Кіріспе

Хан әулетінің әскери шенеунігі және мемлекеттік қайраткері (163–212) ежелгі көшпелі халықтар.

Ерте өмір

Сун Юй Инчуань округінде (қазіргі Хэнань провинциясының Чучан қаласы шамасында) әкімшілік қызметкерлер отбасында дүниеге келді. Тарихи жазбаларда ол бойы ұзын, келбетті әдемі жігіт ретінде сипатталған. Оның атасы Сун Шу жергілікті билеуші болып қызмет еткен және "Сун әулетінің сегіз аждаһары" деген лақап атымен белгілі болған сегіз ұлы болды; Сун Юйдің сіңілісі Сун Шуан Үш герцогтің министрлерінің бірі болса, Сун Юйдің әкесі Сун Фан Жибэй княздығының канцлері болды. Сун Юй өте талантты жас екенін көрсетті, ал ғалым Хэ Ён оны "патшаларға көмектесе алатын қабілетті адам" (王佐之才) деп бағалады. 189 жылы ол сяолиань (мемлекеттік қызметке үміткер) лауазымына ұсынылып, мемлекеттік қызметтегі мансабын бастады. Әскери сардар Донг Чжуо астана Луоянды басып алған кезде Сун Юй өміріне қауіптеніп, отставкаға келіп, Цзи провинциясына (қазіргі Хэбэй) қайтып келді. Келесі жылдары әр аймақта әскери сардарлар жылдам көтерілді; Сун Юй алдымен Цзи провинциясында билік құрған Юань Шаоға қызмет етті, бірақ кейіннен оны тастап, 191 жылы Цао Цаоға қызмет етуге кетті. Цао Цао Сун Юйдің талантын танып, Сун Юй келгенде: "Міне, менің Чжифанғым келді!" деп айғайлады және оны әскер командирі етіп тағайындады.

Цао Цао тұсында қызмет ету

Сун Юдің Цао Цаоның әскері мен басқару ісіне қосқан үлесі зор. Ол бір жағынан Цао Цаоға Сун Ю (оның екінші туысының ұлы), Чэнь Кун, Чжун Яо, Гуо Цзя және Сима И сияқты көптеген қабілетті адамдарды ұсынды, осылайша Цаодың кеңесшілер тобын құрды; сонымен қатар, ол бірнеше шайқастар мен дәуірдің маңызды оқиғаларына қатысып, көбінесе әміршісіне уақтылы кеңес берді. Цао Цао да Сун Юді жоғары бағалап, оның кеңестеріне құлақ қойды. 194 жылы Цао Цао Сю провинциясында Тао Цянға қарсы жорыққа шыққанда, оның Ян провинциясындағы негізгі базасына Лю Бу күтпеген шабуыл жасады. Цаодың екі шенеуі – Чэнь Гонг пен Чжан Миао Лю Буға қашып кетті. Осы кезде Сун Ю Хуанчэн (鄄城) қаласын қорғауға жауапты болды, оның тиянақты әрекеттері қаланы жаулаудан сақтап қалды, соның арқасында Цао Цаоның әскері қайта оралып, Лю Буды жеңіп шығарды. Кейін Тао Цянның қазасынан кейін Цао Цао Лю Бумен аяқтасқанға дейін Сю провинциясына қайта оралып, көшіп кетуге құлшынды, бірақ Сун Ю оны осы ойдан айнытты, Ян провинциясының оның өзінің орталығы және билік негізі екенін еске салып, шетелге жорықтар жасамас бұрын оны қамтамасыз ету қажеттігін жеткізді. Сондай-ақ, Сун Юдің ұсынысымен Цао Цао 196 жылы Луоян қираған жерлерінде тұратын император Сяньді Сюға (қазіргі Сючан, Хэнань) өз базасына қауіпсіз жеткізіп, императорды қорғау міндетін алды. Сун Юдің жоспары «император атынан бағынбағандарды бақылау» (奉天子以令不臣) болды; 14 ғасылдың «Үш патшалық» романы бұл идеяны «императорды дворяндарды бақылау үшін кепілге алу» (挾天子以令諸侯) деп бұрмалап көрсетті. Ұзақ мерзімді перспективада бұл стратегия Цао Цаоға қарсыластарына қарағанда айтарлықтай саяси артықшылық берді, императордың атынан әрекет ету арқылы оларды заңдастыруға мүмкіндік берді. 200 жылы Цао Цао Гуанду шайқасында Юань Шаоға қарсы бірнеше ай бойы тең түсті, соңында азық-түлік қоры таусылды. Қайтуды ойластыра отырып, ол Сюнь Юге (сонда Сюді қорғап тұрған) кеңес сұрап хат жіберді. Сун Ю Цао Цаоға жауап хатында оның әскерінің Юань Шаоның күштерінен басымдықтарын атап көрсетіп, оны тұруға шақырды; нәтижесінде Цао Цао шешуші жеңіске жетті, бұл Солтүстік Қытайды бағындыру үшін маңызды болды.

Өлім

211 жылы Дун Чжао және Цао Цаоға адал жандардың тобы император Сяньге меморандум ұсынды, онда Цаоға герцог атағы берілуі керек деп ұсынды. Бұл ұсыныс маңызды болды, себебі ол Цао Цаоға Хан әулетінің ішінде дербес феодалдық мемлекет құруға мүмкіндік беретін еді. Осыған дейін Цао Цаоның саяси заңдылығы тек оның канцлер лауазымымен ғана негізделген. Сунь Ю, оның арманы Цао Цаоның Хан әулетінің қорғаушысы болып қала беруі еді, Дун Чжаоның ұсынысына қарсы шықты. Дун Чжаоның, әлдебір болжам бойынша, Цао Цаоның тікелей өкілі екенін білген Сунь Ю, одан қолдау сұрағанда, Цаоның басты миссиясы – Хан әулетін қайта жаңғырту екенін және мұндай қадамға келіспейтінін айтты. Осылайша, ол Цаоға бұл идеядан бас тартуға ишарат жасаған болуы мүмкін. Сунь Юдің бұл сөздері Цао Цаоны қатты ренжітті. Содан кейін Сунь Ю Сун Куанға қарсы әскери жорықта қатысқан әскерлерді марапаттау үшін Цяоға жіберілді. Сол жерде ол ауырып қалды және емделу үшін Шоучуньға (寿春; қазіргі Шу округі, Аньхой) жеткізілді. Ол 212 жылы келесі жылы қайтыс болды. Оның өліміне байланысты көп күдік туды және бұл мәселе әлі де талқыланып жүр, өйткені оның өлімі Цао Цаоның герцог атағына ие болуына қарсылық білдіргеннен кейін болды.

Танымал мәдениетте

Коэйдің Dynasty Warriors 7: Empires видео ойынында жанкүйерлер Facebook және Twitter сауалнамасында жаңа офицерлердің біріне Xun Yu деген ат беруге дауыс берді. Сун Ю Koei's Dynasty Warriors 8: Empires ойынында ойналатын кейіпкерге айналды. Коэйдің Kessen II ойынында Сун Ю маңызды рөлде ойнайды, бірақ кейіпкер Као Каоға өшпес махаббат сезімімен күрескен әйел ретінде бейнеленген. Koihime Musō көрнекі романы мен аниме сериалында Jun'iku (Xun Yu-ның жапонша аты) Sōsō (Cao Cao) үшін стратегиялық кеңесші болып қызмет етеді және оған қатты ғашық. Wizards of the Coast Magic the Gathering Card Game ойынында Сун Юдың "Сун Ю, Вэй кеңесшісі" деп аталатын картасы бар. Оның суретінде контейнер ашып, Хан әулетінің кеңесшісіне тән дәстүрлі киім кигені көрсетілген. Оның сөзі: "Бүкіл елдің құрметіне бөленген ұлы талант! Оның қатесі – Цао Цаоның билігіне қызмет етуі".