denied the accusation and Putin said it was a pretext for the US to withdraw from the treaty. In 2011, Dan Blumenthal of the American Enterprise Institute wrote that the actual Russian problem with the INF Treaty was that China was not bound by it and continued to build up their own intermediate range forces. According to Russian officials and the American academic Theodore Postol, the US decision to deploy its missile defense system in Europe was a violation of the treaty as they claim they could be quickly retrofitted with offensive capabilities; this accusation has in turn been rejected by US and NATO officials and academic Jeffrey Lewis. Russian experts also stated that the US usage of target missiles and unmanned aerial vehicles, such as the MQ 9 Reaper and MQ 4 Triton, violated the INF Treaty, which has also in turn been rejected by US officials.

АҚШ-тың шығуы және тоқтатылуы

АҚШ Ресейдің бұрын келісімді бұзғанын айтып, 2018 жылдың 20 қазанында келісімнен шығуға ниетті екенін мәлімдеді. Бұл Путинді ядролық қақтығыста Ресей бірінші болып шабуыл жасамайтынын, бірақ кез келген қарсыласты "жойып тастайтынын" мәлімдеуге итермеледі, бұл "өзара жойылуды қамтамасыз ету" саясатын қайталайды. Путин мұндай қақтығыста қаза тапқан ресейліктер "жәннатта шейіт болып барады" деді. Сонымен қатар, АҚШ-тың Тынық мұхитында, соның ішінде Оңтүстік Қытай теңізінде қытайлық қару-жарақтардың күшеюіне қарсы тұру қажеттілігі олардың келісімнен шығуының тағы бір себебі болды, себебі Қытай келісімге қол қоймаған. 2016 жылдан бері Қытайдың DF-26 МБР-і қолданысқа енді, бұл АҚШ күштеріне Гуамға дейін қауіп төндіреді. Қытай Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың біржақты келісімнен шығуы теріс әсер ететінін айтып, АҚШ-ты "әрекет етуден бұрын үш рет ойлануға" шақырды. 2018 жылдың 23 қазанында АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Джон Р. Болтон Ресейдің "Эхо Москвы" радиостанциясында Қытайдың соңғы мәлімдемелері Вашингтонның келісімде қалуын қалайтынын, ал Қытайдың өзі оған міндетті емес екенін көрсетті. Сол күні Politico басылымында Қытай "шығудың нақты нысанасы" болып отырғаны туралы хабар тарады. 2018 жылдың 26 қазанында Ресей Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясын Вашингтон мен Мәскеуді келісімді сақтауға және нығайтуға шақыруды қарастыруға шақыру үшін дауыс беруге шақырды. Ресей 193 мүшелік Бас Ассамблеяның қарусыздандыру комитетіне қарар жобасын ұсынған, бірақ 18 қазанға белгіленген ұсыну мерзімінен өткен. Төрт күннен кейін Норвегияда өткен баспасөз конференциясында НАТО Бас хатшысы Йенс Столтенберг Ресейді келісімді орындауға шақырып, "Проблема – жаңа ресейлік зымырандардың орналасуы" деді. Путин 2018 жылдың 20 қарашасында Кремль Вашингтонмен ХЖҚК келісімін талқылауға дайын екенін, бірақ егер АҚШ одан бас тартса, "қарсы шаралар" қолданатынын мәлімдеді. 2018 жылдың 4 желтоқсанынан бастап АҚШ Ресейдің келісімді орындау үшін 60 күні бар екенін мәлімдеді. 2018 жылдың 5 желтоқсанында Ресей өзінің Peresvet жауынгерлік лазерін көрсетіп, қару жүйесінің 2017 жылдан бері "мемлекеттік сатып алу бағдарламасының бөлігі ретінде" Ресей Қарулы Күштерінде орналастырылғанын мәлімдеді. Ресей 9М729 (SSC-8) зымыратын және оның техникалық сипаттамаларын 2019 жылғы 23 қаңтарда өткен әскери брифингте шетелдік әскери атташелерге ұсынды, бұл Вашингтонды келісімде қалуға көндіруді көздеген ашықтық қадамы болды. Ресей Қорғаныс министрлігі АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Германияның дипломаттары зымыранның статикалық көрсетіліміне қатысуға шақырылғанын, бірақ олар бас тартқанын айтты. АҚШ АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпеоның бір күн бұрынғы мәлімдемесінен кейін 2019 жылғы 2 ақпанда ХЖҚК келісімін орындауды тоқтатты. Трамп мәлімдемесінде егер Ресей Федерациясы осы мерзім ішінде келісімге қайта оралмаса, толық келісімнен шығу және ХЖҚК келісімін бұзу үшін алты ай мерзім берілгенін айтты. АҚШ-тың алты айлық ХЖҚК келісімін тоқтата тұруынан кейін, Трамп әкімшілігі 2019 жылдың 2 тамызында келісімнен шығып кеткенін ресми түрде жариялады. Сол күні Помпео "Келісімнің бұзылуына тек Ресей ғана жауапты" деді. Келісімді ресми түрде ратификациялау үшін АҚШ Сенатының үштен екі мүшесінің қолдауы қажет болғанымен, Конгресс 20-шы және 21-ші ғасырларда халықаралық келісімдерге қатысты президенттік шешімдерді тоқтатуға сирек әрекет еткендіктен, президент пен атқарушы билік Конгресс мақұлдауысыз келісімнен бір жақты түрде шыға алатындығына прецедент қалыптасты. Кетіру күні АҚШ Қорғаныс министрлігі келісімді бұзатын жаңа типтегі зымыранды НАТО-ның шығыс базасынан сынақтан өткізу жоспарларын жариялады. Әскери басшылар Ресейдің келісімді бұзуына жауап ретінде осы жаңа зымыранның Ресей мен Қытайдан озат болу қажеттігін айтты. 2019 жылдың 5 тамызында Путин: "2019 жылдың 2 тамызынан бастап ХЖҚК келісім-шарты жоқ. Біздің америкалық әріптестеріміз оны мұрағатқа жіберіп, өткенге айналдырды" деді. 2019 жылдың 18 тамызында АҚШ келісім бойынша рұқсат етілмейтін зымыранды сынақтан өткізді; онжылдықтар бұрын келісім бойынша тыйым салынған BGM-109G-ге ұқсас Tomahawk-тың жер үстіндегі нұсқасы. Пентагон осы сынақтан алынған мәліметтер мен сабақтар оның болашақтағы орта қашықтықтағы мүмкіндіктерін дамытуға көмектесетінін айтты, ал Ресей Сыртқы істер министрлігі бұл өкінішті деп атап, АҚШ-ты әскери шиеленісті күшейтуде деп айыптады. Горбачев Трамптың ядролық келісімнен шығуын "үлкен ойдың жұмысы емес" деп сынап, "жаңа қарулану жарысы жарияланды" деді. Бұл шешімге Сыртқы істер және Қарулы күштер жөніндегі Төменгі палата комитеттерінің төрағалары Элиот Энджел мен Адам Смит сынға алды, олар Ресейті жауапкершілікке тарту және келісімге қайта оралуына қысым жасау жоспарын жасаудың орнына, Трамп әкімшілігі Путинге келісімнен оңай шығудың жолын ұсынды және оның қолына ойнады деді. 2018 жылдың 25 қазанында Еуропалық НАТО мүшелері де осыған ұқсас пікірлер білдірген, АҚШ-ты келісімнен шығудың орнына Ресейді келісімді орындауға көндіруге тырысуға шақырған, Мәскеу пайдалана алатын одақтағы жіктерге жол беруге тырысқан. Американдық заң шығарушылар арасында келісімнен шығу туралы әртүрлі пікірлер болды. АҚШ-тың келісімде тыйым салынған зымырандарды дамыту үшін үкімет қаражатын пайдалануын тоқтатуға бағытталған ХЖҚК келісімге сәйкес акті (H. R. 1249) енгізілді, ал республикалық сенаторлар Джим Инхоф және Джим Риш келісімнен шығуды қолдау туралы мәлімдеме жасады. 2019 жылдың 8 наурызында Украина Сыртқы істер министрлігі АҚШ пен Ресей екеуі де келісімнен шыққандықтан, еуропалық континентке Ресейдің Украинаға жасаған агрессиясының қаупін ескере отырып, орта қашықтықтағы зымырандарды дамытуға құқығы бар екенін мәлімдеді, сондай-ақ Ресейдің Қырымға қосылған аймағындағы Iskander-M ядролық қабілетті зымыран жүйелерінің болуын атап өтті. Украина кеңестік кеңістік өнеркәсібінің шамамен 40 пайызына ие болған, бірақ Мәскеуге жететін зымыранды дамытуға рұқсат берілмеген, тек ұзақ және қысқа қашықтықтағы зымырандары болған, бірақ орта қашықтықтағы зымырандарды дамытуға қабілетті. АҚШ келісімнен шыққаннан кейін кейбір американдық сарапшылар бұл елдің Ресей мен Қытайдың зымыран күштеріне тиімдірек қарсы тұруына мүмкіндік беретінін жазды. Бразилиялық журналист Аугусто Далл'Агнолдың пікірінше, ХЖҚК келісімінің күйреуін 2002 жылы Ресейдің наразылығына қарамастан, АҚШ-тың ABM келісімінен шығуынан басталган стратегиялық қаруды бақылау режимінің біртіндеп ыдырауының кең контекстінде де түсіну керек.

The US declared its intention to withdraw from the treaty on 20 October 2018, citing the previous violations of the treaty by Russia. This prompted Putin to state that Russia would not launch first in a nuclear conflict but would "annihilate" any adversary, essentially re stating the policy of "Mutually Assured Destruction". Putin claimed Russians killed in such a conflict "will go to heaven as martyrs". It was also reported that the US need to counter a Chinese arms buildup in the Pacific, including within South China Sea, was another reason for their move to withdraw, because China was not a signatory to the treaty. The deployment since 2016 of the Chinese DF 26 IRBM with a range of meant that US forces as far as Guam can be threatened. The Chinese Foreign Ministry said a unilateral US withdrawal would have a negative impact and urged the US to "think thrice before acting". On 23 October 2018, John R. Bolton, the US National Security Advisor, said on the Russian radio station Echo of Moscow that recent Chinese statements indicate that it wants Washington to stay in the treaty, while China itself is not bound by it. On the same day, a report in Politico suggested that China was "the real target of the [pull out]". On 26 October 2018, Russia unsuccessfully called for a vote to get the United Nations General Assembly to consider calling on Washington and Moscow to preserve and strengthen the treaty. Russia had proposed a draft resolution in the 193 member General Assembly's disarmament committee, but missed 18 October submission deadline

Four days later at a news conference in Norway, NATO Secretary General Jens Stoltenberg called on Russia to comply with the treaty saying "The problem is the deployment of new Russian missiles". Putin announced on 20 November 2018 that the Kremlin was prepared to discuss the INF Treaty with Washington but would "retaliate" if the United States withdrew. Starting on 4 December 2018, the US asserted that Russia had 60 days to comply with the treaty. On 5 December 2018, Russia responded by revealing their Peresvet combat laser, stating the weapon system had been deployed with the Russian Armed Forces as early as 2017 "as part of the state procurement program". Russia presented the 9M729 (SSC 8) missile and its technical parameters to foreign military attachés at a military briefing on 23 January 2019, held in what it said was an exercise in transparency it hoped would persuade Washington to stay in the treaty. The Russian Defence Ministry said diplomats from the US, Britain, France and Germany had been invited to attend the static display of the missile, but they declined. The US suspended its compliance with the INF Treaty on 2 February 2019 following an announcement by US Secretary of State Mike Pompeo the day prior. In a statement, Trump said there was a six month timeline for full withdrawal and INF Treaty termination if the Russian Federation did not come back into compliance within that period. Following the six month US suspension of the INF Treaty, the Trump administration formally announced it had withdrawn from the treaty on 2 August 2019. On that day, Pompeo stated that "Russia is solely responsible for the treaty's demise". While formally ratifying a treaty requires the support of two thirds of the members of the US Senate, because Congress has rarely acted to stop a number of presidential decisions regarding international treaties during the 20th and 21st centuries, there have been established a precedent that the president and executive branch can unilaterally withdraw from a treaty without congressional approval. On the day of the withdrawal, the US Department of Defense announced plans to test a new type of missile that would have violated the treaty, from an eastern NATO base. Military leaders stated the need for this new missile to stay ahead of both Russia and China, in response to Russia's continued violations of the treaty. On 5 August 2019, Putin stated, "As of August 2, 2019, the INF Treaty no longer exists. Our US colleagues sent it to the archives, making it a thing of the past." On 18 August 2019, the US conducted a test firing of a missile that would not have been allowed under the treaty; a ground based version of the Tomahawk, similar to the BGM 109G banned by the treaty decades prior. The Pentagon said that the data collected and lessons learned from this test would inform its future development of intermediate range capabilities, while the Russian foreign ministry said that it was a cause for regret, and accused the United States of escalating military tensions. Gorbachev criticized Trump's nuclear treaty withdrawal as "not the work of a great mind" and stated "a new arms race has been announced". The decision was criticized by the chairmen of the House Committees on Foreign Affairs and Armed Services Eliot Engel and Adam Smith, who said that instead of crafting a plan to hold Russia accountable and pressure it into compliance, the Trump administration had offered Putin an easy way out of the treaty and played right into his hands. Similar arguments had been brought previously on 25 October 2018 by European members of NATO who urged the US "to try to bring Russia back into compliance with the treaty rather than quit it, seeking to avoid a split in the alliance that Moscow could exploit". There were contrasting opinions on the withdrawal among American lawmakers. The INF Treaty Compliance Act (H. R. 1249) was introduced to stop the United States from using Government funds to develop missiles prohibited by the treaty, while Republican senators Jim Inhofe and Jim Risch issued statements of support for the withdrawal. On 8 March 2019, the Foreign Ministry of Ukraine announced that since the United States and Russia had both pulled out of the treaty, it now had the right to develop intermediate range missiles, citing Russian aggression against Ukraine as a serious threat to the European continent, and the presence of Russian Iskander M nuclear capable missile systems in Russian annexed Crimea. Ukraine was home to about forty percent of the Soviet space industry, but was never allowed to develop a missile with the range to strike Moscow, only having both longer and shorter ranged missiles, but it has the capability to develop intermediate range missiles. After the United States withdrew from the treaty, some American commentators wrote that this might allow the country to more effectively counter Russia and China's missile forces. According to Brazilian journalist Augusto Dall'Agnol, the INF Treaty's demise also needs to be understood in the broader context of the gradual erosion of the strategic arms control regime that started with the US withdrawal from the ABM Treaty in 2002 amidst Russia's objections.