Жоан Бенуа Самуэльсон: Американдық марафоншының тарихы

Кіріспе

Американдық қашықтыққа жүгіруші Джоан Бенуа Сэмюэлсон (16 мамыр 1957 жылы туған) – американдық марафоншы, алғашқы Олимпиада ойындарының марафон чемпионы (әйелдер арасында). Ол 1984 жылғы Лос-Анджелес жазғы Олимпиадасында алтын медаль жеңіп алды. 1985 жылы жарыста жеңіске жеткеннен кейін 32 жыл бойы Чикаго марафонында американдық әйелдер арасындағы ең жылдам уақытты сақтап келді. Бостон марафонындағы оның көрсеткен уақыты 28 жыл бойы осы жарыста американдық әйелдер арасындағы ең жылдам нәтиже болды. 2000 жылы Мейн штатының әйелдерінің даналық залына енгізілді.

Жарысқа қатысу өмірі және Бостон марафонында жеңіске жетуі

Мейн штатының Кейп-Элизабет қаласында туған Бенуа, слалом шаңғысымен сырғанағанда сынған аяғынан жазылу үшін ұзақ қашықтыққа жүгіруді бастады. Боудин колледжінде ол жеңіл атлетикада өте жақсы нәтижелер көрсетті. 1977 жылы Боудинде екі жыл оқығаннан кейін, ол Солтүстік Каролина штатына жүгіру бойынша шәкіртақы алды, онда ол жүгіруге толыққанды көңіл бөлді. Ол 1977 және 1978 жылдары NC State университетінде «All America» атанымын алды, ал 1978 жылы «Wolfpack» командасын Атлантикалық конференцияның кросс-кантри чемпионатында жеңіске жеткізді. 1979–80 жылдары ол елдегі ең үздік әйелдер кросс-кантри жүгірушісі ретінде «Бродерик» сыйлығын (Honda Sports Award) жеңіп алды. Боудинге диплом алу үшін оралғаннан кейін, ол 1979 жылғы Бостон марафонына көп танылмаған күйде қатысты. Ол жарысты 2:35:15 уақытпен жеңіп алды, бұл көрсеткіш бұрынғы рекордтан сегіз минутқа жақсы. 1981 жылы ол АҚШ-тың 10 000 метрлік жүгіру чемпионатында 33:37.50 уақытпен жеңіске жетті. Екі жыл бұрын ахилл сіңіріне жасалған операцияға қарамастан, ол 1983 жылы марафондағы сәттілігін қайталады, 2:22:43 уақытпен жаңа рекорд орнатты. Бұл көрсеткіш норвегиялық Грет Уэйтцтің бір күн бұрын Лондон марафонында көрсеткен әлемдік үздік уақытынан екі минуттан астам басып өтті. Оның Бостон рекорды келесі 11 жыл бойы ешкім бұза алмады.

Олимпиадалық табысы және кейінгі өмірі

1984 жылдың наурыз айында Бенуа 20 мильдік жаттығу барысында тізесін жарақаттады, нәтижесінде АҚШ Олимпиадалық әйелдер марафоны іріктеу жарысына дейін 17 күн бұрын тізесіне артроскопиялық ота жасауға мәжбүр болды. Дегенмен, ол күткеннен гөрі тез сауығып, Вашингтон штатының Олимпия қаласында өткен іріктеу жарысында фаворитке айналды. Ол екінші орын алған Джули Браунды 30 секундқа еселеп жеңіп, 2:31:04 уақытпен жеңіске жетті. Үш айдан кейін ол 1984 жылғы Лос-Анджелестегі жазғы Олимпиада ойындарына қатысып, 2:24:52 уақытпен алғашқы Олимпиадалық әйелдер марафонында жеңіске жетті, бұл Грете Уэйтц, Роза Мота және Ингрид Кристиансеннен бірнеше жүз метрге басымдық берді. Бенуа марафондық емес қашықтықтарда да сәттілікке жетті, ол беделді Фалмут жол жарысында (7,1 миль) барлығы алты рет (1976, 1978, 1981–1983 және 1985) жеңіске жетіп, төрт рет трасса рекордын жаңартты. 1985 жылы Чикаго марафонында Кристиансен мен Мотаны 2:21:21 уақытпен жеңіп, Америка рекордын жасады (бұл рекорд 18 жыл бойы сақталды, бірақ 2003 жылы Лондонда Дина Кастор бұзды), Бенуа Олимпиада жеңісінен кейін бірнеше жыл бойы жарақаттармен қиналды және маңызды жарыстарда бәсекелесуге күресті. Ол 1985 жылы АҚШ-тың үздік әуесқой спортшысы ретінде Джеймс Э. Салливан сыйлығын алды. Бенуа «Жүретін толқын» (1987) және «Әйелдер үшін жүгіру» (1995) кітаптарын жазды. 1998 жылы ол Мэн штатының Кейп-Элизабет қаласында әр тамыз айында өтетін «Beach to Beacon 10K Road Race» жарысын құрды, ол Crescent Beach State Park-тен Форт-Уильямс паркіне және Портленд Head Light-ке дейін жалғасады. Жарысқа әлемнің ең үздік қашықтықтан жүгірушілері көптеп қатысады. Элиталық жүгірушілер көбінесе осы жарыста қатысып, келесі демалыс күні Массачусетс штатының Кейп-Код аймағындағы Фалмут жол жарысына қатысады. Бенуа бұл жарыста бірнеше рет жеңіске жетті және 2022 жылы соңғы рет қатысып, жалпы есепте 69-шы орынды алып, өз жас тобында бірінші болды. 2003 жылы 46 жасында Бенуа Мэн жартылай марафонында жеңіске жетті, оған екі онжылдықтан кіші жүгірушілер басымдық берді, және ол жалпы алты ер адамнан жылдам болды, 1:18 уақытпен аяқтады. 2006 жылы ол Нью-Йорк марафонында жарысқа шыққан бұрынғы велошабан чемпион Лэнс Армстронгқа көмектесті. 2008 жылы АҚШ Олимпиадалық командасының іріктеу жарысында 50 жасында 2:49:08 уақытпен аяқтады, АҚШ-тың 50+ рекордын жаңартты және сол кездегі 2:50-нің ортасындағы марафондық мақсатын орындады. 2009 жылдың 1 қарашасында Нью-Йорк марафонында 50 жастан асқан жүгірушілер арасында 2:49:09 уақытпен Үлкен шеберлер марафонында рекорд орнатты. 2010 жылдың 10 қазанында ол 2:47:50 уақытымен Чикаго марафонында 43-орын алды, бұл оның ширек ғасыр бұрын жасаған Америка рекордының орны. Ол сегізінші Олимпиадалық марафонға іріктеуге қатысу мақсатын 1:50 айырмасымен орындамады, бірақ 52 жастан асқан әйелдің ең жылдам көрсеткішін тіркеді. Сол айда ол ойын-сауық үшін Афина классикалық марафонында жүгіріп, 3:02 уақытпен аяқтады, бұл оның мансабындағы ең баяу уақыт болды; ол Чикагодағы өнер көрсетуінен толыққанды айыққан жоқ. 2011 жылдың сәуірінде Джоан Бостон марафонында 2:51:29 уақытымен жарысты аяқтап, өз жас тобында 1-ші орын алды. 2013 және 2015 жылдар аралығында Сэмюэлсон жыл сайын Бостон марафонында жүгіріп, 55 пен 59 жас аралығындағы марафонның төрт жылдам уақытының үшін бірін жасады. Бостон марафонының трассасы IAAF ережелеріне сәйкес келмегендіктен, олардың ешқайсысы World Masters Athletics тарапынан мойындалмады. Оның уақыттары 2:50:33 (2013), 2:52:15 (2014) және 2:54:26 (2015) болды. 2019 жылы Бенуа 1979 жылғы жеңісінен кейін қырық жыл өткен соң Бостон марафонында қайта жарысты. Ол 1979 жылғы уақытынан 40 минутқа жетпеуді үміттенген еді, бірақ одан да жақсы нәтиже көрсетті, 3:04:00 уақытпен аяқтады, бұл жеңімпаз уақытынан отыз минутқа жақын болды, және тағы да өз жас тобында (60–64) жеңіске жетті. Жарысты төрт рет жеңіп алған Бенуа 1983 жылдан бері жыл сайын Айова штатының Давенпорт қаласында Bix 7 жол жарысына қатысады. 2007 жылы Бикс финиш сызығының жанында Бенуа мен Билл Роджерстің қола мүсіні орнатылды. Бенуа Мэн штатының Фрипорт қаласында тұрады, онда мектептің спорт кешені «Жоан Бенуа Сэмюэлсонның жарыс-жарысы» деп аталады. Жүгіруден басқа, ол әйелдердің кроссы мен қашықтықтан жүгіруші спортшылардың жаттықтырушысы, мотивациялық спикер және спорт комментаторы болып табылады. Ол Nike+ iPod жүйесінде құттықтау дауыстарының бірі ретінде көрсетілген. Бенуа мен күйеуі Скотт Самуэльсонның екі баласы бар, қызы Эбби және ұлы Андерс, олар өздерінің жүгірушілері, және 2014 жылы Бостон марафонын өз аналарымен бірге өткізді. Бенуа 1998 жылы Ұлттық қашықтыққа жүгіру даңқы залына, 2000 жылы Мэн әйелдерінің даңқы залына, 2004 жылы Ұлттық жеңіл атлетика даңқы залына және 2014 жылы USATF Masters даңқы залына енгізілді. 2017 жылы оның құрметіне Л. А. Мемориал Колизейінің «Құрмет залында» тақта ашылды. 2019 жылы Бостон марафонындағы алғашқы жеңісінің 40 жылдығы қарсаңында Бенуа және оның қызы Эбби бұрынғы марафондардағыдай бірге жүгірді. Джоан 3:04:00 уақытын тіркеді, бұл оның бастапқы уақытынан 40 минутқа дейін болды, бұл оның Бостон марафонының сол жылғы басылымына қатысу алдында берген уәдесі болды. Бұл оған 60–64 жас тобында шамамен тоғыз минутқа жеңіске жеткізді, бірақ марафонда 60 жастан асқан әйелдің ең жылдам көрсеткішінен (3:01:30) кем қалды.

In March 1984, Benoit injured her knee during a 20 mile training run, forcing her to undergo arthroscopic knee surgery just 17 days before the United States Olympic Women's Marathon Trials were scheduled. However, she recovered from the surgery much more quickly than expected, and was the favorite in the trials, at Olympia, Washington. She beat runner up Julie Brown by 30 seconds, winning in 2:31:04. Three months later, she competed in the 1984 Summer Olympics in Los Angeles, winning the first Olympic Women's Marathon in 2:24:52, several hundred meters ahead of Grete Waitz, Rosa Mota, and Ingrid Kristiansen. Benoit enjoyed success at non marathon distances as well, winning the prestigious Falmouth Road Race (7.1 miles) a total of six times (1976, 1978, 1981–1983, and 1985), breaking the course record on four of those occasions. Although she won the 1985 Chicago marathon, defeating Kristiansen and Mota in an American Record time of 2:21:21 (that would last as the AR for 18 years until broken by Deena Kastor in 2003 in London), Benoit was hampered for some years after her Olympic victory by injuries and struggled to compete in major races. She received the 1985 James E. Sullivan Award as the top amateur athlete in the United States. Benoit wrote Running Tide (1987) and Running for Women (1995). In 1998 she founded the Beach to Beacon 10K Road Race, a race held in Cape Elizabeth, Maine, each August, going from Crescent Beach State Park to Fort Williams Park and Portland Head Light. The race attracts many of the world's top distance runners. Elite runners often run this race and then, the following weekend, run the Falmouth Road Race on Cape Cod, Massachusetts. Benoit won that race several times, and ran it last in 2022, finishing as the 69th woman overall and first in her age group. In 2003, at age 46, Benoit won the Maine half marathon, defeating a field dominated by runners two decades her junior, and she was faster than all but six men overall, finishing in 1:18. In 2006, she helped pace former cycling champion Lance Armstrong as he competed in the New York City Marathon. At the 2008 US Olympic Team trials, at the age of 50, she finished in 2:49:08, setting a new US 50+ record and beating her personal goal at the time of a mid 2:50s marathon. When she ran the New York City Marathon on November 1, 2009, she broke the Senior Masters record for runners older than 50 with a final time of 2:49:09. On October 10, 2010, she ran 2:47:50 for 43rd place at the Chicago Marathon—the site of her American record a quarter century earlier—missing her goal of qualifying for an eighth Olympic Marathon Team Trials race by 1:50, but recording the fastest ever performance by a woman over 52. Later that month she ran in the Athens Classic Marathon for fun and finished in 3:02, the slowest time of her career; she was not fully healed from her Chicago performance. In April 2011, Joan competed in the Boston Marathon, completing the course in 2:51:29 and placing 1st in her age group. Between 2013 and 2015, Samuelson ran the Boston Marathon each year, and setting three of the four fastest marathon times for the 55–59 age group. None are recognised by the World Masters Athletics since the Boston Marathon course does not comply with IAAF regulations. Her times are 2:50:33 (2013), 2:52:15 (2014), and 2:54:26 (2015). In 2019, Benoit ran the Boston Marathon again, forty years after her 1979 win. She had hoped to be within 40 minutes of her 1979 time, but did even better than that with a time of 3:04:00, within thirty minutes of her winning time, again winning her age group (60–64). Winning the race four times, Benoit has run the Bix 7 road race in Davenport, Iowa, annually since 1983. A bronze statue of Benoit and Bill Rodgers was erected near the Bix finish line in 2007. Benoit resides in Freeport, Maine, where the high school athletic complex is named the "Joan Benoit Samuelson Track and Field". In addition to her running, she serves as a coach to women's cross country and long distance athletes, and is a motivational speaker and sports commentator. She is featured on the Nike+ iPod system as one of the congratulatory voices. Benoit and husband Scott Samuelson have two children, daughter Abby and son Anders, who are runners in their own right, and shared the running of the 2014 Boston Marathon with their mother. Benoit was inducted into the National Distance Running Hall of Fame in 1998, the Maine Women's Hall of Fame in 2000, the National Track and Field Hall of Fame in 2004 and the USATF Masters Hall of Fame in 2014. In 2017, a plaque honoring her was unveiled in the L. A. Memorial Coliseum's Court of Honor. In 2019, on the eve of the 40th anniversary of her first Boston Marathon win, Benoit and her daughter Abby ran together as they had done in previous marathons. Joan recorded a run time of 3:04:00, which was within 40 minutes of her original time which was a promise she had made prior to competing in that year's edition of the Boston Marathon. This allowed her to win her age group (60–64) by nearly nine minutes, but falling short of the overall (3:01:30) fastest time by a woman over 60 in a marathon.