Лидзбарк Варминьский: Жемчужина Вармии тарихы

Кіріспе

Lidzbark Warmiński (; Heilsberg, ), көбінесе Lidzbark деп қысқартылатын, Польшаның солтүстігіндегі Вармия-Мазурия воеводствосында орналасқан тарихи қала. Лиджбарк округінің орталығы. Лиджбарк Варминьски бір кезде Вармияның астанасы және бұрынғы ең ірі қаласы болған. Лиджбарк өзі діни және мәдени орталық болып есептелген, сондықтан оны Вармияның маржаны деп атаған. Ұзақ жылдар бойы Вармия епископтарының билігінде болды және жақын орналасқан Браниево қаласына дейін маңызды экономикалық орталық болып келді. Вармия епископтық сарайы әлемдік көркемдік және тарихи құндылық ретінде танылған және Польша үкіметі тарапынан тарихи ескерткіш деп жарияланды.

Тарих

Қала бастапқыда 1240 жылы Тевтон рыцарлары басып алғанға дейін Лекбарг деп аталатын ескі пруссиялықтардың қонысы болды, олар оны Хайлсберг деп атады. 1306 жылы ол Вармия епископтығының орталығы болды және 500 жыл бойы Принц-Епископтың резиденциясы болды, қазіргі уақытта мұражай орналасқан және Польшаның тарихи ескерткіші ретінде тіркелген Вармияның ең маңызды және ерекше тарихи ескерткіштерінің біріне айналды. 1440 жылы қала анти-тевтондық Пруссия конфедерациясына қосылды, оның өтініші бойынша 1454 жылы Польша королі Казимир IV Ягеллон аймақ пен қаланы Польша Корольдігіне қосты. Бұл поляк-тевтондық он үш жылдық соғысқа әкеп соқты, нәтижесінде екінші Торнь бейбіт шарты (1466) Тевтон орденінің бұл аймаққа деген талабын тоқтатты және оны Польшаның бөлігі деп мойындады. Ол Польша Корольдігінің Үлкен Польша провинциясындағы Корольдік Пруссияның автономиялық провинциясындағы Вармия князьдік епископтығының астанасы болды. Николаус Коперник алғаш рет 1495 және 1496 жылдар аралығында қалаға келді, содан кейін 1503 жылдан бастап қалада тұрды. Ол өзінің "De revolutionibus orbium coelestium" атты еңбегінің бір бөлігін сол жерде жазған деп саналады. 1703-04 жылдардың қысында қала Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Карл XII-нің резиденциясы болды. 18 ғасырдың ортасында қалада ең көне ортағасырлық поляк жылнамасы – Gesta principum Polonorum қолжазбасы табылды, оны князь-епископ Адам Станислав Грабовский тапты, содан кейін ол алғаш рет баспа түрінде жарияланды. Қала 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінде Пруссия Корольдігімен бірге аймақтың қалған бөлігімен біріктірілді. Қала Вармия князьдік епископтығының астанасы болуын тоқтатты, бірақ ол 1795 жылға дейін соңғы епископ Игнатий Красицкийдің резиденциясы болды, содан кейін қала өзінің мәдени маңыздылығын жоғалтты, ол содан бері қайта қалпына келтірілген жоқ. 1807 жылы қала маңында Жоахим Мурат және Николя Жан де Дьо Сульт басқаратын француз әскерлері мен Левин Август, граф фон Беннигсен басқаратын орыс және пруссиялық әскерлері арасында шайқас болды. 1933-1945 жылдары ол үлкен неміс мемлекеттік радиостанциясы – Transmitter Heilsberg орналасқан жер болды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Совет Қызыл Армиясы қаланы басып алғаннан кейін қала қатты зақымдалды. Потсдам конференциясында Совет Одағы талап еткен аумақтық өзгерістердің бөлігі ретінде қала Польшаның құрамына кірді және біртіндеп поляктармен қоныстанды, олардың көпшілігі Совет Одағымен қосылған Польшаның шығыс бөлігінен келді.

The town was originally a settlement of Old Prussians known as Lecbarg until being conquered in 1240 by the Teutonic Knights, who named it Heilsberg. In 1306 it became the seat for the Bishopric of Warmia, and remained the Prince Bishop's seat for 500 years. becoming one of the most significant and remarkable historic monuments of Warmia, which nowadays houses a museum and is listed as a Historic Monument of Poland. In 1440 the town joined the anti Teutonic Prussian Confederation, upon the request of which in 1454 Polish King Casimir IV Jagiellon incorporated the region and town to the Kingdom of Poland. This caused the Polish–Teutonic Thirteen Years' War, as a result of which in the Second Peace of Thorn (1466) the Teutonic Order ended its claim to the area and recognized it as part of Poland. It was the capital of the Prince Bishopric of Warmia in the autonomous province of Royal Prussia in the larger Greater Poland Province of the Polish Crown. Nicolaus Copernicus first visited the town at the turn of 1495 and 1496, and then lived at the castle from 1503. It is believed he wrote part of his De revolutionibus orbium coelestium there. In the winter of 1703–04 the town was the residence of King Charles XII of Sweden during the Great Northern War. In the mid 18th century a manuscript of the Gesta principum Polonorum, the oldest medieval Polish chronicle was discovered in the castle by Prince Bishop Adam Stanisław Grabowski, by whose decision it was then published in print for the first time. The town was annexed with the rest of the region by the Kingdom of Prussia in the First Partition of Poland in 1772. The town ceased to be the capital of the Prince Bishopric of Warmia, which was disestablished, however it remained the seat of the last Prince Bishop Ignacy Krasicki until 1795, and afterwards the town lost its cultural significance, which it has not regained since. In 1807 a battle took place near the town between the French under Joachim Murat and Nicolas Jean de Dieu Soult and the Russians and Prussians under Levin August, count von Bennigsen. From 1933 to 1945 it was the site of the large German government radio station Transmitter Heilsberg. The town was heavily damaged after its conquest by the Soviet Red Army during World War II in 1945. As part of territorial changes demanded by the Soviet Union at the Potsdam Conference, the town became part of Poland, and was gradually resettled by Poles, many of them from the parts of eastern Poland annexed by the Soviet Union.

Спорт

Жергілікті футбол командасы – Polonia Lidzbark Warmiński [pl]. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.