Кіріспе

Илайджа "Лидж" Бейли – Айзек Азимовтың "Робот" сериясындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Ол "Сталь үңгірлері", "Жылаңаш күн" және "Таң роботтары" романдарының, сондай-ақ "Көзілдірмелер бейнесі" повесінің басты кейіпкері. Ол бірнеше рет естеліктерде көрсетіледі және өлімінен шамамен 160 жыл өткен соң оқиғасы өтетін "Роботтар мен империя" кітабында жиі еске алынады. "Foundation and Earth" кітабында ол "Мәдениет батыры" деп аталады. Азимовтың туындыларынан бөлек, ол Памела Сардженттің "Strip Runner" Foundation's Friends әңгімесінде және Рэндалл Гарреттің "Исаак Азимовтың "Сталь үңгірлері"" поэмасында кездеседі.

Өмірбаян

Ол – азаматтық киім киген адам, Нью-Йорк полициясының кісі өлтіру бөлімінің детективы, болашақтағы 3000 жылда. Ол – ашуы тез туатын, қайғылы кейіпкер. Шерлок Холмс сияқты, ол да түтік тартады, бірақ «Таң роботтары» романында осы әдетімен күреседі. Ол өте жауапкершілік сезімімен және отбасы мен мәртебесін қорғауға бейім. Оның әйелі Изебель Бейли, оны Джесси деп атауды ұнатады. Ұлы Бентли, ғарыш кеңістігін зерттеудің екінші толқынының жетекшісі болды. Бейли, оның ғасырындағы жерде туған адамдардың көпшілігі сияқты, агорафобияға ұшырайды, себебі «Сталь үңгірлері» романында Жер тұрғындарының көпшілігі өмір бойы алып күмбезді қалаларда («сталь үңгірлері») тұратыны, ал сыртқы бетке сирек немесе ешқашан саяхаттайтыны көрсетілген. Бейлидің агорафобиясы – оның кейбір романдарының маңызды мінездік ерекшелігі және сюжеттік торабы. Кейінгі әңгімелерде ол агорафобиясын жеңуде шектеулі табысқа жетеді, оны өзінің түріне және ұлына қатысты әлеуетті шектеу ретінде мойындайды. (Бейлидің агорафобиясы Азимовтың өзінің мінезін көрсетеді, ол клаустрофобиямен күрескен.) Азимовтың романдары әдетте дөрекі сөздерден таза. Сондықтан Бейлидің сүйікті сөзі – «Ехосафат!», оны үлкен стресс немесе қызығушылық кезінде айтады. «Сталь үңгірлерінде» ол Spacer-дің кісі өлтіруін шешуге көмектесуге шақырылады. Spacers оған R. Данель Оливауды, өмір бойы досы болатын робот серіктес ретінде тағайындайды. Ол «Жылаңаш күн» романында R. Данельмен қайта кездеседі, онда тағы да Spacer-дің кісі өлтіруін тергеуді сұрайды, бұл жолы Солярия планетасында, осылайша отарлаудың бірінші толқынынан бері Жерді тастап кеткен алғашқы жерлік адам болады. Кейін, «Таң роботтары» романында, Spacers атынан тағы бір кісі өлтіруді тергеп жатқанда, ол R. Giskard-тың телепатиялық қабілеттерін басқалар байқағанға дейін таниды. Гискард Бейлидің санасын өзгертіп, оны ешкімге айтпауға мәжбүр етеді. Жерден тысқары сапарда ол Глэдиямен романтикалық және жыныстық қарым-қатынасқа түседі, ол онымен кездескеннен кейін ғасырлар бойы Соляриядан өз еркімен шығатын алғашқы және соңғы Солярий болады. «Роботтар мен империяда» ол бірнеше флэшбэктерде көрінеді, әсіресе роман барысында Гискард, Гладия және соңында Данель оны соңғы рет кездестіргенін еске алады. Данельдің естелігі ерекше, себебі ол өте қарт Бейлидің Данельге соңғы сөздерін айтуын қамтиды және ол Данель кеткеннен кейін бірнеше сәттен кейін қайтыс болғанын көрсетеді (Бейлидің өтініші бойынша, Данельдің өлімін көруден қорғау үшін, себебі Данель Үш заңға сәйкес келеді). Оның сөздері Данельдің мінез-құлқына мыңдаған жылдар өткен соң да зор әсер етеді. Бейлидің өмірінің кейбір егжей-тегжейлері «Робот» романдары бойынша тұрақсыз. Мысалы, «Сталь үңгірлерінде» Бейлидің анасы әкесі құпиясы ашылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болғаны (әлеуметтік және экономикалық мәртебесін жоғалтқан), және Бейли оны есіне алмайтыны айтылады. Бірақ «Таң роботтары» романында Бейли анасының оны тауық сорпасын жеуге көндіргенін және тіпті Spacers-те де жақсырақ тамақ жоқ екенін айтқандығын еске алады. «Сталь үңгірлерінде» Бейлидің де сіңлісі болғаны айтылады, бірақ ол туралы ешқашан қайта еске алынбайды. Сол сияқты, Бейлидің әкесінің құпиясы ашылғанына байланысты ұялуы және бала кезіндегі қиындықтары кейінгі романдарда еске алынбайды. Кейінгі әңгімелерде Бейли мыңжылдықтар бойы аңызға айналған қаһарман екені айтылады. Оған сілтемелерді «Прелюдия к Фонд» және «Фонд и Земля» кітаптарында табуға болады.

Портреттер

1964 жылы британдық теледидардағы "Сталь үңгірлері" (BBC2 сериясының бір бөлімі, "Стори Парад") бейімдемесінде Бейли рөлін Питер Кушинг ойнады. Сценарийді Терри Нейшн жазды. 1969 жылы британдық теледидардағы "Жылаңаш күн" (BBC2 сериясының бір бөлімі, "Out of the Unknown") бейімдемесінде Бейли рөлін Пол Максвелл ойнады. 1988 жылғы интерактивті фильмде Бейли рөлін Стивен Роу ойнады. 1989 жылы BBC Radio 4 радиосындағы "Сталь үңгірлері" бейімдемесінде Бейли рөлін Эд Бишоп ойнады.