Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Asarum – арқагүлділер тұқымдасы (Aristolochiaceae) өсімдіктер туысы, көбінесе «жабайы имбирь» деп аталады. Asarum атауы латын тіліндегі āsa (āra сөзінің басқаша түрі) сөзінің көпше жайылым түрі, ол «құрбандық алаты орын» немесе «ғибадатхана» деген мағынаны білдіреді.

Сипаттама

Asarum – Солтүстік жарты шардың қоңыржай аймақтарында тараған, Шығыс Азияда (Қытай, Жапония және Вьетнам) және Солтүстік Америкада көптеген түрлері бар, ал Еуропада бір түрі кездесетін, жартылай жапырақты шөптер туысы. Биогеографиялық тұрғыдан алғанда, Asarum Азияда пайда болған. Олардың ерекше бұйрек пішіндес жапырақтары бар, олар жырқыраған тамырсабақтардан өседі және кішкентай, жапырақ қолтығындағы қоңыр немесе қызыл гүлдерін жасайды. Өсімдік тамырсабағының дәмі мен иісі имбирьге ұқсас болғандықтан, оны жабайы имбирь деп атайды, бірақ екеуінің туыстық байланысы тым жоқ. FDA Asarum-ды тұтынуға кеңес бермейді, себебі ол бүйрекке зиянды және құрамында күшті канцероген – аристолохия қышқылы бар. Туғанжер туысына сондай-ақ канцерогендерімен белгілі Аристолохия туысы да кіреді. Жабайы имбирь ылғалды, көлеңкелі және гумустық топырақты жерлерді ұнатады. Жапырақтары күзде түсіп, жүрек пішіндес болып, тамырсабақтан қарама-қарсы шығады, ол топырақ бетінің астында жатыр. Өсу маңынан әр жылы екі жапырақ пайда болады. Өсімдікке "кішкентай құмыра" деген қосымша атау берген ерекше құмыра пішіндес гүлдер көктемде жапырақтардың түбінде жеке-жеке гүлдейді. Жабайы имбирьді көлеңкелі бақта оңай өсіруге болады және ол әдемі жер жамылғышын құрайды.

Қолданылуы

Жабайы имбирьді имбирь тамыры сияқты пісіруге болады, оны қанттауға немесе дәрі жасауға да қолдануға болады.