Кіріспе
Үндістанның классикалық билерінің бірі – Сатрия, немесе Сатрия Нрития, – Үндістанның маңызды классикалық биі. Бұл билер бүгінде Сатраның тірі дәстүрлерінің бөлігі болып табылады, Сатра – бұл Экасарана Дхарма дініне жататын, Шанкардев құрған индуизм ағымының ізбасарларының қауымдастықтары. Билерде көбінесе Кришна, сондай-ақ Вишнудың Рама сияқты басқа да аватаралары туралы тақырыптар көтеріледі.
Sattriya , or Sattriya Nritya, is a major Indian classical dance. These dances are part of the living traditions today of Sattra, which are communities of live in devotees belonging to the Ekasarana Dharma, a Hindu sect established by Sankardev. The themes played are related to Krishna, as well as other avatars of Vishnu such as Rama,
Тарих
Саттрия – Үндістанның классикалық биі, оның тамыры Үндістанның ежелгі драма және музыка мәтіндеріне, әсіресе Бхарата Мунидің Натия Шастрасына тіреледі. Оның алғашқы толық жинағы б.з. дейінгі 200-200 жылдар аралығында жасалған, бірақ бағалаулар б.з. дейінгі 500-500 жылдар аралығында әртүрлі. Натия Шастра мәтінінің ең көп зерттелген нұсқасы 36 тарауға бөлінген, шамамен 6000 шумақтан тұрады. Мәтінде Танадава биінің (Шива) теориясы, раса теориясы, бхава, мінез-құлық, ишараттар, актерлік техника, негізгі қадамдар, тік тұру поздары сипатталған – бұлардың барлығы Үндістанның классикалық билерінің құрамына кіреді. Бұл ежелгі мәтін би және сахна өнерінің рухани идеяларды, ізгіліктерді және қасиетті жазбалардың мәнін білдіру формасы екенін айтады. Ассамдағы би өнерінің тарихы ежелгі заманға дейін жетеді, мұны шаивизм және шактизм дәстүрлеріне қатысты мыс тақта жазулары мен мүсіндері дәлелдейді. Саттрияның қазіргі түрі 15 ғасырдың Шанкарадевасына байланысты, ол ежелгі мәтіндерді пайдаланып биді жүйелендірді және Кришнаға деген құштарлықты білдіретін қауымдық діни өнер түрі ретінде драма мен экспрессивті биді (нритта және нритя) енгізді. Саттрия биінің ғибадатханалар мен монастырлардағы ерекшелігі – би ешқандай құдайдың алдында емес, би залының (намгар) шығыс (күн шығыс) бұрышындағы Маникут деп аталатын жерге қойылған Бхагавата Пурананың көшірмесінің алдында орындалады. Сангит-Натак Академиясы 2000 жылы Саттрия биін Үндістанның ресми классикалық биі ретінде мойындады. Бүгінде саттрия билері әлемдік сахналарда қойылуда.
Репертуар
Үнді классикалық биінің басқа мектептері сияқты, Саттрия классикалық би түріне қажетті принциптерді қамтиды: Натья Шастра, Абхиная Дарпана және Шәрнгадеваның Сангита Ратнакара сияқты би мен драматургияның трактаттары; Шәрнгадеваның Сангита Ратнакарасы оның Бхакти Ратнакарасын толықтырады, ол Упанишадтарды, Бхагавад Гитаны, Йога мен Веданта тақырыптарын, зорлық-зомбылықсыздық (ахимса), шыншылдық (сатья) және басқалар сияқты этикалық құндылықтарды қадағалайды, осылайша Саттрияға діни негіз қалайды. Шанкардева үшін діни құндылықтар, этика, өмірдің қуаныштары мен өнер өте тығыз байланысты болды, және ол индуисттік монастырьлардың басшыларынан өзінің қызмет мерзімі ішінде кем дегенде бір пьеса жазуды, өлмес бұрын сұрады. Саттрия репертуарында (марг) ниритта (таза би, жеке орындау), ниря (эмоционалды би, жеке орындау) және натья (драмалық қойылым, топтық) бар. Барлық негізгі классикалық үнді билері сияқты, бұл үш орындау санаты: Нритта орындау - бидің абстрактілі, жылдам және ырғақты жағы. Нритя - бидің баяу және экспрессивті жағы, ол сезімдерді, әсіресе рухани тақырыптарды жеткізуге тырысады. Нритяда өнер көрсету өнеріне әңгіме айту, сөздерді ыммен және дене қозғалысымен музыкалық ноталарға қосып үнсіз білдіру кіреді. Репертуардың бұл бөлігі сезімдік ләззат алудан гөрі көрерменнің эмоциялары мен санасын қозғауға бағытталған. Сатрия биінің қол қимылдары (мудралар), аяқ қозғалысы (падалар), позалары, ырғақтары, суретшілерді оқыту және басқа да аспектілері Натья Шастрада және басқа да классикалық индуистік би мәтіндерінде сипатталғандарға жақын, және Одиши, Катхакали, Бхаратанатьям және Оңтүстік және Солтүстік Үндістанда таралған басқа да классикалық билерге ұқсас. Саттрияның кейбір негізгі элементтері мен ерекшеліктері көршілес Манипур штатында кездесетін манипури биіндегі элементтермен сәйкес келеді. Саттрия-нрития - қол және бет-әлпет арқылы мифтік және діни оқиғаларды баяндайтын би драмасының жанры. Саттрияның негізгі билік бірлігі мен жаттығуы - Мати аххара, Натья Шастрадағыдай 64-ке тең, бишілер жаттығу кезінде үйренетін негізгі жиынтықтар. Ахаралар Ора, Саата, Жалак, Ситика, Пак, Жап, Лон және Хар болып бөлінеді. Бір қойылым екі стильді біріктіреді, біреуі еркектік (Паурашик Бханги, энергетикалық және секірулермен), ал екіншісі әйелдік (Стри Бханги, Лася немесе нәзік). Дәстүрлі түрде Саттрияны монастырларда бхокоттар (еркек монахтар) күнделікті рәсімдердің бір бөлігі ретінде немесе арнайы мерекелерді атап өту үшін орындады. Бүгінде, бұл практикадан басқа, Саттрия сахнада сатраларға қатыспайтын ерлер мен әйелдермен мифологиядан асып түсетін тақырыптарда да орындалады. Саттрияда хореографиялық пьесалар - Бхагавата Пурана, эпостар және ассамдық ғалымдардың шығармалары сияқты индуистік мәтіндерде кездеседі. Саттрия биінде пьесаға тән киімдер де қолданылады. Кришна Нритя мен Надубанги Нритяның киімі Кришна Иесінің киіміне сәйкес сары және көк түсті. Сутрахар Нритияның да арнайы ақ киімі және түрбан бар. Саттрия биінде дәстүрлі ассамдық зергерлік бұйымдары қолданылады. Зергерлік бұйымдар ерекше техникамен кеса солн (шикі алтын) түрінде жасалады. Суретшілер маңдайларына Копали, Мути Хару және Гам Хару (білезіктер), Мата Мони (еркек бишілер үшін), Голпата, Зулбири (музыкалық аспап доль пішіндес), Бена (жаз ай пішіндес салға), Джетипата (кесіртке пішіндес), Дугдуги (жапырақ пішіндес), Сенпата (бүршік пішіндес), Дхансира (шарық дәнінің жіптері) және Локапаро (көгершін дизайны) сияқты түрлі мойын әшекейлерін киеді. Құлақ аспаны ұқсас үлгіде жасалады, сондай-ақ Thuka Suna және Keru бишілер киеді. Биші әйелдер шаштарына ақ гүлдер қояды.
The Nritta performance is abstract, fast and rhythmic aspect of the dance. The Nritya is slower and expressive aspect of the dance that attempts to communicate feelings, story line particularly with spiritual themes. In a nritya, the performance expands to include story telling, the silent expression of words through gestures and body motion set to musical notes. This part of a repertoire is more than sensory enjoyment, it aims to engage the emotions and mind of the viewer. The hand gestures (mudras), footwork (padas), postures, rhythms, training of artistes and other aspects of the Sattriya dance drama closely follow those described in Nātya Śāstra and other classical Hindu dance texts, and are quite similar to other major classical dances such as Odishi, Kathakali, Bharatanātyam and others found in southern and northern India. Some basic elements and features of Sattriya match those found in the Manipuri dance found in neighboring Manipur state. Sattriya Nritya is a genre of dance drama that tells mythical and religious stories through hand and face expressions. The basic dance unit and exercise of a Sattriya is called a Mati Akhara, equal 64 just like in Natya Shastra, are the foundational sets dancers learn during their training. The Akharas are subdivided into Ora, Saata, Jhalak, Sitika, Pak, Jap, Lon and Khar. A performance integrates two styles, one masculine (Paurashik Bhangi, energetic and with jumps), and feminine (Stri Bhangi, Lasya or delicate). Traditionally, Sattriya was performed only by bhokots (male monks) in monasteries as a part of their daily rituals or to mark special festivals. Today, in addition to this practice, Sattriya is also performed on stage by men and women who are not members of the sattras, on themes that go beyond the mythological. The plays choreographed in a Sattriya are those found in Hindu texts such as the Bhāgavata Purāna, the Epics, and the compositions by Assamese scholars. Uses of play specific dress are also seen in Sattriya dance. The dress of Krishna Nritya and Nadubhangi Nritya is of yellow and blue keeping in line with the attire of Lord Krishna. The Sutradhar Nritya also has its specific white dress with a special turban. Traditional Assamese jewellery is used in Sattriya dance. The jewellery is made by a unique technique in Kesa Sun (raw gold). Artistes wear Kopali on the forehead, Muthi Kharu and Gam Kharu (bracelets), different type of neck pieces like Mata Moni (for male dancers), Golpata, Dhulbiri (shaped like the musical instrument dhol), Bena (pendant shaped like a crescent), Jethipata (lizard shaped), Dugdugi (leaf shaped), Senpata (eagle shaped), Dhansira (strand of rice grain) and Lokaparo (pigeon design). Earrings are made in similar designs and also Thuka Suna and Keru are worn by dancers. Female dancers wear white flowers in the hair.
Стильдер
Саттрия өнері Сутрадхара (немесе Сутра бханги), кейіпкерге тән Бханги, Прабеш, Нрития және Жхумура сияқты түрлі стильдерде орындалады. Сутрадхара – бұл әңгіме айтатын және Вайшнавизмнің рухани құндылықтарын толыққанды классикалық форматта: нритта, нритя және натья арқылы көрсететін стиль. Сутрадхара (немесе Сутрахари) стилінің ерекшелігі – жергілікті тілде тыңдаушыларға түсіндірме беру. Анкия Нат – Саттрияның бір актілі пьесаларынан тұратын қосалқы түрі. Бұл шығармалар арнайы жазылған, бірақ оларда баллада, би және драма элементтері бар. Саттрияның кейіпкерлік стильдерінің әрқайсысының киім үлгілері өзгеше, және олар Радха, Кришна және гопилердің өмірінің түрлі кезеңдері мен іс-әрекеттеріне назар аударады.