Кіріспе

Ацтектердің элиталық жауынгерінің түрі. Ягуар жауынгерлері немесе ягуар рыцарлары, ocēlōtl (жеке тұлға) – ацтектердің әскери элитасының мүшелері болған. Олар cuāuhocēlōtl деп аталатын ацтек жауынгерлерінің бір түрі еді (cuāuhtli – "бүркіт" және ocēlōtl – "яғуар" сөздерінен туындаған). Олар бүркіт жауынгерлеріне ұқсас элиталық әскери бөлім болды. Яғуар мотиві Тескатлипоканы бейнелейтін сенімге байланысты пайдаланылды. Ацтектер соғыс кезінде де осы киімді киген, себебі олар шайқастарда жануардың күші оларға беріледі деп сенген. Ягуар жауынгерлері әскери науқандарда майдан желісінде қолданылған. Сондай-ақ, олар ацтек құдайларына құрбандық шалу үшін тұтқындарды ұстауға да пайдаланылған. Олар макуахуитль деп аталатын, обсидиандық жанартау шынысымен қапталған ағаш қылышпен шайқасқан. Олар сонымен қатар найза мен атлатлдарды да қолданған. Ягуар жауынгері болу үшін ацтек армиясының мүшесі шайқастарда төрт жауды тұтқындауы керек болған. Бұл олардың құдайларын құрметтеудің жолы деп есептелген, жауды өлтіруге қарағанда одан да артық құрмет көрсету саналған. Жауынгердің жауды өлтіруі дөңгелексіздік деп есептелген.

Білім

Ацтектердің ресми білім беру жүйесінің мақсаты – жас ұлдарды қоғамда жауынгер ретінде қалай өмір сүруге даярлау және оқыту болды. Ацтектерде тұрақты армия болмағандықтан, ақсүйек емес әрбір ұл жауынгер болуға тәрбиеленді. 10-ден 20 жасқа дейінгі барлық ұлдар екі мектептің біріне қатысты. Бұл екі мектеп – Тельпочкалли (қарапайым халықтың аудандық мектебі) және Кальмекак, ақсүйектерге арналған эксклюзивті мектеп. Тельпочкаллиде оқушылар соғыс өнерін үйреніп, жауынгерлерге айналатын. Кальмекак мектебінде оқушылар әскери басшылар, дін қызметкерлері, мемлекеттік шенеуніктер және т.б. болуға дайындалатын. 15 жасқа келгенде, қарапайым халықтың ұлдары өз ауданындағы Тельпочкаллиге жіберілетін. Мұнда ұлдар соғыс тактикасын үйреніп, әскери өмірге дағдыланатын. Бұл мектептердегі оқытушылар – соғыс және басшылық тәжірибесі бар, тәжірибелі жауынгерлер еді. Мектептер батылдыққа ерекше мән берді және оқушылардың күшін арттыру үшін көптеген физикалық жаттығулар мен ауыр сынақтардан өтуді қамтитын. Жұмыс істеуге отынға арналған бұтақтар сияқты заттарды тасымалдау кіретін. Оқушы мектепте неғұрлым көп уақыт өткен сайын, соғұрлым көп бұтақ тасуға міндетті болатын. Бұл сынақ арқылы ұлдың соғыста қаншалықты жақсы өнер қабілеті бар екені анықталатын. Тельпочкаллидегі қосымша жұмыстар қауымдық жобалар болып табылды. Бұл жобалар көбінесе аумақтарды тазалау, қабырғалар салу, каналдар қазу және егін шаруашылығымен айналысудан тұратын. Осы жобалар арқылы оқушылар жақсы жұмыс істеуге және соғысқа қатысу үшін қажетті физикалық тәжірибе алуға үйренетін. Бұл мектептің оқушылары соғыс алаңындағы жауынгерлерге қалқандар, азық-түлік, әскери жабдықтар, қару-жарақ және ағаш тасымалдау үшін де пайдаланылатын. Оқушыларды соғыс алаңына жақын орналастырудың мақсаты – оларды соғыстан сескенбейтін ету еді. Оқушылар кез келген уақытта қатаң бақылауда ұсталатын. Егер оқушы оқудан қашып кетсе, жазасы ауыр болар еді. Көбінесе оны ұрып, шашын қырқып тастайтын. Оқушының шашын алу – ол енді жауынгер емес екенін көрсететін. Пулке ішуге тыйым салынған, егер ұсталса, оқушы өлтірілуі мүмкін еді. Мектептен тыс қарым-қатынастарға да тыйым салынды, егер оқушы әйелмен ұсталса, өлтіріліп немесе ауыр жазаға тартылатын.

Жагуар жауынгерінің өмірі

Ацтек мәдениетінде батырдың жолын ұстану – әлеуметтік жағдайын өзгертудің сирек мүмкіндіктерінің бірі болатын. Бүркіт және Ягуар жауынгерлері – саудагерлерді және қаланың өзін қорғау үшін қала-мемлекетке толық уақыт қызмет ететін жауынгерлер еді. Олардан соғыс алаңында да, одан тыс жерлерде де көшбасшылық таныту және басқару қабілеттерін көрсету күтілді, сондай-ақ қаланың тәртібін сақтаушы күштерінің бір бөлігі болды. Осы шенге жеткен ер адамдар қоғамның ақсүйектері мен элитасы саналды және оларға ақсүйектерге берілген көптеген артықшылықтар берілді. Олар пульке ішуге, қарындастар ұстауға және патша сарайында тамақтануға құқылы болды. Ягуар жауынгерлері де гладиаторлық құрбандықтарға қатысты.