Кіріспе

Америкалық саяси жанжал

«Виски сақинасы» 1871 жылдан 1876 жылға дейін, Улисс С. Грант президент болған кезеңде Сент-Луис қаласында орын алды. Бұл сақина – 1875 жылдың мамыр айында жария болған американдық жанжал. Оған үкіметтік агенттер, саясаткерлер, виски қуырушылар мен дистрибьюторлардың арасындағы сөз байласу арқылы салық кірістерінің мақсаттан тыс жұмсалуы қатысты. Виски қуырушылар АҚШ Қаржы министрлігінің шенеуніктеріне пара беріп, табыстарын арттырып, салық төлеуден жалтарды. Гранттың Әділет министрлігі Гранттың өзінің Республикалық партиясының мүшелерін, сақина құрамына кіргендерін сотқа берді. «Виски сақинасының» көшбасшысы – әйгілі генерал Джон Макдональд болды, оны Грант 1869 жылы Миссури округінің кіріс жинаушысы қызметіне тағайындаған. Гранттың Қаржы министрі, реформатор Бенджамин Бристоудың басшылығымен сақина ашылып, таратылды. Сақина мүшелеріне қарсы қудалау 1875 жылы басталды және 1876 жылы аяқталды. Макдональдқа айып тағылып, сотқа тартылды, кінәлі деп танылды, 5000 доллар айыппұл салынды және 18 айға федералды түрмеге кесілді. Гранттың жеке хатшысы Орвилл Бэбкокқа да айып тағылып, Сент-Луисте сотталды, бірақ 1876 жылдың ақпан айында ақталды. Грант 1877 жылдың 3 наурызында, өкіметіндегі соңғы күні Макдональдты түрмеден босатып жіберді. 1880 жылы ашуланған Макдональд Гранттың үшінші мерзімге кандидат болуына бөгет жасау мақсатында «Ұлы виски сақинасының құпиялары» атты ашық кітап жазды. Макдональд Бэбкоктің де кінәлі екенін және оның өзімен бірге түрмеге түсуге лайық болғанын жақты. Гранттың «Виски сақинасы» туралы қаншалықты білгені тарихшылардың пікірталасына айналды. Бристоу 110 адамды соттағаннан кейін 3 миллион долларлық ұрланған салық кірісін қайтарып алды.

Тарих және қалыптасуы

Линкольн әкімшілігі кезінде Орта Батыс виски өндірушілері қазына агенттеріне пара беріп, өндірген және сатқан вискилерінен салықты жасырып, ақша жинады. "Виски сақинасы" 1871 жылы республикалық партия өкілдерімен республикалық науқандарға қаржы жинау үшін құрылды. Бірақ, сақинаның өзі ұрлаған қаражатқа қарағанда, республикалық науқанға жасалған жарналар өте аз болды. Виски өндірушілер мен сақина басшыларының әрқайсысы 45 000 – 60 000 доллар көлемінде табыс тапты. 1870-ші жылдардың ортасында, Улисс С. Грант әкімшілігі кезінде, заңсыз картель виски өндірушілерінен құралған тиімді машинаға айналды, олар қазына агенттерін агрессивті тактикамен бақылауда ұстады. 1873 жылға қарай, сақина толығымен қылмыстық синдикатқа айналды. Виски синдикатына виски өндірушілер, мемлекеттік қызметкерлер, түзетушілер, салмақтаушылар, дүкен иелері және ішкі кіріс агенттері кірді. Азамат соғысынан кейін спирттік ішімдіктерге салық көтерілгендіктен, вискиге галлонға 70 цент салық салынуға тиіс болды. Бірақ, өндірушілер шенеуніктерге галлонға 35 цент төлеп, вискиге салық төленген деген мөр басатын. Құрықталғанға дейін саясатшылардың тобы миллиондаған долларлық федералдық салықты жымқырып алды. Сент-Луис қаласында сақинаға 1869 жылы президент Улисс С. Грант тағайындаған Миссури штатының салық жинаушысы Джон Макдональд басшылық етті. Макдональд Вашингтондағы Гранттың жеке хатшысы Орвилл Бэбкокпен бірлесіп, сақинаны жасырып, оның ашыққа шығуына жол бермеді.

Тергеулер

1874 жылдың 4 маусымында Бенджамин Бристоу Юлисс С. Грант тарапынан Қаржы министрі қызметіне тағайындалды. Амбициялы Кентуккилік Бристоу реформаға құштар еді және өзін танымал етуді қалады. Гранттың Бристоуды тағайындауы реформаторлар арасында қолдау тапты. 1874 жылдың желтоқсан айында Бристоу «Виски сақинасын» (Whiskey Ring) тексеру үшін Сент-Луиске тергеушілер тобын жібергісі келді. Бұл әрекетті Гранттың жеке хатшысы Орвилл Бэбкок тойтарып, Ішкі кірістер комиссары Дж. В. Дугласты бұйрықты кері қайтаруға көндірді. Бристоу мен Қаржы министрлігінің адвокаты Блюфорд Уилсон мойысқан жоқ және сақинаны тәуелсіз зерттеудің жолын іздеді. Қаржылық бақылаушыларды таратып, басқа қалаларға көшіру әрекеті тиімсіз және сәтсіз болды. «Сент-Луис Демократ» газетінің иесі Джордж Фишбек Бристоу мен Уилсонға сақинаны зерттеу және заңсыз қызметті анықтау үшін дереккөз берді. Уилсон оған басқа агенттерді қосты. Жасырын тергеушілер Бристоуға кіріс агенттері мен дистилляторлар арасындағы үлкен құлсатушылар тобы туралы мәліметтер ұсынды. Вискині сірке су деп белгіленген немесе дәлелдемесі жалған түрде төмендетілген, ал кіріс маркалары қайта-қайта қолданылған. Бұл алаяқтық Қаржы министрлігіне миллиондаған доллар шығын келтірді. 1875 жылдың сәуір айының ортасында Бристоу Грантка сақинаның бар екенін дәлелдеді. Грант Вашингтондан Лексингтон және Конкорд шайқастарының 100 жылдығына қатысу үшін кетті. Бристоудың ұстауға дайындалып жатқаны туралы қауесеттерді естіген Сент-Луис қаласындағы Ішкі кірістер бақылаушысы Джон Макдональд Вашингтонға келді. Оған қарсы ұсынылған дәлелдерге байланысты Макдональд әлсіреп, Бристоуға кінәсін мойындады. Макдональд 23 сәуірде отставкаға келіп, Сент-Луиске оралды. Грант қайтып келген соң Бристоу оған сақинаның толыққанды операциялары туралы хабарлады. Бристоу Грантты Ішкі кірістер комиссары Дж. В. Дугласты қылмыстық немқұрайлылық үшін қызметтен босатуға шақырды. Грант келісіп, Дугласты Индианадан келген Дэниел Праттпен алмастырды.

Соттаулар (1875-1876)

1875 жылдың 10 мамырында Бристоу ел бойынша рейдтер сериясын жүргізіп, Виски сақинасын таратты. Сот процестері 1875 жылдың қазан айында Миссури штатының Джефферсон қаласында басталды. Нәтижесінде, 238 адамның ішінде 110 адам сотталды және 3 миллион доллардан астам салық қайтарылды.

Орвилл Бэбкоктің айыптау актісі

1875 жылдың шілдесінде Бристоу және Бас прокурор Эдвардс Пьерпонт, Гранттың жемқорлыққа қарсы күрес тобы ретінде жұмыс істеп, Лонг-Бранчта демалып жүрген Грантпен кездесіп, оған Бэбкоктың сақина мүшесі екенін дәлелдеді. Грант Пьерпонтқа: «Ешбір кінәлі адам жазадан құтылмауы тиіс» деді және егер Бэбкок кінәлі болса, онда бұл «адам жасай алатын ең үлкен опасыздық» болар еді. Қазан айында Бэбкок Ақ үйге Грант, Бристоу және Пьерпонт алдына шақырылды. Ол Бэбкок қолмен жазған, «Сильф» атты кодолық есіммен қол қойылған екі түсініксіз телеграмманы түсіндіруі тиіс болды. Бірінші хабарламада: «Мен сәттілікке жеттім. Олар кетпейді. Саған жазамын» (1874 жылдың 10 желтоқсаны), ал екіншісі: «Жау әлсіреп бара жатқаны туралы ресми ақпарат бар. Істі жылдамдатыңыз» (1875 жылдың 3 ақпаны) делінген. Бристоу осы хабарламаларды сол күні өткен министрлер кабинетінде Грантка көрсеткен. Бэбкок Грантка Бристоу мен Пьерпонтқа түсініксіз бірдеңе айтты, ал Грант Бэбкоктің телеграммаларды түсіндіруіне риза болғандай көрінді. Пьерпонт пен Бристоу бұл мәселені өте маңызды деп санап, Бэбкоктан телеграф арқылы хабарласып, оның корреспонденті Вашингтонға келіп, хабарламалардың мән-жайын түсіндіруін талап етті. Бэбкок көп уақыт алатын болғандықтан, Пьерпонт оны тексеруге барды және Бэбкоктың салық инспекторы Джон А. Джойске, оның Сент-Луис серігіне, сақ болу үшін ескерту жазып жатқанын көрді. Ашуға мініп, Пьерпонт Бэбкоктің қаламын тартып алып, оның хабарының үстінен сызып, айқайлады: «Сен өз пікіріңді жібергіңіз келмейді; фактіні жіберіңіз, сонда барып түсіндіріңіз. Мен оны түсінбеймін». Грант болса, Бэбкокқа деген адалдығы мен оның кабинетінің сенімді мүшелері Бристоу мен Пьерпонттың «Виски сақинасын» қудалауы арасында қысылып қалды. Бэбкок өзінің хабарламаларына қанағаттанарлық түсіндірме бермегендіктен, 1875 жылдың 4 қарашасында АҚШ қазынасын алдау үшін сөз байласты деп айыпталды.

Орвилл Бэбкоктің соты

1876 жылдың 8 ақпанында Бэбкок сотқа тартылды, бұл процесс он сегіз күнге созылды. Бэбкоктің қорғау командасы өте шеберлігімен белгілі болды және оған Гранттың бұрынғы бас прокуроры Джордж Уильямс, көрнекті қылмыстық қорғау адвокаты және заңгер Эмори А. Сторрс, сондай-ақ бұрынғы апелляциялық судья (Нью-Йорк) Джон К. Портер кірді. Сот процесі Солтүстік Үшінші көшесіндегі 218 нөмірдегі АҚШ пошта және кеден үйінде өтті, ал айыпталушының жоғары мәртебесі сотты қызықты да көпшілік назарына іліктірді. Сотқа қатысуға деген сұраныс соншалықты күшті болды, тек қол қойылған билеттері бар адамдар мен «Виски рингі» ісі бойынша айыпталушылар ғана кіре алды. Бэбкок азаматтық киіммен келді, оның ішінде аспан көк шалбар, жібек шляпа және жеңіл күртеше болды. Сот отырысы болмаған кезде Бэбкок Алтыншы көше мен Вашингтон даңғылының қиылысында жаңадан қайта жаңартылған Линделл қонақүйінде тұрды. Грант Ақ үйден 12 ақпанда куәлік берді, оны Бас судья Моррисон Уэйт нотариалды куәландырды, ал Бристоу мен Пьерпонт куәгер болды. Өзінің мәлімдемесінде Грант «Виски рингі» ісі бойынша қудалауды толық қолдады, бірақ Бристоудың Бэбкоктің екіжүзділігі туралы ескерткеніне қарамастан, Бэбкокқа қарсы куәлік беруден түбегейлі бас тартты. Оның орнына Грант Бэбкокты мақтап, оның адалдығына «үлкен сенімділігі» бар екенін және Бэбкокқа деген сенімі «өзгермегенін» айтты. 17 ақпанда Бэбкоктің қорғаушысы президент Гранттың куәлігін қазылар алдына оқыды, бұл Бэбкоктің айыпталу мүмкіндігін айтарлықтай әлсіретті. Сол күні генерал Уильям Т. Шерман Бэбкоктің «мінезі өте жақсы» екенін мәлімдеді. Гранттың куәлігі, Шерманның тікелей куәлігі және Бэбкоктің тапқыр қорғаушысы ұсынған дәлелдер оның 25 ақпанда ақталуына әкелді. Пьерпонт Бэбкокқа оның ақталуына көмектесетін ақпаратты ұсыныпты деген қауесет тарады, бірақ Пьерпонт оны жоққа шығарды және Бэбкок өзі бұл қауесетті таратқанын айтты. Бірнеше айдан кейін Грант тағайындаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тобы тарап кетті. Пьерпонт 1876 жылдың 21 мамырында қызметінен кетті, ал 11 шілдеде Грант оны Ұлыбританиядағы АҚШ елшісі етіп тағайындады. Грант пен Бристоу арасындағы антагонизм Бристоуды кабинеттен кетуге мәжбүр етті, ол 1876 жылдың 20 маусымында отставкаға шықты.

Республикашыл партияға әсері

Көптеген адамдар "Виски сақинасын" Америка Азамат соғысынан кейін ел бойынша билікті алған Республикалық үкіметтердегі жемқорлықтың белгісі деп қарады. Дегенмен, Грант тағайындаған Бристоу реформаторлардың арасында батыр ретінде танылды. Президенттің жеке хатшысы Бэбкок сақина мүшесі ретінде айыпталып, президент Гранттың жеке араласуы және куәлігі арқасында ақталды. Сол кездегі газеттер көбінесе Республикалық партияның бағытын ұстанды, сот процесін жеңілдете көрсетті. Бұл көптеген адамдарды "Виски сақинасының" Республикалық партияның қаржысын арттыру мақсатындағы амал екеніне сендірді. Осы себепті, президент Грант тікелей қатысы болмаса да, Республикалық жемқорлықтың символы ретінде қарастырылды, ал оның соғыс министрі Уильям В. Белкнапқа қатысты келесі даулар осы пікірді бекітті. "Виски сақинасы", сондай-ақ Республикалық партияның басқа да күдікті билік тезектері, Қайта құруға деген ұлттық шаршауға себеп болды, бұл Гранттың президенттігін 1877 жылғы келісіммен аяқтады.

"Силф"

Уиски сақинасының басшысы Джон Макдональдтың сөзіне қарағанда, "Силф" атты қолтаңбаға көптеген адамдар қызығушылық танытып, оны талқылаған. Макдональдтың айтуынша, Бэбкок полковник Джон А. Джойспен бірге жыл сайынғы Сент-Луис жәрмеңкесіне барғанда, 5-ші көшеде жүріп, өте әдемі әйелді көреді, оған сұлулығы үшін "Силф" деген есім қойылған. Бэбкок үйленген болғанымен, ол әйел кім екенін білуге тырысады. Бэбкок Джойске: "Мен өмірімде осындай әдемі және баурап алатын әйелді көрген емеспін; Құдайға шүкір, бұрылып қайтадан кездесіп, сен оны маған таныстырарсың", - дейді. Кейін Фрёйндтің ресторанында Бэбкок Луиза Хокинспен, яғни "Силфпен" танысады. Кейіннен Бэбкок Джойске жазған хаттарында "Силф" есімін өзінің кодолық қолтаңбасы ретінде пайдаланады.