Кіріспе
Киелі кітапта Шемнің ұлы, Нұхтың ұлы Арпақшад (– ʾArpaḵšaḏ, паузада אַרְפַּכְשָׁד – ʾArpaḵšāḏ; – Arphaxád), Арпақшад немесе Арпақсад деп те жазылады, топан судан кейінгі Шем-Терах әулетінің ер адамдарының бірі. Бұл есім Еврей Киелі кітабының Жаратылыс кітабында тіркелген, содан кейін Жаңа өсиеттегі Луқа ілтебігі сияқты басқа да Киелі кітаптарға көшірілген.
Arpachshad ( – ʾArpaḵšaḏ, in pausa אַרְפַּכְשָׁד – ʾArpaḵšāḏ; – Arphaxád), alternatively spelled Arphaxad or Arphacsad, is one of the postdiluvian men in the ShemTerah genealogy. The name is recorded in the Book of Genesis in the Hebrew Bible (or Old Testament of Christian Bible) and subsequently copied in different biblical books, including the Gospel of Luke in the New Testament.
Киелі кітап оқиғалары
Жаратылыс кітабында ол Нұхтың ұлы Шемнің бес ұлының бірі деп айтылады. Ол – Ыбырайымның әулетін Адам атадан Терахқа дейін көрсететін Жаратылыс кітабындағы он екінші есім. Адам атадан бастап, Нұх пен тоқсан судан бұрынғы тоғыз атау, ал тоқсан судан кейінгі тоғыз атау берілген, олар Нұхтың үлкен ұлы Шемнен басталып, Терахқа дейін жалғасады. Мәтінге сәйкес, Арпақшадтың бауырлары – Елам, Ассур, Луд және Арам. Септуагинтада оның ұлы Қайынан деп аталса, Шелах Арпақшадтың немересі еді. Сондай-ақ, Лұқа жазбаларында және Жобелейлер кітабының 8:1-інде Қайынан Арпақшадтың ұлы деп көрсетілген. Жобелейлер кітабы Арпақшадтың әйелін Саузанның қызы Расуая деп атап, Арпақшадтың анасын Седекетелебаб деп сипаттайды (Шемнің әйелі туралы әртүрлі пікірлер үшін Кемедегі әйелдер туралы қараңыз).
Анықтамалар
Кейбір ежелгі яһуди дереккөздері, әсіресе «Жәршілер кітабы», Арпақшатты Ура мен Кеседтің тікелей атасы деп көрсетеді, олар Евфрат өзенінің батыс жағалауында Ур-Касдим (Халдейлердің Уры) қаласын құрған деген сенімде (Жәршілер кітабы 9:4; 11:1–7) – дәл сол жағалауда, 1927 жылы Леонард Вулли Халдейлердің Уры деп анықтаған Ур орналасқан. Вуллидің Урды анықтауына дейін көптеген яһуди және мұсылман ғалымдары Арпақшатты Месопотамияның солтүстігіндегі бір аймақ деп түсінген. Бұл Арпақшатты Урфа Касидпен (атауларының ұқсастығынан – ארפ־כשד және כשדים) сәйкестендіруге алып келді – бұл аймақ Халдис тайпасымен байланысты, оларды Иосиф Флавий Халдейлермен шатастырған. Дональд Б. Редфорд Арпақшатты Вавилонмен бірдей деп мәлімдеді.
Басқа бір адам
Тағы бір Арпасад деутероканондық Юдит кітабында мидиялықтардың патшасы ретінде айтылады. Егер осы айтылған мидиялық патша ассириялықтарды жаулап алу кезінде өмір сүрген болса, оны Фраортпен (шамамен б.з.д. 665 – 633 жж.) теңестіруге болады. Егер ол Навуходоносор II-ге (Юдит кітабында ассириялықтардың патшасы деп көрсетілген) замандас болса, оны Сиаксармен (б.з.д. 625–585 жж.) теңестіру мүмкін.