Темір салбы (Steiner – Das Eiserne Kreuz) — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1977 жылғы британдық-неміс фильмі, Сэм Пекинпаның 1977 жылғы фильмі.

«Темір крест» (немісше: Steiner – Das Eiserne Kreuz, сөзбе-сөз «Штайнер – Темір крест») – Сэм Пекинпаның режиссерлік жұмысы, Джеймс Коберн, Максимилиан Шелл, Джеймс Мейсон және Дэвид Уорнер актерлік құрамында ойнаған 1977 жылғы соғыс фильмі. 1943 жылдың соңында Тамань түбегіндегі неміс Кубан плацдармына қарсы кеңестік әскерлердің Кавказ операциялары кезінде, Екінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс майданында өтеді. Фильмде темір крестке ие болуды қалайтын жаңадан келген аристократ прус офицері мен циник, соғысқа бейімделген пехоталық старшина арасындағы таптық қақтығыс көрсетіледі. Фильм британдық және Батыс Германияның қаржылық қолдауымен халықаралық деңгейде түсірілген, сыртқы түсірілімдер Югославияда жүзеге асырылған.

Сюжет

Рольф Штайнер елордалық офицер, Вермахт ардагері, Екінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданында қызмет еткен. Жаудың миномет позицияларына сәтті шабуыл жасаған кезде оның барлау взводы орыс солдатын тұтқынға алады. Взвод достық желіге оралған кезде, капитан Странски Штайнер батальонының командалығын алуға келеді. Полк командирі полковник Брандт, неге Странскийдің Кубань көпірінің басына ауысуды сұрағанын ойлады. Странский Брандт пен полк адъютанты, капитан Кизельге темір крестпен марапатталу үшін Ресейдің майдан шебінде қызмет атқаруға өтініш бергенін мақтан тұтады. Странски Штайнерді патрульден қайтып келе жатқанда кездестіреді және тұтқынның атуын бұйырады. Штайнер бас тартады да, Шнурбарт оны жасырып қояды. Штайнер Stransky-ге дереу хабар береді, онда оған аға сержант дәрежесіне көтерілгені туралы хабарлайды. Кездесуден кейін Странски өзінің адъютанты, лейтенант Трибигтің неміс армиясында өлім жазасына кесілетін қылмыс жасайтын жасырын гомосексуалист екенін түсінеді. Плутон өзінің басшысы лейтенант Майердің туған күнін тойлап жатыр. Штайнер жас ресейлік жігітті босату үшін алдыңғы позицияға алып барады, онда ол үлкен шабуыл кезінде кеңестік әскерлердің алға жылжуынан қаза табады. Немістер өздерінің позициясын қорғауға мәжбүр. Странски қорқыныштан қорқып қалады, ал Мейер қарсы шабуылға аттанып, өлтіріледі. Штайнер жарақат алып, әскери госпитальға жеткізіледі. Ауруханада болғаннан кейін, флешбектермен және Сета Бергер ойнаған медбикемен романтикалық қарым-қатынас жасады, Штайнерге үйге демалыс ұсынылады, бірақ оның орнына өз адамдарына оралуға шешім қабылдайды. Ол жерде ол Странскидің Майер бастаған қарсы шабуыл үшін темір крестке ұсынылғандығын біледі. Странскидің үкімі екі куәгердің куәлігін қажет етеді. Ол Трибигке шантаж жасап, Штайнерді соғыстан кейін артықшылықты қамтамасыз ету уәдесімен өз мәлімдемесін растауға көндіруге тырысады. Брандт Штайнердің өтірігін әшкерелейді деген үмітте Штайнерден сұрақтар алады, бірақ Штайнер барлық офицерлерді, тіпті Брандт пен Кизель сияқты "ағартылған" қызметкерлерді де жек көретінін айтады және жауабын ойлану үшін бірнеше күн сұрайды. Батальонға шегіну туралы бұйрық берілгенде, Странский Штайнердің взводына хабарламайды. Жау аумағына қайтып оралғанда, ерлер тек әйелдерден тұратын орыс жасағын тұтқынға алады. Штайнер жұмыс істеген кезде, нацистік партияның жек көрінішті мүшесі Золл әйелдердің бірін қораға алып барып, оны зорлайды. Ол қыз оның жыныс мүшелерін тістеп, оны өлтіреді. Осы арада қалған әйелдерді жалғыз өзі күзетіп отырған жас Дицтің да көңілі ауып, ол да өлтіріледі. Штайнер Золлды кекшіл орыс әйелдерімен бірге тұтқындап, олардың киімдерін жамылғы ретінде пайдаланады. Неміс шекарасына жақындаған кезде олар достық оттан аулақ болу үшін радио арқылы алға қарай жүреді. Странский Трибигке Штайнер мен оның адамдарын ресейліктер деп "қателесуді" ұсынады. Трибиг өз адамдарына немістерді атуды бұйырады; тек Штайнер, Крюгер және Ансельм аман қалады. Трибиг жауапкершілікті мойындамайды, бірақ Штайнер оны өлтіреді және Крюгерді взвод басшысы етіп, Анселмге қарауды тапсырады. Содан соң Штайнер Странскиді іздеуге шығады. Кеңестер үлкен шабуылға шығады. Брандт Кизельге эвакуация жасауға бұйрық беріп, соғыс аяқталғаннан кейін Германияны қайта құру үшін оған ұқсас адамдар қажет болады деп айтады. Брандт қашып бара жатқан әскерлерді қарсы шабуылға жинап алады. Штайнер Странскиді табады. Бірақ оны өлтірудің орнына ол оған қару береді және "Темір кресттердің өсетін жерін" көрсетуге ұсыныс жасайды. Странский Штайнердің "сапасын" қабыл алып, екеуі бірге шайқасқа аттанады. Фильм Странскийдің MP40-ты қалай жүктеу керектігін білуге тырысуымен аяқталады, оны Штайнер босатып жіберген жігітке ұқсайтын жасөспірім ресейлік солдат атып өлтіреді. Странски Штайнерден көмек сұрағанда, Штайнер күле бастайды. Оның күлдіруі кредиттерде жалғасады, онда "Hänschen klein" қайтадан көрінеді және Екінші дүниежүзілік соғыста және одан кейінгі қақтығыстарда қаза тапқан азаматтардың қара-ақ суреттерімен жалғасады.

Corporal Rolf Steiner is a veteran soldier of the Wehrmacht on the Eastern Front of World War II. During a successful raid on an enemy mortar position, his reconnaissance platoon captures a Russian boy soldier. As the platoon returns to friendly lines, Captain Stransky arrives to take command of Steiner's battalion. The regiment's commander, Colonel Brandt, wonders why Stransky would ask to be transferred to the Kuban bridgehead from more comfortable duties in occupied France. Stransky proudly tells Brandt and the regimental adjutant, Captain Kiesel, that he applied for transfer to front line duty in Russia so that he can win the Iron Cross. Stransky meets Steiner as he returns from the patrol and orders the prisoner shot. Steiner refuses and Corporal Schnurrbart takes the boy off into hiding. Steiner reports to Stransky shortly after, where he is informed of his promotion to senior sergeant. Following the meeting Stransky discerns that his adjutant, Lieutenant Triebig, is a closet homosexual which is a death penalty offence in the German Army. The platoon celebrates the birthday of their leader, Lieutenant Meyer. Steiner takes the young Russian to the forward positions to release him, where he is accidentally killed by advancing Soviet troops in a major attack. The Germans are forced to defend their positions. Stransky is overcome by fear in his bunker while Meyer is killed leading a successful counterattack. Steiner is wounded and sent to a military hospital. After his hospital stay, characterized by flashbacks and a romantic liaison with a nurse, played by Senta Berger, Steiner is offered a home leave but decides instead to return to his men. There he learns Stransky has been nominated for an Iron Cross for the counterattack Meyer had led. Stransky's award requires two witnesses as confirmation. He blackmails Triebig and attempts to persuade Steiner to corroborate his claim with promises of preferential treatment after the war. Brandt questions Steiner in the hope that he will expose Stransky's lies, but Steiner only states that he hates all officers, even those as "enlightened" as Brandt and Kiesel, and requests a few days to ponder his answer. When his battalion is ordered to retreat, Stransky does not notify Steiner's platoon. Making their way back through now enemy territory, the men capture an all female Russian detachment. While Steiner is busy, Zoll, a despised Nazi Party member, takes one of the women into the barn to rape her. She bites his genitals and he kills her. Meanwhile, young Dietz, left to guard the rest of the women alone, is distracted and killed as well. Disgusted, Steiner locks Zoll up with the vengeful Russian women, taking their uniforms to use as a disguise. As the men near the German lines, they radio ahead to avoid friendly fire. Stransky suggests to Triebig that Steiner and his men be "mistaken" for Russians. Triebig orders his men to shoot the incoming Germans; only Steiner, Krüger and Anselm survive. Triebig denies responsibility, but Steiner kills him and makes Krüger the platoon leader, telling him to look after Anselm. Steiner then goes hunting for Stransky. The Soviets launch a major assault. Brandt orders Kiesel to evacuate, telling him that men like him will be needed to rebuild Germany after the war. Brandt then rallies the fleeing troops for a counterattack. Steiner locates Stransky. But instead of killing him, he hands him a weapon, and offers to show him "where the Iron Crosses grow". Stransky accepts Steiner's "challenge", and they head off together for the battle. The film closes with Stransky trying to figure out how to reload his MP40, while being shot at by an adolescent Russian soldier who resembles the boy soldier released by Steiner. When Stransky asks Steiner for help, Steiner begins to laugh. His laughter continues through the credits, which feature "Hänschen klein" again and segues to black and white images of civilian victims from World War II and later conflicts.

Алдын ала өндіріс

Cross of Iron – EMI Films және Лондон қаласындағы ITC Entertainment, сондай-ақ Мюнхендегі Rapid Films GmbH компанияларының бірлескен ағылшын-неміс туындысы. Батыс Германияның продюсері Вольф К. Хартвиг 4 миллион долларлық бюджет қаражатын жинағанымен, өндіріс басталғанда оның тек бір бөлігі ғана қолжетімді болды. Бұл түсірілім алаңдарында кешігулерге себеп болды, себебі жергілікті қызметтер мен түсірілім тобы жұмысты бастамас бұрын төлем талап етті. 1975 жылдың шілде айында EMI Films компаниясы фильмді 6 миллион фунт стерлингке бағаланған он бір фильмнің құрамына енгізіп, түсіріледі деп хабарлады. Сол кезде фильмнің атауы «Сержант Штайнер» деп белгіленген еді және басты рөлді Роберт Шоу сомдайтын болды.

Жазу

Сценарийдің авторлары – Джулиус Эпштейн, Джеймс Хамильтон және Уолтер Келли. Олардың негізгі материалы Вилли Генрихтің 1956 жылғы «The Willing Flesh» романы болды, бұл Иоганн Швердфегердің (1914–2015) нағыз оқиғасына шала-шарпы негізделген көркем туынды. Шын мәніндегі Вермахт старшинасы Кавказ шайқасы мен Кубань қапшығында шайқасқан, көптеген наградаға ие болған тәжірибелі әскер болды. Ол 1969 жылы түсірген «Жабайы топ» вестерніндегі тәжірибесін пайдаланып, фильмнің қарқынын (зорлық-зомбылық көріністеріндегі баяу қозғалыс) және оның визуальдық стилін құрастырды.

Қабылдау

Шығарылған кезде фильм АҚШ-тағы прокатта нашар көрсетіп, аралас пікірлер алды, оның соғысқа қарсы, қараңғы тондылығы сол жылы шыққан аса танымал «Жұлдызды соғыстар» фильмінің шуына көмектеспеді. Дегенмен, ол Батыс Германияда өте табысты болды, «Музыканың дыбысынан» кейін ондағы ең жоғары кассалық табысқа ие болды, ал Еуропа бойынша көрермендер мен сыншылар фильмге жақсы жауап берді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің Винсент Канби оны «Пеккинпаның соңғы жылдардағы ең аз қызықты, ең жеке фильмі» деп атады. «Мен режиссердің бұл жобаға шын жүрегімен келгеніне сенбеймін, ол бастапқыда жарылыстар жасаумен айналысатын адамдардың қалауына орай түсірілген сияқты. Алайда, шайқас кадрлары сюжетке ерекше енгізілгендіктен, кімнің кімге не істеп жатқанын көбінесе біле алмайсыз». Variety басылымы: «"Темір крест" – Сэм Пеккинпаның соғысқа қарсы трактатқа жасаған тырысы, бірақ бәрінен артық режиссердің графикалық қақтығыстарды бейнелейтін экшн режиссері ретіндегі шеберлігін көрсетеді. Вольф К. Хартвигтің туындысы жақсы, бірақ дәстүрлі актерлік құрамымен, техникалық тұрғыдан әсерлі, бірақ ақырында зорлық-зомбылыққа, оның философиялық құнына қарамастан, бейімделген». «Чикаго Трибьюн» газетінің Джин Сискел фильмге 4 жұлдыздың 0,5-ін беріп, «Сэм Пеккинпаның соңғы қанды туындысы "Темір крест" туралы көптеген сұрақтар туындайды. Мысалы, «Бұл фильм не үшін жасалды?»» деп жазды. «Лос-Анджелес Таймс» газетінің Кевин Томас: «Пеккинпа мен оның сценаристтерінің "Темір крест" фильмінде соғыс туралы айтқандарының бәрін басқалар және өзі Пеккинпа жақсырақ жеткізді. "Темір крест" бізді зихианттық тұрғысынан қызықтыра алмайтындықтан, ол бізді шаршатып, мас күйге жеткізетін, зорлық-зомбылықты осылай көрсететін көрініс болып айналады». Гари Арнольд «The Washington Post» газетінде оны «ерекше мағынасыз, қажетсіз жаңа экшн фильм» деп атап, «Егер Пеккинпа бұл жобаны бастағанда, Югославияда түсірілген халықаралық бірлескен өндірісте, ол жолдан жаңылып қалған болса» деп қосты. Filmcritic пікірінше, «Пеккинпа соғыс сахналарына ден қояды (бұл оның жалғыз соғыс фильмі), ол нағыз оқиғаны көруге келген көрермендердің шыдамдылығын сынайды». Фильмнің жанкүйерлерінің бірі Квентин Тарантино, ол оны «Бесұңғырлар» фильміне шабыттандырды. Орсон Уэллс фильмді көргеннен кейін Пеккинпаға телеграмма жіберіп, оның фильмін «Батыс майданындағы тыныштықтан бері қарапайым сарбаз туралы көрген ең жақсы соғыс фильмі» деп мақтады. Иэн Джонстон 2011 жылдың маусым айында Blu-ray форматында шыққан фильмді қарап, «Темір крест» Пеккинпаның ең үздік туындыларымен қатар тұратын нағыз классиканың барлық белгілерін сақтайды деп бағалады. Соғыстың қатыгездігі мен әдепсіздігін еске түсіретін құнды ескерту ретінде оған теңдес жоқ». Майк Мейо өзінің «Соғыс фильмдері: экрандағы классикалық жанжалдар» кітабында «Темір крест» Сэм Пеккинпаның жалғыз соғыс фильмі «қиындықтар мен қымбат өндірістен шыға алмаған ұмытылған шедевр» екенін жазды. Джей Хаймс «Соғыс фильмдері» еңбегінде Пеккинпаның «құралдары бар адамдар тобы арасындағы шайқастар туралы көптеген фильмдер түсіргенімен, бұл екі тараптың да форма киетін алғашқы фильм» екенін жазды. Кобёрн бұл фильмді өзінің сүйікті фильмдерінің бірі деп атады. Фильм Rotten Tomatoes сайтында 20 рецензияға негізделген 70% рейтингке ие.

At the time of its release, the film did poorly at the box office in the US and received mixed reviews, its bleak, anti war tone unable to get noticed amidst the hype of the release of the mega popular Star Wars in the same year. However, it performed very well in West Germany, earning the best box office takings of any film released there since The Sound of Music, and audiences and critics across Europe responded well to the film. Vincent Canby of The New York Times called it "Mr. Peckinpah's least interesting, least personal film in years I can't believe that the director ever had his heart in this project, which, from the beginning, looks to have been prepared for the benefit of the people who set off explosives. However, the battle footage is so peculiarly cut into the narrative that you often don't know who is doing what to whom." Variety stated, "'Cross of Iron' is Sam Peckinpah's idea of an antiwar tract but which more than anything else affirms the director's prowess as an action filmmaker of graphic mayhem the Wolf C. Hartwig production is well but conventionally cast, technically impressive, but ultimately violence fixated to its putative philosophic cost." Gene Siskel of the Chicago Tribune gave the film 0.5 stars out of 4 and wrote, "There are plenty of questions to be asked about 'Cross of Iron,' Sam Peckinpah's latest bloodbath picture. Questions such as, 'Why was this film made?'" Kevin Thomas of the Los Angeles Times wrote, "Everything Peckinpah and his writers have to say about war in 'Cross of Iron' has been better expressed by others and Peckinpah himself. Since 'Cross of Iron' is too familiar to engage us intellectually, it becomes a wearying, numbing spectacle of carnage that tends to inure us to the violence it so graphically depicts." Gary Arnold of The Washington Post called it "a peculiarly pointless, expendable new action film," adding, "If Peckinpah had something specific in mind when he began this project, an international co production shot in Yugoslavia, he has lost the train of thought somewhere along the line." In the opinion of Filmcritic. com, "Peckinpah indulges in endless combat scenes (this was his only war movie), which try the patience of viewers who came for the real story." Fans of the film include Quentin Tarantino, who used it as inspiration for Inglourious Basterds. Orson Welles, when he saw the film, cabled Peckinpah, praising the latter's film as "the best war film he had seen about the ordinary enlisted man since All Quiet on the Western Front." Iain Johnstone, reviewing the film's release on Blu ray in June 2011, praised the film, saying Cross of Iron bears all the hallmarks of a real classic, which ranks with Peckinpah's finest work. As a poignant reminder of the sheer brutal obscenity of war, it has rarely been equalled." Mike Mayo wrote in his book ''War Movies: Classic Conflict on Film that Cross of Iron, Sam Peckinpah's only war film, "is a forgotten masterpiece that has never really managed to overcome its troubled and expensive production." Jay Hyams wrote in War Movies that while Peckinpah had directed "many films about battles between groups of armed men this was the first in which both sides wear uniforms." Coburn said the film was one of his favorites of those he had been in. The film holds a score of 70% on Rotten Tomatoes based on 20 reviews.

Жалғасы

Батыс германиялық өндірушілер қаржылаған "Брейкфру" фильмі 1979 жылы шықты. Оны ағылшын-американдық режиссер Эндрю МакЛаглен түсірді, ол Пекинпа сияқты, вестерн жанрындағы фильмдерімен танымал еді. Екінші фильмге бірнеше өзгеріс енгізілді. Мысалы, оқиға Ресейден Батыс майданына көшірілді және Ричард Бертон Кобурнның орнына сержант Штайнер рөлін сомдады. "Брейкфру" фильмi сыншылардың күшті сынауына ілікті, олар оның түсініксіз сюжеті, нашар диалогтары, қартайған актер құрамы және ерекше көзге түспейтін актерлік шеберлігі үшін айыптады. Фильмде Штайнер американдық офицердің (Роберт Митчем) өмірін сақтап қалады және Адольф Гитлерді өлтіруге жасалған қастандық туралы айтылады.

Қайта босату

Blu-ray нұсқасы жарық көргенмен бірге, "Темірдің айқасы" фильмінің жаңа түсірілімі 2011 жылдың маусым айында Ұлыбританиядағы таңдалған кинотеатрларда көрсетілді.