Кіріспе
Жаяраджадеви (фл. 1181), Кхмер империясының патшасы VII Джаяварманның бірінші ханымы болды. Ол патша отбасының элитасы – кшатриялардың қызы және Индрадеви патшайымның кіші қарындасы еді. Ол және оның әпкесі білімді буддист болған. Индрани кейінірек олардың әкесі ‘Джа’ екенін, ол ‘Рудраварманнан’ және ‘патшайым’ атағы бар әйелден тараған, ал аналары Ражендрадеви ұрпағы екенін айтты. Оның күйеуі 1181 жылы патша болғандықтан, ол патшайым атанды. Оның әпкесі Индрадеви оны Будданың ілімдерінің тыныштығы мен бейбітшілігіне, азаптау отынан алыс бастады. Осылай құтқарылғаннан кейін патшайым Жаяраджадеви өзі де мұғалім болды және: "Аналары тастап кеткен қыздардың тобын өз қыздары ретінде қабылдап, оларды белгіленген рәсімдерге сәйкес киім-кешек пен сыйлықтармен діни өмірге енгізді". Ол оқушыларын жатактардан сахналарды орындауға үйретті, осы арқылы басқаларға білім беруге тырысты. VII Джаяварман таққа отырғанда, патшайым Жаяраджадеви барлық мүлкін кедейлерге сыйға тартқаны үшін мақталып, құрметке ие болды. Жаяраджадеви күйеуінің билігінің басында қайтыс болды. Оның өлімінен кейін патша оның әпкесі Индрадевиге үйленді, ол келесі патшайым атанды. Индрадеви патшайымы әпкесінің мектептерін де өз қолына алып, Нагендратунге, Тилакоттаре және Нарендрашрама буддалық ілімдер мен басқа да ғылымдардың үш «колледжінің» басшысы болып тағайындалды, бұл колледждер әсіресе әйелдер мен қыздарға арналған, мүмкін элиталық отбасылардан шыққандарға арналған еді.
‘took for her own daughters members of a group of girls who had been abandoned by their mothers [and] entered them in the religious life with clothes and gifts, according to the prescribed rites’. She trained the students to perform scenes from the Jataka as a means of instruction to others. When Jayavarman VII succeeded to the throne, queen Jayarajadevi was praised for donating all her property to the poor. Jayarajadevi died early on in her husband's reign. After her death, the king married her sister, Indradevi, who became the next queen. Queen Indradevi also took over her sister's schools and was appointed head of Nagendratunge, Tilakottare and Narendraśrama, the three ‘colleges’ of Buddhist doctrine and other sciences, which appeared to have been particularly for women and girls, maybe primarily from elite families.