Кіріспе

Blade Runner — 1997 жылғы қарашада Microsoft Windows үшін Westwood Studios әзірлеген және Virgin Interactive баспасынан шыққан ойын. Ойын 1982 жылғы Ридли Скотттың «Блэйд Раннер» фильмінің тікелей бейімделуі емес, керісінше, фильмнің сюжетімен қатар жүретін, кейде онымен қиылысатын түпнұсқалық оқиғаны баяндайтын «қосымша» туынды болып табылады. 2019 жылғы Лос-Анджелесте өтетін ойын, қауіпті репликанттардың (адам сияқты көрініп, әрекет ету үшін жасалған биоинженерлік андроидтар) іздеуімен айналысатын элиталық детектив Рей Маккойдың тарихын айтады. Фильмнің кейбір кейіпкерлері ойында пайда болады, ал кейбіреулері түпнұсқа актерлардың дауыстарын қайтарады, бірақ фильмнің басты кейіпкері Рик Деккард сөйлейтін рөлде көрінбейді. Оның орнына ол бірнеше рет есімдері аталады, бірнеше рет көрінеді және фильмде бейнеленген оның іс-әрекеттері туралы айтылады. Фильммен салыстырулардың арасында бірнеше маңызды орындардың көшірмелері, сондай-ақ түпнұсқаға ұқсас сахналар мен диалогтар бар. Ойын сонымен қатар фильмнің саундтрегінен үзінділерді қамтиды. Blade Runner «нақты уақыттағы 3D-әсерлі ойын» ретінде жарнамаланды, өйткені ол 3D кейіпкерлерді көрсетуді және ойын әлемін нақты уақытта дамытуды қолданған алғашқы ойындардың бірі болды (ойыншының әрекеттерін күтудің орнына). Өз уақытының көптеген ойындарынан айырмашылығы, 3D үдеткіштерін пайдаланып көпбұрышты рендерлеуді қолданғаннан кейін, Westwood воксельдік технологияны пайдалана отырып, өз бағдарламалық жасақтамасына негізделген рендерлеуді таңдады. Ойын көбінесе жағымды пікірлер алды және коммерциялық сәттілікке жетті, бүкіл әлем бойынша бір миллионнан астам дана сатылды. Ол «Жылдың PC-ге арналған әсерлі ойыны» үшін Interactive Achievement Award сыйлығын жеңіп алды және PC Gamer-дің «Үздік әсерлі ойын» номинациясына ие болды. Virgin Interactive Westwood-ты жалғасын жасауды қалады, бірақ өндіріс шығындары ойынды коммерциялық тұрғыдан тиімсіз етеді деп есептеді және бұл идеядан бас тартылды. Көп жылдар бойы ол заңдық және авторлық құқықтарға байланысты мәселелерге байланысты шектеулі болды, цифрлық дүкендерде қайта шығуына кедергі келтірді, содан кейін ол 2019 жылдың желтоқсан айында GOG.com-да пайда болды.

Ойын процесі

Blade Runner – тышқан арқылы ойын әлемін бақылап, зерттейтін және өзгертетін үшінші тұлғадан ойналатын ойын. Көрсеткіштің жағдайға қарай төрт түрлі стилі бар: стандартты сұр көрсеткіш кез келген жерге басу арқылы Маккойды жылжытуға және өзара әрекеттесуге болатын элементтерді іздеуге қолданылады; анимациялық жасыл көрсеткіш Маккойтың объектімен әрекеттесе алатынын немесе NPC-мен әңгіме бастай алатынын көрсетеді; анимациялық көк көрсеткіш экранды өзгертуге және жаңа аймаққа өтуге болатынын көрсетеді (әдетте экран шеттерінде немесе есіктерде пайда болады); анимациялық қызыл нысана тек ұрыс режимінде қолжетімді және Маккойдың оқ атуға болатынын көрсетеді (нысана сұр болса, Маккой атуға болмайды). Blade Runner-дің басты назары детективтік жұмысқа, жұмбақтар мен ұрысқа емес, аударылған. Ойынның көп бөлігі дәлелдерді іздеу, күдіктілерді сұраққа алу және қоршауды талдаудан тұрады. Кейде ойыншы міндетті жұмбақтарды шешуі керек, ал көбінесе оқиғаны дамыту үшін белгілі бір қоршауларды табу қажет. Қоршаулар қылмыс орындарын іздеу арқылы табылады және заттар, фотосуреттер, сұхбаттар немесе ерекше белгілер түрінде болады. Фотосуреттерді талдағанда ойыншы ESPER жүйесін пайдалануы керек – бұл жоғары тығыздықты компьютер, ол фотосуреттерді жақсартуға және суреттердегі егжей-тегжейлерді табуға мүмкіндік беретін үш өлшемді ажыратымдылыққа ие. Ойынға кейде жекпе-жек кіреді, бірақ бұл сирек міндетті болады. Ойыншының қолындағы жалғыз қару – Маккойдың стандартты полиция тапаншасы, оны түрлі оқ-дәрілермен толтыруға болады. Ойыншының тағы бір маңызды тергеу құралы – Войт Кампф машинасы, ол адамдардың репликант екенін анықтау үшін сынақтан өткізеді. Әдетте, Войт Кампф сынақтары ойынның белгілі бір алдын ала белгіленген нүктелерінде автоматты түрде басталады, бірақ кейде ойыншының сынақ жүргізу мүмкіндігі бар. Сынаққа қатысушының көзі жақыннан көрсетіледі және үш ине бар. Жоғарғы ине оңға қарай жылған сайын, субъект адам болуы мүмкін; төменгі ине оңға жылған сайын, олар репликант болуы мүмкін. Үшінші ине айналмалы осьте орналасқан және сұрақтардың қарқындылығын (әр сұраққа ойыншы төмен, орташа немесе жоғары қарқындылықты таңдай алады) және субъект сезінетін қысымды өлшейді. Егер ойыншы тақырыпты тым көп сұрақтар қойып, қысымды арттырса, тест нақты нәтижеге қол жеткізбей аяқталады. Егер ойыншы субъект репликант екенін анықтай алса, тест автоматты түрде аяқталады. Ойыншы содан кейін қандай әрекет жасау керектігін шешуі керек, бұл шешім сюжет желісінің қалған бөлігіне әсер етеді; мысалы, егер субъект репликант ретінде тестілеуден өтсе, ойыншы оны өлтіре алады, тұтқындауға тырысады немесе босатып жібереді. Қай кейіпкерлердің репликант екені әр ойын басталғанда кездейсоқ анықталады. Войт Кампф нәтижелеріне қалай жауап беруді таңдаудан басқа, ойыншы Маккойдың ойынның басқа салаларында қалай өзін ұстайтынын да шешуі керек, мысалы, NPC-ді тергеу немесе олармен әдеттегідей сөйлесу және сұрақтарында қаншалықты агрессивті болу керектігін. Ойыншы Маккойдың әңгімелердегі мінез-құлқына қатысты бес параметрдің бірін таңдай алады: "Сәлемдемелі", "Жай", "Дөңгелек", "Тұрақсыз" (ойын әңгімелердің әртүрлі кезеңдерінде алғашқы үш нұсқаның бірін кездейсоқ таңдайды) және "Пайдаланушы таңдауы". Егер бесінші нұсқа таңдалса, NPC-мен әңгімелескенде ойыншыға сұрақтарды таңдауға мүмкіндік беретін мәзірлер пайда болады, ойын автоматты түрде сұрақтарды таңдамайды. Әр таңдау сюжетке әртүрлі әсер етеді, ал ойыншының жиынтық шешімдері ойынның он үш түрлі соңының біріне әкеледі. Барлық қоршаулар, әңгімелер тарихы және құжаттар Маккойдың "Білімді интеграциялау көмекшісінде" (KIA) сақталады, онда олар оңай қол жеткізу үшін автоматты түрде ұйымдастырылады. Ойын сызықты емес "нақты уақытта" жүреді, яғни Маккой тергеп, қоршауларды жинағанда, NPC кейіпкерлері де солай істейді, өз мақсаттарын орындайды және ойын әлемінің басқа жерлерінде кездейсоқ әрекеттер жасайды. Бұған мысал ретінде полиция бас штабынан қол жетімді компьютерлік желіні қарастыруға болады. Ойыншы өз KIA деректерін желіге жүктегенде, басқа Blade Runner-лер жинаған барлық дәлелдер автоматты түрде ойыншының KIA-сына жүктеледі.

Қосалқы кейіпкерлер

Дектора (Сигни Коулман): экзотикалық биші. Садик (Александр Мервин): Кловистің бандасының мүшесі. Хауи Ли (Тору Нагай): Қытай ауданындағы мейрамхананың иесі. Зубен (Джеральд Окамура): Қытай ауданындағы Хауи Ли мейрамханасында аспазшы болып жұмыс істейтін репликант. Лютер мен Ланс (Джейсон Коттл): Тайрелл корпорациясының бұрынғы қызметкерлері, егіз репликант ағалар. Гордо Фриз (Бруно Оливер): стендап комедияны ойнаушы. Ранситер (Уоррен Бертон): ойын репликанттары шабуыл жасаған үй жануарлары дүкенінің иесі. Изо (Тимоти Данг): Кловис бандасына автоматты қару-жарақ жеткізетін қару сатушы. Пуля Боб (Винсент Шиавели): Анимоид Роу маңында қару дүкенін басқаратын үшінші дүниежүзілік соғыстың ардагері. 1982 жылғы фильмнің түпкі актерлері ойынға эпизодтық рөлдерде түскен: Шон Янг – Рейчел рөлінде, Брайон Джеймс – Леон рөлінде, Джеймс Хонг – Ханнибал Чью рөлінде, Джо Туркель – доктор Элдон Тайрелл рөлінде және Уильям Сандерсон – Дж. Ф. Себастьян рөлінде.

Шығу тегі

Blade Runner видео ойынына бейімделу идеясы The Blade Runner Partnership компаниясынан (Bud Yorkin және Jerry Perenchio of Tandem Productions) туындады. Олар бастапқыда Electronic Arts, Sierra және Activision компанияларына жүгінді, бірақ Virgin Interactive ғана жобаны қабылдауға келісті. Дегенмен, фильмнің құқықтары бірнеше мекемелерге бөлінген еді, олардың әрқайсысы фильмнің әртүрлі аспектісіне ие болды, бұл ойынды авторлық құқық тұрғысынан жасауды қиындатты; The Ladd Company фильмнің Солтүстік Америкадағы тарату құқығына ие болды; Run Run Shaw – халықаралық тарату құқығына; ал The Blade Runner Partnership – барлық қосымша құқықтарға ие болды және фильм бюджеттен асып, мерзімінен шыққан кезде оның кепілдігін ұстап, фильмді бақылауға алды. Осыдан кейін Virgin Interactive ойынды дамытуды бастауға мүмкіндік алу үшін құқықтарды реттеуге бірнеше жыл кетті. Ақырында олар Westwood Studios-ты жұмысқа алды, бірақ құқықтар қамтамасыз етілгенімен және ойын дайындық кезеңінде болғанымен де заңдық мәселелер туындады. Ойынның атқарушы продюсері, көркемдік және техникалық директоры Луи Каслдың айтуынша, Blade Runner көбінесе жағымды пікірлер алды. GameRankings сайтындағы он алты шолуға негізделген орташа бағасы 77% құрады. GamePro да ойынның ең күшті жақтары – кітап пен фильмге адалдығы және ойыншының іс-әрекеттерінен ойын соңының шешілуі екенін айтты. Олар сондай-ақ бейнелеуін, диалогтарды және "керемет сюжет пен әдемі стильді" жоғары бағалады, бірақ кейіпкерлердің қимыл-қозғалысын "әсте жоғары" деп сынға алды және Blade Runner-дің жанкүйері емес адамдарға ол жақсырақ болғанымен, қызықты емес болар деді. Олар графикаға 4.5, дыбысқа 5.0, басқаруға 4.0 және ойынға 4.5 балл берді. 1998 жылдың қаңтар және шілде аралығында аймақта тағы 47 939 дана сатылып, 2 283 055 долларлық кіріс әкелді. Westwood-тың Луис Касл 2002 жылдың ақпан айына дейін әлем бойынша 800 000 дана сатылғанын хабарлады. 2006 жылға қарай Blade Runner-дің сатылған саны бір миллионнан асты; Касл оның The Curse of Monkey Island-тан үш есе көп сатылғанын мәлімдеді. 1998 жылы ол Computer Gaming World-тың "Жылдың оқиғалық ойыны" және PC Gamer сыйлығында "Ең жақсы оқиғалық ойын" номинациясына ие болды, бірақ екі жағдайда да The Curse of Monkey Island жеңіске жетті. 2011 жылы Adventure Gamers Blade Runner-ді ең жақсы оқиғалық ойындардың 21-шісі деп атады. PC Gamer да ойын туралы ретроспекция жасады, оны басқа ұқсас ойындарға қарағанда киберпанк атмосферасын дұрыс көрсеткені үшін мақтады.

Жалғасы

"Блэйд Раннер" жақсы сатылды, бірақ жоғары даму шығындарының кесірінен пайда маржасы төмен болды. Луис Каслдың айтуынша, "Ойынның төрт дискіде болуы оны өте қымбатқа түсті. Ал "Блэйд Раннер" серіктестігімен жасасқан келісіміміздің арқасында аса көп пайда таппадық. Ол күткендей жақсы нәтиже көрсетпеді". Ойын құқығы сол кезде көп жылдар бойы "Блэйд Раннер" серіктестігі мен Electronic Arts-қа тиесілі болды.

СкаммVM

Ойынның қозғалтқышын кері инжинирингтеуге бірнеше әрекет жасалды. Ойын ішіндегі кейіпкерлер, бейне фондар және кездейсоқ жолдар үшін воксельдік графика қолданылғандықтан, ол техникалық тұрғыдан күрделі болды. Соңғы сәтті аяқтау үшін біріктірілген күш-жігерге сегіз жыл кетті. Жаңа Blade Runner қозғалтқышы 2016 жылдың 13 қазанында ScummVM қозғалтқыштары жинағына қосылды. Оны жалпыға қолжетімді сынаққа дайын етуге тағы үш жыл уақыт кетті, және ол 2019 жылдың 16 маусымында ScummVM 2.1.0 нұсқасына енгізілді.

Жаңартылған басылым

Nightdive Studios және Alcon Entertainment ойынның жетілдірілген нұсқасын жасауды жоспарлап отырғанын хабарлады. Ол бастапқыда Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One және Nintendo Switch платформалары үшін 2020 жылы шығуы тиіс болған, бірақ техникалық қиындықтарға байланысты мерзімі белгісіз күшке ықпал етті. Стивен Кик ойынның бастапқы коды жоғалып кеткенін, бірақ олар оны кері инженерия арқылы қайта жасап, басқа да қайта жаңартылған ойындарда қолданылатын KEX қозғалтқышында жаңартқандарын түсіндірді. Заманауи жүйелерді қолдаумен қатар, жетілдірілген нұсқа жаңартылған кейіпкерлердің модельдерін, анимацияларын және бейнежазбаларды қамтыды. Қолдау активтерінің көп бөлігі де жоғалғандықтан, Nightdive графикалық құралдар мен машиналық оқытудың комбинациясын пайдаланып, оларды заманауи жүйелерге сәйкес арттырды, сондай-ақ бейне көріністеріндегі кадр жылдамдығын көбейтті. Blade Runner: Enhanced Edition 2022 жылдың 23 маусымында жарық көрді. Ойынға сыншылар жағымсыз баға берді, жақсартылған графикасы түпнұсқа ойыннан немесе ресми емес ScummVM портынан нашар болды. Nightdive компаниясы алдағы жаңартуларда бұл мәселені шешетінін мәлімдеді. Бірнеше күннен кейін Nightdive Steam нұсқасын жаңартып, жетілдірілген нұсқамен қатар ScummVM нұсқасын да қосты. Metacritic Blade Runner: Enhanced Edition ойынын 2022 жылғы ең нашар ойындардың ондығына енгізді.