Кіріспе
АҚШ-тағы қалааралық теміржол қызметі
«Этан Аллен экспресі» – Амтрак компаниясының Америка Құрама Штаттарында Нью-Йорк қаласы мен Вермонт штатының Берлингтон қаласы арасында, Нью-Йорк штатының Олбани қаласы арқылы жүзеге асыратын күнделікті жолаушылар пойызы. Пойыз 499 км (310 миль) солтүстік-оңтүстік бағытында күнделікті бір рет жүріп, жолға 7 сағат 35 минут жұмсайды. Пойыздың Олбанидің солтүстігіндегі бөлігіне қаржылай көмек Нью-Йорк және Вермонт штаттарынан түседі. Ол Вермонт штатының негізін қалаушылардың бірі және Америка революциялық соғысының батыры Итан Алленнің құрметіне аталған. «Этан Аллен экспресі» қызметі 1996 жылдың 2 желтоқсанында басталды, ол «Empire Service» пойызының ұзартылған нұсқасы болды. Бұл 1953 жылдан бері Ратланд қаласына тасымалданған алғашқы жолаушылар пойызы және 1934 жылдан бері Ратланд пен Уайтхолл арасындағы жолмен өтетін алғашқы жолаушылар пойызы еді. Пойыздың кестесі бірнеше рет, әсіресе қызмет ету басталған алғашқы жылдары, Вермонтқа саяхатқа келген туристерге және Нью-Йоркке баратын Вермонт тұрғындарына қызмет ету мақсатында өзгертілді. 1998 жылдың ақпанынан 2002 жылдың сәуіріне дейін қосымша солтүстік бағыттағы бір реттік сапар іске асырылды, кейде ол Олбаниден шағын қашықтыққа ғана жүретін шаттл қызметі ретінде ұйымдастырылды. 1997 жылдың қараша айында Вермонт штатының Фэр-Хейвен қаласында қосымша станция ашылды, бірақ 2010 жылдың қаңтар айында ол жақын орналасқан Кастелтон қаласындағы станциямен ауыстырылды. 2020 жылдың наурызынан 2021 жылдың шілдесіне дейін COVID-19 пандемиясының салдарынан Олбанидің солтүстігіндегі қызмет тоқтатылды. 2022 жылдың 29 шілдесінен бастап Миддлбери және Вергеннес қалаларындағы жаңа станциялармен бірге Берлингтон, Вермонтқа дейін пойыз бағыты ұзартылды. Болашақтағы ұсынылған кеңейтулерге Вермонт штатының Солтүстік Беннингтон қаласы арқылы жүретін екінші күнделікті пойыз, Вермонт штатының Эссекс буынына дейін ұзарту (бұл «Vermonter» пойызымен байланыстыруға мүмкіндік береді), сондай-ақ Вермонт штатында қосымша станциялар ашу және пойыздың жылдамдығын арттыру кіреді.
Бағыт
Этан Аллен экспресі Нью-Йорк Пенн станциясы мен Берлингтон арасында шамамен солтүстік-оңтүстік бағытта, ал Уайтхолл, Нью-Йорк пен Ратланд, Вермонт арасында шамамен шығыс-батыс бағытта жүреді. Уайтхоллдан оңтүстікке қарайғы барлық маршрутты «Адирондак» пойызы да пайдаланады. Шенектади мен Нью-Йорк қаласы арасындағы учаскеде «Empire Service», «Lake Shore Limited» және «Maple Leaf» пойыздары да жүреді; «Этан Аллен экспресі» осы бөлікте қосымша «Empire Service» рейсі ретінде жұмыс істейді. Пойыздар екі GE P32AC DM қос режимді локомотивтерімен жұмыс істейді, олардың әрқайсысы Пенн станциясы мен «Empire Connection» туннелінде үшінші рельсті электр қуатымен, ал қалған маршрут бойында дизель қуатымен жұмыс істейді. 2020 жылдардың соңы мен 2030 жылдардың басында барлық жабдықтар Amtrak Airo пойыздарымен ауыстырылады, бұл темір жолдың Siemens Venture жолаушылар вагондары мен Siemens Charger дизельді-электр локомотивтерінің үйлесіміне берген атауы. «Этан Аллен экспресі» үшін пойыз құрамында алты жолаушы вагоны болады, оларға кабинаны басқаруға арналған вагон, тамақ қызметі көрсету аймағы және 2x2 схемадағы жай вагондар мен 2x1 схемадағы бизнес-класс орындары кіреді. Локомотивке ең жақын вагонда Пенн станциясы мен «Empire Connection» туннелінде жұмыс істегенде локомотивтегі жетек моторларын қуатпен қамтамасыз ететін аккумуляторлар орналасады, бұл үшінші рельсті жетек қажеттілігін жояды.
Жолаушылар саны мен қаржыландыру
2021 қаржы жылындағы жолаушылар саны (Албаньдің солтүстігінде қызмет көрсету үш ай ғана болды) 12 456 адамды құрады. 2019 қаржы жылындағы жолаушылар саны – пандемияға дейінгі соңғы толық қаржы жылы – 50 515 адамды құрады. Бұл бағыт күніне екі рет Олбань мен Берлингтон қалалары арасында Вермонт Транслайнс компаниясы жүзеге асыратын автобус қатынасымен толықтырылады, ол Олбань–Ренсселэрдегі Империя дәлізіндегі пойыздарға Амтрак Thruway байланысы ретінде қызмет етеді. Бұл автобус маршруттары Беннингтон және Манчестер сияқты тікелей Амтрак қызметі жоқ бірнеше Вермонт қалаларына да Амтракпен байланыс ұсынады.
Жоспарлау және қызмет көрсетуді бастау
Ратланд пен оңтүстік бағыттар арасындағы бұрынғы жолаушылар тасымалын Делавэр және Гудзон темір жолы Уайтхолл тармағы (Ратленд–Уайтхолл) және Вашингтон тармағы (–Игл Бридж) арқылы, ал Ратленд темір жолы өзінің негізгі желісі (–Ратленд–) және Чатем тармағы (Ратленд–Чатем) арқылы жүзеге асырған. 1934 жылдың 24 маусымында Вашингтон және Уайтхолл тармақтарындағы жолаушылар тасымалы тоқтатылды. Ратленд темір жолы 1953 жылға дейін Ратландқа жолаушылар тасымалын, соның ішінде Нью-Йорк қаласы–Монреаль Green Mountain Flyer және Mount Royal пойыздарын жалғастырды. Кертис МакКормак сияқты саясаткерлер 1980 жылдары Амтрак қызметін Ратландқа бағыттап, қаржыландыруға әрекеттенді. Кейіннен губернатор Говард Дин 1991 жылы МакКормак басқарған Вермонт теміржол кеңесін құрды, кеңеске Ратландтағы қызметті зерттеу тапсырылды, бірақ назардың көп бөлігі Монреаль бағытына аударылды. 1994 жылдың соңында Амтрак бюджетті қысқартуларға байланысты Монреаль бағытын тоқтату туралы хабарлады. Мемлекеттік шенеуніктер осы бағытты сақтап қалуға тырысқанда, Ратландқа (немесе мүмкін Бёрлингтонға) қосымша бағыт ашуға Дин қолдау көрсетті. Айдан кейін 3,5 миллион доллар федералдық қаржыландыруға енгізілді. Вермонт темір жолынан түскен 1 миллион доллар және штаттан түскен 743 000 доллармен бірге, бұл 5,24 миллион долларлық жол жөндеу жұмыстарын қаржыландырды, нәтижесінде Уайтхолл тармағының максималды жылдамдығы артты. Штат бастапқыда жаңа қызметті бұрынғы Ратленд темір жолының пойзының атымен – Green Mountain Flyer деп атауды жоспарлаған. Алайда Green Mountain Railroad қарсылық білдірді, себебі олар бұл атауды туристік пойыз үшін қолданып жүрген. 1996 жылдың 15 тамызында штат оны Вермонт штатының негізін қалаушы және Америка революциялық соғысының патриоты Этан Алленнің құрметіне «Этан Аллен экспресі» деп атауға шешім қабылдады. Штат жылына 200 000 доллар көлемінде субсидия беруге келісті, бұл Empire Service бағытының Албаниден Ратландқа дейінгі бір реттік сапарының құнына сәйкес келеді. «Этан Аллен экспресі» , , , , , және Нью-Йорк қаласындағы аялдамаларымен жұмысын бастады. Адирондак пойызы Нью-Йорк пен Уайтхолл арасындағы учаскеге қызмет көрсеткендіктен, «Этан Аллен экспресі» Амтрак жүйесіне бір ғана станцияны (Ратланд) қосты. Ратландтағы уақытша станция ретінде тіркеме пайдаланылды; федералдық үкіметтен 700 000 доллар қаржыландырылған станция ғимараты 1999 жылға дейін ашылмады.
Қызметтің алғашқы өзгерістері
Этан Аллен экспресі Ратланд аймақтарында туризмді, әсіресе қыста Киллингтон тау шаңғысы курорты мен Пико тауына саяхатты қолдау мақсатында іске қосылды. 1997 жылдың қазан айында оңтүстікке қарай сенбілік рейсі апта күндерімен бірдей түстен кейін, ал жұма және сенбі күндері солтүстікке қарай кететін рейстер кешкі сағатқа ауыстырылды. 1998 жылдың 15 ақпанында Amtrak Албаниден Ратландқа қарай таңертеңгі пойызды қосты, бұл солтүстікке қарай Maple Leaf желісімен байланыс жасады; бұл Ратландқа екінші солтүстік бағытты сапарды ұсынды, бірақ оңтүстікке қарай тек бір ғана сапар болды. Бұл өзгеріс мемлекеттік субсидияны азайтты, өйткені ұшқыштардың түнгі демалысының қажеттігі жойылды: таңертеңгі солтүстік бағытты сапар түстен кейін оңтүстік бағытты сапарға айналды, ал түстен кейінгі солтүстік бағытты сапар кешкі уақытта Ратлендтен Албаниге қызмет көрсету үшін тоқтатылды. 1998 жылдың қазан айында сенбі күнгі оңтүстік бағытты сапар екі сағатқа кейінге жылжытты, бұл шаңғышыларға көбірек уақыт берді, ал жексенбі күнгі оңтүстік бағытты сапар апта күндерімен сәйкес келтірді. 1999 жылдың 16 тамызынан 31 қазанына дейін Вермонт темір жолы Ратленд пен Берлингтон арасындағы Этан Аллен байланысын Миддлберидегі аралық аялдамамен жүргізді. Ол жолаушылар санының аздығына байланысты тоқтатылды; жолаушылардың көпшілігі тек Ратленд пен Берлингтон арасында сапар жасады, ал Этан Аллен экспресімен байланыс жасайтындардың үлесі 20-25% ғана болды. 31 қазанда солтүстік бағытты қызмет қайта құрылды. Күнделікті пойыз Нью-Йорктен таңғы сағат 6:15-те кетеді – Maple Leaf-тен бір сағат ертерек. Түстен кейін солтүстік бағытты пойыз дүйсенбі-бейсенбі күндері жүре берді; сенбідегі солтүстік бағытты сапар сол уақытқа ауыстырылды, ал жексенбідегі түстен кейінгі солтүстік бағытты сапар жойылды. Жұма күнгі солтүстік бағытты сапар Нью-Йорк пен Шенектади арасында тоқтамайтын экспресс ретінде жұмыс істеді, саяхат уақыты 4,5 сағатты құрады – Этан Аллен экспресі үшін ең жылдам уақыт. 1998 жылдың соңында велосипедтер мен шаңғы жабдықтарын тасымалдауға арналған вагон қосылды, бірақ 2000 жылдың ақпанына дейін Рутленд станциясына қызмет көрсетуші жұмысқа алынғанға дейін жүк тасымалдауға қолданыла алмады. Багаж вагоны 2002 жылы төмен пайдалану, мемлекеттік бюджетті қысқарту салдарынан станса агенттерінің қысқартылуы және пойыздың қалған бөлігі сияқты жоғары жылдамдыққа сертификатталмаған ескі багаж вагондарының болуына байланысты алынып тасталды. 2001 жылдың 29 сәуірінде кесте жеңілдетілді: күн сайын екі бағытта түстен кейін сапарлар, сондай-ақ таңертеңгі Албани-Рутленд солтүстік бағытты сапары, Нью-Йоркпен байланысы жоқ. Таңертеңгі сапар 9 шілдеде Нью-Йорк-Рутленд бағытына ауыстырылды, ал жексенбілік сапар тағы да түстен кейінге жылжытылды. Таңертеңгі сапар 2002 жылдың қаңтарында Албани-Рутленд шаттлына дейін қысқартылды және сәуір айында толығымен тоқтатылды. 2003 жылдың сәуір айында жұма күнгі солтүстік бағытты сапар кешкі уақытқа ауыстырылды, ал апта күндері оңтүстік бағытты сапарлар таңғы сағат 7:15-те кететін болды. 2004 жылдың қараша айында оңтүстік бағытты сенбі және дүйсенбі күндері кететін сапарлар сағат 10:45-ке ауыстырылды. 2007 жылдың қазан айында оңтүстік бағытты дүйсенбі күні кететін сапар басқа апта күндерімен сәйкес келтірілді.
Қосымша өзгерістер
2008 жылдың қазанында Вермонт көлік агенттігі (VTrans) бюджеттік шектеулерге сүйене отырып, «Этан Аллен экспресін» жоюды және оны автобуспен алмастыруды ұсынды. Бұл ұсыныс заң шығару комитеті тарапынан қабылданбады. VTrans 2009 жылдың қаңтарында қызмет көрсетуді тоқтату туралы қайта ұсыныс жасады. Вермонт теміржол желісінің (Vermont Rail Action Network) және жергілікті саяси лидерлердің қарсылығы нәтижесінде қызмет сақталып қалды. 2010 жылдың 2 қаңтарында «Этан Аллен экспресі» Кастлтон станциясында тоқтай бастады. Фэр-Хейвендегі қызмет көрсету 9 қаңтарда тоқтатылды. 2000 жылдардың ортасынан бастап, Уайтхолл мен Ратланд арасындағы нашар жол жағдайы пойыздардың жұмысына да әсер етті. 2011 жылдың ақпанында Amtrak компаниясы VRS-ді елдегі ең нашар теміржол операторы деп бағалағаннан кейін VTrans, Вермонт теміржол жүйесінің «Этан Аллен экспресін» басқаруын зерттеуді бастады. Vermont Rail Systems 2011 жылдың сәуірінде жол жөндеу жұмыстарын бастады, осының нәтижесінде қазан айына қарай саяхат уақыты 10 минутқа қысқарды. Жобаға теміржол және Нью-Йорк штаты 3,25 миллион доллар қаржы бөлді, бұл шамамен 8 миль (13 км) жол мен сегіз деңгейлі өткелді қайта жаңартуды қамтыды. 2012 жылдың ақпанына қарай қосымша жол жұмыстары Ратланд пен Уайтхолл арасындағы саяхат уақытын оңтүстік бағытта 15 минутқа, ал солтүстік бағытта 25 минутқа қысқартты. 2017 жылдың 10 шілдесінен 5 қыркүйегіне дейін, Нью-Йорк Пенн станциясында жол жұмыстары жүргізіліп жатқан кезде, жұма күнгі солтүстік бағытты сапар дәл сол түстен кейінгі кесте бойынша іске асырылды. 2018 жылдың 26 мамырынан 3 қыркүйегіне дейін «Этан Аллен экспресі» және басқа да Империя дәлізіндегі пойыздар Пенн станциясындағы жол жұмыстарына байланысты Гранд-Централь терминалына бағытталды. 2020 жылдың 26 наурызында COVID-19 пандемиясының салдарынан Вермонт штатының губернаторы Фил Скотттың өтініші бойынша «Этан Аллен экспресі» Олбани-Ренсселерден солтүстікке қарай тоқтатылды. Рутландқа қызмет көрсету 2021 жылдың 19 шілдесінде жаңартылды, сол күні Вермонт штаты ішінде саяхат үшін 1 долларлық акциялық бағалар ұсынылды.
Берлингтонға дейін кеңейту
Қызмет басталғанға дейін, мемлекеттік жоспарлаушылар кейіннен Этан Аллен экспресін Ратлендтен Берлингтонға дейін ұзартуды көздеді. 2005 жылы сенатор Джим Джеффордс Ратленд-Берлингтон теміржол дәлізін жаңарту үшін 30 миллион долларлық қаражат бөлді. Джеффордс Вермонттың батысындағы жолаушылар теміржолын ұзақ жылдар бойы қолдады, себебі аймақта штаттар аралық магистраль жоқ. Оның бастапқы мақсаты Беннингтон арқылы Нью-Йорк пен Берлингтон арасында қызмет көрсету болды. Вермонт көлік агенттігі (VTrans) 2009 жылғы Американың экономикасын жаңғырту және инвестициялау актісінен Ратланд пен Берлингтон арасындағы жолдарды қайта құруға арналған қаражат алу үшін үш рет өтініш берді, бірақ ешқайсысы қабылданбады. Бұрынғы Нью-Хейвен-Джанкшн станциясының ғимараты теміржолға тым жақын болғандықтан, басқа жерге көшірілді. Жеке қаржыландырылған жоба аясында Миддлбери қаласының орталығында ескірген көпірлерді ауыстыру және жүк тасымалы үшін кеңістікті арттыру мақсатында теміржол туннелі салынды. VTrans бастапқыда пойыздарды түнде Юнион станциясында қалдыруды жоспарлаған, бірақ жақын жердегі тұрғындар локомотивтің бос жүрісіне қарсылық білдірді. 2020 жылдың наурыз айында VTrans Вермонт теміржолының оңтүстікке орналасқан ауласын пойызды қабылдау үшін қайта жабдықтауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Екі жаңа станция және жаңа Берлингтон платформасы 2020-2022 жылдары салынды. 2021 жылдың қазан айында Amtrak және Вермонт теміржол жүйесі жаңа маршрут бойынша пойыз экипаждарын таныстыру үшін Ратленд пен Берлингтон арасында сынақ сапарларын бастады. Берлингтонға ресми жолаушылар тасымалы 2022 жылдың 29 шілдесінде басталды, пойыздар барлық күндері таңертең солтүстікке және күндізгі уақытта оңтүстікке қарай жолға шықты. Бұл 69 жыл ішінде Берлингтонға тікелей жолаушылар теміржолының алғашқы қызметі болды. Ұзарту дереу жолаушылар санының өсуіне әкелді, 2022 жылдың тамызындағы көрсеткіш 2019 жылдың тамызына қарағанда 50%-ға жоғары болды.
Болашақ
VTrans 2021 жылғы Вермонт теміржолы жоспарында Ethan Allen Express-ке бірнеше мүмкін жақсартуларды тізімдеген. Олардың ішінде Брэндон мен Шелберндегі қосымша тоқтаулар қарастырылды. Позитивті пойызды басқару жүйесі мен жолдарды жаңарту Этан Аллен Экспресстің Уайтхолл мен Берлингтон арасындағы учаскелерде жылдамдығын арттыруға мүмкіндік береді, бұл сапар уақытын шамамен 15 минутқа қысқартады және 2040 жылға қарай жылдық жолаушылар саны 1400-ден 2600-ға дейін артуына әкеледі деп күтілуде. 2021 жылғы Вермонт теміржолы жоспарында бұл екінші қызмет іске асырылған жағдайда Берлингтонға дейін созылатыны көрсетілген. 2023 жылдың желтоқсанында Федералдық теміржол басқармасы VTrans компаниясының Нью-Йорк–Олбани–Механиксвилл–Беннингтон–Рутленд–Берлингтон бағытын Коридорды анықтау және дамыту бағдарламасына қосу туралы өтінішін қабылдады. Бұл бағдарлама қызметті жоспарлауға 500 000 доллар көмектеседі және болашақ федералдық қаржыландыру үшін басымдық береді. Өтініште бұл бағыт «Жасыл таулар дәлізі» деп аталды.
Станция аялдамалары
Мемлекеттік орналасқан жері (шақырым) Бейстандықтарының қосылыстары VT Burlington 0 Burlington Green Mountain Transit Ferrisburgh 34 км (34 км) Tri Valley Transit, Vermont Translines Middlebury 55 км (55 км) Tri Valley Transit Rutland 108 км (108 км) MVRTD "The Bus" Castleton 125 км (125 км) MVRTD "The Bus" Fair Haven 133 км (133 км) 2010 жылдың 9 қаңтарында жабылды NY Fort Edward 182 км (182 км) Fort Edward–Glens Falls Amtrak: Adirondack Greater Glens Falls Transit Saratoga Springs 211 км (211 км) Amtrak: Adirondack Capital District Transportation Authority Schenectady 243 км (243 км) Amtrak: Adirondack, Empire Service, Lake Shore Limited, Maple Leaf Capital District Transportation Authority Rensselaer 272 км (272 км) Amtrak: Adirondack, Berkshire Flyer, Empire Service, Lake Shore Limited, Maple Leaf Capital District Transportation Authority Vermont Translines, Megabus Hudson 316 км (316 км) Amtrak: Adirondack, Berkshire Flyer, Empire Service, Maple Leaf Columbia County Public Transportation Rhinecliff 357 км (357 км) Amtrak: Adirondack, Berkshire Flyer, Empire Service, Maple Leaf Poughkeepsie 382 км (382 км) Amtrak: Adirondack, Berkshire Flyer, Empire Service, Maple Leaf Metro North Railroad: Ulster County Area Transit, Dutchess County Public Transit Croton on Hudson 447 км (447 км) Amtrak: Adirondack, Berkshire Flyer, Empire Service, Lake Shore Limited, Maple Leaf Metro North Railroad: Bee Line Yonkers 476 км (476 км) Amtrak: Adirondack, Berkshire Flyer, Empire Service, Maple Leaf Metro North Railroad: Bee Line New York City 499 км (499 км) New York Penn Station Amtrak (алыс қашықтықтағы): , , Lake Shore Limited, , , Amtrak (қалааралық): , , Berkshire Flyer, , Empire Service, , Maple Leaf, , , LIRR: , NJ Transit: , , , , NYC Subway: PATH: NYC Transit Bus