Гиорги Церетели: грузин ғалымы, шығыстану мектебінің негізін қалаушы. Тбилиси мемлекеттік университеті мен Ғылым академиясы институттарын құрды. Биогрфиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грузин ғалымы және тарихшысы (1904 – 1973)
Georgian scientist and historian (1904 – 1973)
Гиоргий (Джордж) В. Церетели ФРАС (Cereteli) (გიორგი წერეთელი) – грузин ғалымы және қоғамдық қайыраткер, белгілі грузин шығыстану ғылыми мектебінің негізін қалаушы. Ол Тбилиси мемлекеттік университетінің (ТМУ) шығыстану факультетін және Грузия Ұлттық Ғылым академиясының (ГҰҒА) шығыстану институтын құрды, соңғысының алғашқы директоры болды. Сондай-ақ, ГҰҒА академигі, Грузияның Еңбегі сіңген ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының докторы және профессор атанды.
Giorgi (George) V. Tsereteli FRAS (alternately transliterated as Cereteli) (გიორგი წერეთელი in Georgian, 8 October 1904 – 9 September 1973) was a Georgian scientist and public benefactor, founder of the well known Georgian scientific school of Oriental Studies. He founded both the Faculty of Oriental Studies of the Tbilisi State University (TSU) the Institute of Oriental Studies of the Georgian National Academy of Sciences (GNAS), the latter of which he was the first Director. He was also an Academician of GNAS, a Meritorious Scientific Worker of Georgia, a Doctor of Philological Sciences and a Professor.
Өмір жолы және шығармашылығы
Георгий Церетели Шығыс Грузияның Тянет қаласында дүниеге келген. 1927 жылы Тбилиси мемлекеттік университетін (ТМУ) бітірген. 1928-1931 жылдары КСР Одағы Ғылым академиясының аспиранты (1991 жылдан Ресей Ғылым академиясы), ал 1931-1933 жылдары Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) Тірі шығыс тілдері мемлекеттік институтында доцент болып қызмет еткен. 1933-1973 жылдары Тбилиси мемлекеттік университетінде доцент (1933-1942) және профессор (1942-1973) болды. 1933-1937 жылдары Грузия мемлекеттік мұражайының аға ғылыми қызметкері болды. 1940-1960 жылдары Грузия ғылым академиясының (ГАН) Тіл білімі институтының Шығыс тілдері кафедрасын басқарды. 1942 жылы филология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін және профессор ғылыми атағын алды. 1945 жылы Церетели ТМУ-дың Шығыстану факультетін құрды. 1945 жылы ол құрған ТМУ-дың Шығыстану факультетіндегі семиттік зерттеулер кафедрасын басқарды, ол қызметті 1973 жылға дейін атқарды. 1946 жылы Грузия Ұлттық ғылым академиясының академигі (толық мүшесі) болып сайланды. 1957-1967 жылдары ГНАС-тың Әлеуметтік ғылымдар бөлімінің академик хатшысы (төрағасы), 1967-1970 жылдары ГНАС вице-президенті, 1970-1973 жылдары Академия Президиумының мүшесі болды. 13 жыл бойы ол өзі құрған ГНАС-тың Шығыстану институтының директоры болды. 1959 жылы Георгий Церетели Польша ғылым академиясы мен Варшава университеті академигі Сергей Жикиямен бірге Польшаға лекция оқуға шақырылды. 1968 жылы КСР Одағы Ғылым академиясының (қазіргі Ресей Ғылым академиясы) академигі болып сайланды. Ол сондай-ақ Ұлыбритания мен Ирландияның Корольдік Азия қоғамының құрметті мүшесі (1964) және Польша Шығыстанушылар қоғамының құрметті мүшесі (1966) болды. Георгий Церетелидің ғылыми қызметінің негізгі салалары: Орталық Азияның араб диалектілері, араб тіл білімі мен фольклоры, еврей және арамей тілдерін зерттеу, Таяу Шығыстың көне тілдерінің тарихы, жазу жүйелерінің тарихы, грузин жазуының тарихы, Грузия және Кавказ тарихының деректемелерін зерттеу, рустевелогия, теориялық тіл білімі мәселелері және т.б. Ол 100-ден астам маңызды ғылыми еңбектердің авторы, оның ішінде 10 монография. Георгий Церетели 1973 жылы Тбилисиде қайтыс болды. Ол Тбилиси мемлекеттік университетінің бағында жерленген.
Giorgi Tsereteli was born in Tianeti, Eastern Georgia. In 1927, he graduated from the Tbilisi State University (TSU). From 1928 to 1931, he was a Post Graduate Student at the Academy of Sciences of Soviet Union (since 1991 Russian Academy of Science), and from 1931 to 1933, he held the position of Associate Professor at the Leningrad (now St. Petersburg) State Institute of Living Oriental Languages. Between 1933 and 1973 he was Associate Professor (1933 1942) and Professor (1942 1973) of the Tbilisi State University. 1933 1937 Senior Research Fellow of the State Museum of Georgia. In 1940 1960 Tsereteli was a Head of the Department of Oriental Languages of the Institute of Linguistics of the Georgian Academy of Sciences (GAS). In 1942 he received a degree of the Doctor of Philological Sciences and scientific title of Professor. In 1945 Tsereteli was a founder of the Faculty of Oriental Studies of TSU, In 1945 he led the Department of Semitic studies at the TSU Faculty of Oriental Studies which he founded; a position he held until 1973. In 1946 he was elected as Academician (Full Member) of the Georgian National Academy of Sciences (GNAS). In 1957 1967 he was Academician Secretary (Chairman) of the Department of Social Sciences of GNAS, in 1967 1970 Vice President of GNAS, in 1970 1973 member of the Presidium of the Academy. For 13 years he was the Director of the Oriental Studies of GNAS which he also founded. In 1959, Giorgi Tsereteli was invited by the Polish Academy of Sciences and the University of Warsaw to Poland with academician Sergi Jikia to give lectures. In 1968 he was elected as Academician of the Academy of Sciences of Soviet Union (now Russian Academy of Science). He was also an Honorary Member of the Royal Asiatic Society of the Great Britain and Ireland (1964) and an Honorary Member of the Society of Orientalists of Poland (1966). Main fields of scientific activity of Giorgi Tsereteli were: Arabic dialects of the Central Asia, Arabic linguistics and folklore, Hebrew and Aramaic studies, history of old languages of the Near East, history of writing systems, history of the Georgian script, source studies of the history of Georgia and the Caucasus, Rustvelology, questions of theoretical linguistics, etc. He was author of more than 100 important scientific research works, among them 10 monographs. Giorgi Tsereteli died in 1973, in Tbilisi. He is buried in the garden of the Tbilisi State University.
Негізгі ғылыми еңбектер
"Грузия мемлекеттік мұражайының урарт жазулары" (монография), Тбилиси, 1939, 110 б. (грузин, орыс және ағылшын тілдерінде). "Ибериялық Митридат кезеңінің Армази жазуы" – Шығыстанушылардың XXV Халықаралық конгресінің материалдары, Мәскеу, 1962, 374–378 б. (орыс тілінде, ағылшын тіліндегі тұжырымдамасы). "Армазиден екі тілдегі жазулар" (монография), Тбилиси, 1941, 80 б. (орыс тілінде, ағылшын тіліндегі қысқаша мазмұны). "Орталық Азия араб диалектілері. Бұхара диалектісі" (монография), Тбилиси, 1956, 343 б. (орыс тілінде, ағылшын тіліндегі қысқаша мазмұны). "Палестинадағы ежелгі грузин жазулары" (монография), Тбилиси, 1960, 110 б. (грузин және ағылшын тілдерінде). "Шота Руставелидің "Пантер терісі бар адам" поэмасындағы ырғақ және ұйқас" (монография) – "Пантер терісі бар адам" поэмасындағы ырғақ және ұйқас". Г. В. Церетели редакторы, Тбилиси, 1973, 2 120 б. (грузин тілінде). "Таджик тілінің Орталық Азия араб диалектілерінің дауыстық жүйесіне тигізетін әсері" – BSOAS, XXXIII том, 1-бөлім, Лондон, 1970, 167–170 б. "Бұхара араб тіліндегі м/ми етістік бөлшегі" – "Folia Orientalia", XII том, 1970, 29–35 б.
"The Urartian inscriptions of the State Museum of Georgia" (a monograph), Tbilisi, 1939, 110 pp. (in Georgian, Russian and English). "The Armazi inscription of the period of Mithridats the Iberian" – Proceedings of the XXV International Congress of Orientalists, Moscow, 1962, pp. 374–378 (in Russian, English summary). "The Bilingual inscriptions from Armazi" (a monograph), Tbilisi, 1941, 80 pp. (in Russian, English summary). "Arabic Dialects of the Central Asia. Bukhara Dialect" (a monograph), Tbilisi, 1956, 343 pp. (in Russian, English summary). "The ancient Georgian inscriptions from Palestine" (a monograph), Tbilisi, 1960, 110 pp. (in Georgian and English). "The Meter and Rhyme in Shota Rustaveli's Poem "The Man in the Panther's Skin" (a monograph) – "The Meter and Rhyme in "The Man in the Panther's Skin"". Edited by G. V. Tsereteli, Tbilisi, 1973, pp. 2 120 (in Georgian). "The influence of the Tajik language on the vocalism of Central Asian Arabic dialects" – BSOAS, vol. XXXIII, Part 1, London, 1970, pp. 167–170. "The Verbal Particle m/mi in Bukhara Arabic" – "Folia Orientalia", vol. XII, 1970, pp. 29–35.