Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
қиял
Егжей-тегжейлі ойдан шығарылған әлем
imagination
Detailed imaginary world
Паракосмос – балалық шақта пайда болатын, көбінесе солай деп есептелетін егжей-тегжейлі қиял әлемі. Паракосмостың авторы осы субъективті әлеммен күрделі және терең байланысқа ие, ол нақты дүниеден немесе ойдан туған кейіпкерлер мен ережелерді қамтуы мүмкін. Көбінесе өзіндік географиясы, тарихы және тілі болады. Бұл балалық шақта жиі дамып, айлар немесе тіпті жылдар бойы, ересекке дейін созылатын күрделі шындық тәжірибесі болып табылады.
A paracosm is a detailed imaginary world thought generally to originate in childhood. The creator of a paracosm has a complex and deeply felt relationship with this subjective universe, which may incorporate real world or imaginary characters and conventions. Commonly having its own geography, history, and language, it is an experience that is often developed during childhood and continues over a long period of time, months or even years, as a sophisticated reality that can last into adulthood.
Шығу тегі және қолданылуы
Бұл ұғымды алғаш рет Роберт Сильви сипаттады, ал кейін британдық психиатр Стивен А. МакКит және британдық психолог Дэвид Коэн оны зерттеді. "Паракозм" терминін 1976 жылғы Сильвидің зерттеуіне қатысқан және өзін паракосмист деп санаған Бен Винсент енгізді. Психиатрлар Делмонт Моррисон мен Ширли Моррисон балалық шақта жақындарының өліміне немесе басқа да қайғылы оқиғаларға тап болған адамдар туралы "Жоғалту естеліктері және кемелдік армандары" кітабында паракозмдар мен "паракосмостық қиял" туралы айтады. Мұндай адамдар үшін паракозмдар ертегі кездегі өкінішті қабылдау мен түсінудің бір жолы болып табылады. Олар отбасы мүшелерінің өлімінен кейін паракозмдар құрған адамдардың мысалы ретінде Дж. М. Барри, Исак Динесен және Эмили Бронтелерді келтіреді. Марджори Тейлор – балалар дамуы психологы, ол қиялдағы достары туралы зерттеу барысында паракозмдарды зерттейді. Адам Гопниктің "Мырза Равиолиге кездесу" атты эссесінде ол үш жасар қызының қиялдағы досы туралы бала психологы әпкесімен кеңеседі. Ол Тейлордың идеяларымен танысып, балалар шындыққа бағдарлану үшін паракозмдарды ойлап табады екенін біледі. Сол сияқты, шығармашылықты зерттеуші Мишель Рут Бернштейн 2014 жылы жарық көрген "Қиял әлемдерін құру: балалық ойындан ересектердің шығармашылығына" кітабында қызының он жылдан астам уақыт бойы құрған қиял әлемі туралы әңгімелейді. Паракозмдар балалық шақтағы шығармашылық пен мәселелерді шешудің түрлері туралы мақалаларда да кездеседі. Кейбір ғалымдар паракозмдық ойын жоғары интеллекттің белгісі деп санайды. Мичиган мемлекеттік университетінде Рут Бернштейн жүргізген зерттеуде MacArthur Fellows бағдарламасының көптеген иелері бала кезінде паракозмдармен айналысқан, осылайша оны "әлемдік ойын" деп атады. Зерттеуге алынған MacArthur стипендиаттарының балалық шақтағы әлемдік ойынға қатысу ықтималдығы MSU студенттерінен екі есе жоғары болды. Олар сондай-ақ MSU студенттерінен гөрі ересектердегі кәсіби жұмыстарында әлемдік ойынның элементтерін тануға бейім болды. Паракозмдық ойын – шығармашылықтың жоғары деңгейінің көрсеткіші ретінде танылды, және мұғалімдер оның интеллект сияқты маңызды екенін түсінеді. "Сыйымдылық туралы халықаралық анықтамалық" кітабында Рут Бернштейн балалық шақтағы паракозмдық ойынның шығармашылық әлеуеттің маңызды белгісі екенін жазады, ол "интеллектуалды сыйымдылықты объективті өлшеулермен қатар, жоғары техникалық дағдының субъективті өлшеулерін де толықтыруы мүмкін". Кристин Александрдың 2013 жылғы "Балалар, балалық шақ және мәдени мұра" оқулығында паракозмдық ойын туралы бөлім бар. Ол оны, тәуелсіз жазумен бірге, балалардың өзі үшін мүмкіндіктер жасауға тырысуы ретінде қарастырады. "Виртуалды ойын және Виктория дәуірінің романы" еңбегінде Тимоти Гао Де Квинси, Колридж, Шарлотта Бронте, Анна Джеймсон, Томас Малкин және Энтони Троллоптың "паракозмдық ойыны немесе әлемдік ойынына" назар аударады.
The concept was first described by Robert Silvey, with later research by British psychiatrist Stephen A. MacKeith and British psychologist David Cohen. The term "paracosm" was coined by Ben Vincent, a participant in Silvey's 1976 study and a self professed paracosmist. Psychiatrists Delmont Morrison and Shirley Morrison mention paracosms and "paracosmic fantasy" in their book Memories of Loss and Dreams of Perfection, in the context of people who have suffered the death of a loved one or some other tragedy in childhood. For such people, paracosms function as a way of processing and understanding their early loss. They cite J. M. Barrie, Isak Dinesen and Emily Brontë as examples of people who created paracosms after the deaths of family members. Marjorie Taylor is another child development psychologist who explores paracosms as part of a study on imaginary friends. In Adam Gopnik's essay, "Bumping Into Mr. Ravioli", he consults his sister, a child psychologist, about his three year old daughter's imaginary friend. He is introduced to Taylor's ideas and told that children invent paracosms as a way of orienting themselves in reality. Similarly, creativity scholar Michele Root Bernstein discusses her daughter's invention of an imaginary world, one that lasted for over a decade, in the 2014 book, Inventing Imaginary Worlds: From Childhood Play to Adult Creativity. Paracosms are also mentioned in articles about types of childhood creativity and problem solving. Some scholars believe paracosm play indicates high intelligence. A Michigan State University study undertaken by Root Bernstein revealed that many MacArthur Fellows Program recipients had paracosms as children, thus engaging in what she calls worldplay. Sampled MacArthur Fellows were twice as likely to have engaged in childhood worldplay as MSU undergraduates. They were also significantly more likely than MSU students to recognize aspects of worldplay in their adult professional work. Paracosm play is recognized as one of the indicators of a high level of creativity, which educators now realize is as important as intelligence. In an article in the International Handbook on Giftedness, Root Bernstein writes about paracosm play in childhood as an indicator of considerable creative potential, which may "supplement objective measures of intellectual giftedness as well as subjective measures of superior technical talent." There is a chapter on paracosm play in the 2013 textbook Children, Childhood and Cultural Heritage, written by Christine Alexander. She sees it, along with independent writing, as attempts by children to create agency for themselves. In Virtual Play and the Victorian Novel, Timothy Gao focuses on "paracosmic play or worldplay" on the part of De Quincey, Coleridge, Charlotte Brontë, Anna Jameson, Thomas Malkin and Anthony Trollope.