Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Грамматикалық жағдай фин, литва және венгр тілдері сияқты тілдерде қолданылады.
Grammatical case used in languages such as Finnish, Lithuanian, and Hungarian
Грамматикада illative case (/ɪ//l//ə//t//ɪ//v/; қысқартылған; illatus сөзінен – "ішке әкелінген") – фин, эстон, литва, латыш және венгр тілдерінде қолданылатын грамматикалық жағдай. Бұл локатив жағдайлардың бірі және негізгі мағынасы "ішіне" болып табылады. Венгр тілінен мысал – házba ("үйге", ház – "үй" деген мағынада). Эстон тілінен мысал – majasse және majja ("үйге"), maja ("үй") сөзінен жасалған. Фин тілінен мысал – taloon ("үйге"), talo ("үй") сөзінен, литва тілінен laivan ("кемеге"), laivas ("кеме") сөзінен, ал латыш тілінен laivā ("кемеге"), laiva ("кеме") сөзінен алынған.
In grammar, the illative case ('/ɪ//l//ə//t//ɪ//v/; abbreviated ; from illatus "brought in") is a grammatical case used in the Finnish, Estonian, Lithuanian, Latvian and Hungarian languages. It is one of the locative cases, and has the basic meaning of "into (the inside of)". An example from Hungarian is a házba ('into the house', with a ház meaning 'the house'). An example from Estonian is majasse and majja ('into the house'), formed from maja ('house'). An example from Finnish is taloon ('into the house'), formed from talo ('a house'), another from Lithuanian is laivan ('into the boat') formed from laivas ('boat'), and from Latvian laivā ('into the boat') formed from laiva ('boat').
Литва тілінде
Қозғалыс бағытын көрсететін illative жағдайы қазіргі стандартты тілде сирек кездеседі, бірақ сөйлеу тілінде, әсіресе белгілі бір диалекттерде жиі қолданылады. Оның жекеше түрі, көпше түрінен гөрі жиірек естіледі, кітаптарда, газеттерде және т.б. пайда болады. Литва тіліндегі көптеген есімдер illative жалғауын алуға қабілетті, бұл сипаттамалық тұрғыдан illative-тің литва тілінде жағдай ретінде қарастырыла беретінін көрсетеді. 20-шы ғасырдың басынан бері көптеген грамматикалық кітаптар мен оқулықтарда стандартты литва жағдайларының тізіміне енбейді, ал бағытты білдіру үшін į+айыптаушы конструкциясы жиірек қолданылады. Иллатив ежелгі литва тілінде кеңінен қолданылған; алғашқы литва грамматикалық кітабының авторы Дэниел Клейн illative және į+айыптаушы екеуін де атап көрсеткен, бірақ illative-ті "әдемірек" деп сипаттаған. Кейіннен ол Дзюкья немесе Шығыс Аукштайтияда өскен авторлардың, мысалы Винцас Креве-Миккевичустің жазбаша туындыларында жиі кездеседі. Литва тіліндегі illative-тің өзіндік жалғаулары бар, олар әрбір жіктелу үлгісіне қарай әртүрлі, бірақ басқа литва жағдайларымен салыстырғанда өте тұрақты. Illative жалғауы жекеше түрінде әрқашан n әрпімен аяқталады, ал sna – illative-тің көпше түріндегі жалғаудың соңғы бөлігі. Стандартты тілдегі белгілі бір тұрақты тіркестер illative болып табылады, мысалы, patraukti atsakomybėn ("жауапкершілікке тарту"), dešinėn! ("оңға бұрылу"), vardan ("атынан" немесе "құрметіне", мысалы, "Vardan Lietuvos" саяси партиясының атынан, "Литва үшін"). + Литва тіліндегі illative жағдайының мысалдары Атаулы жағдай Illative Глоссарий Жекеше Көпше Жекеше Көпше ер. (Ер) karas karai karan karuosna соғыс(тар) lokys lokiai lokin lokiuosna аю(лар) akmuo akmenys akmenin akmenysna тас(тар) әйел. (Әйел) upė upės upėn upėsna өзен(дер) jūra jūros jūron jūrosna теңіз(дер) obelis obelys obelin obelysna алма ағашы(дар)
The illative case, denoting direction of movement, is now less common in the standard language but is common in the spoken language, especially in certain dialects. Its singular form, heard more often than the plural, appears in books, newspapers, etc. Most Lithuanian nouns can take the illative ending, indicating that from the descriptive point of view the illative still can be treated as a case in Lithuanian. Since the beginning of the 20th century it isn't included in the lists of standard Lithuanian cases in most grammar books and textbooks, and the prepositional construction į+accusative is more frequently used today to denote direction. The illative case was used extensively in older Lithuanian; the first Lithuanian grammar book, by Daniel Klein, mentions both illative and į+accusative but calls the usage of the illative "more elegant". Later, it has often appeared in the written texts of the authors who grew up in Dzūkija or Eastern Aukštaitija, such as Vincas Krėvė Mickevičius. The illative case in Lithuanian has its own endings, which are different for each declension paradigm, although quite regular, compared with some other Lithuanian cases. An ending of the illative always ends with n in the singular, and sna is the final part of an ending of the illative in the plural. Certain fixed phrases in the standard language are illatives, such as patraukti atsakomybėn ("to arraign"), dešinėn! ("turn right"), vardan ("for the sake of" or "in the name of", e. g., in the name of the political party "Vardan Lietuvos", "For Lithuania"). + Examples of the illative case in Lithuanian Nominative Illative Gloss Singular Plural Singular Plural masc. (Masculine) karas karai karan karuosna war(s) lokys lokiai lokin lokiuosna bear(s) akmuo akmenys akmenin akmenysna stone(s) fem. (Feminine) upė upės upėn upėsna river(s) jūra jūros jūron jūrosna sea(s) obelis obelys obelin obelysna apple tree(s)