Кіріспе
1497 жылы күнәға жетелеуі мүмкін деп сенілген заттарды діни ынтамен өртеу тарихи оқиға. "Бос нәрселердің өртеуі" – діни билік күнәға себепші деп санаған заттарды өртеу. Бұл тіркес көбінесе 7 ақпан 1497 жылғы оқиғаға сілтеме жасайды, онда доминикан монахы Жироламо Савонароланың жақтастары Италияның Флоренция қаласындағы қоғамдық алаңда косметика, өнер және кітаптар сияқты мыңдаған затты жинап, өртеп жіберді. Бұл оқиға Соңғы той (Shrove Tuesday) күні, martedí grasso мерекесінде болды. Франческо Гиччардинидің "Флоренция тарихы" еңбегінде 1497 жылғы Флоренциядағы бос нәрселердің өртеуі туралы куәлік берілген. Бұл жойылған заттардың басты мақсаты – адамды күнәға ұрындыруы мүмкін нәрселерді, соның ішінде айна, косметика, сәнді киім, ойын карталары және музыкалық аспаптар сияқты әдемілікке құмарлық тудыратын заттарды жою еді. Савонароланың басқа да мақсаттарына оның әдепсіз деп санайтын кітаптары (мысалы, Боккаччоның еңбектері), халық әндерінің қолжазбалары, сондай-ақ суреттер мен мүсіндер сияқты көркем туындылар кірді.
the historical event
A bonfire of the vanities is a burning of objects condemned by religious authorities as occasions of sin. The phrase itself usually refers to the bonfire of 7 February 1497, when supporters of the Dominican friar Girolamo Savonarola collected and burned thousands of objects such as cosmetics, art, and books in the public square of Florence, Italy, on the occasion of Shrove Tuesday, martedí grasso. Francesco Guicciardini's The History of Florence gives a firsthand account of the 1497 Florentine bonfire of the vanities. The focus of this destruction was on objects that might tempt one to sin, including vanity items such as mirrors, cosmetics, fine dresses, playing cards, and musical instruments. Other targets included books that Savonarola deemed immoral (such as works by Boccaccio), manuscripts of secular songs, and artworks, including paintings and sculptures.
Алдын ала өнімдер
Савонароламен көбінесе байланыстырылғанымен, мұндай от жағулар 15 ғасырдың бірінші жартысында Сан-Бернардино ди Сиенаның ашық ауада өткізген уағыздарының әдеттегі серігі болған.
Савонарола
Фра Гироламо Савонарола – доминикандық монах, ол 1490 жылы Лоренцо де Медичидің өтініші бойынша Флоренцияда жұмыс істеуге тағайындалды. Бірақ бірнеше жыл ішінде Савонарола Медичи әулетінің ең басты жауларының біріне айналып, 1494 жылы олардың құлдырауына себепші болды. Савонарола Италияның Ренессанс дәуіріндегі өнер мен әлеуметтік артықшылықтар деп есептеген нәрселерге қарсы күресті, кез келген сәндікке қарсы ынтамен уағыз айтты. Оның билігі мен ықпалы соншалықты өсті, уақыт өте Флоренцияның тиімді билеушісі болды және оны қорғайтын сарбаздары оның ізінен ерді. 1495 жылдың ақпан айынан бастап, карнавал мерекесі кезінде Савонарола тұрақты түрде "әрекетсіздіктің өртеуі" шараларын ұйымдастыра бастады. Ол өзіне ұнамайтын заттарды жинады: қолжазбаларды, мүсіндерді, суреттерді, гобелендерді және басқа да көптеген өнер туындыларын, сондай-ақ айналарды, музыкалық аспаптарды, жұмбақтар, астрология және сиқыр туралы кітаптарды. Кез келген қарсылық білдіргендер Савонароланың жақтастары тарапынан күшпен тоқтатылды. Бұл жақтастар өздерін Пиагнони ("Жылаушылар") деп атады, бұл бастапқыда оларға деген қорлау ретінде қолданылған есім. Алайда Савонароланың ықпалы жоғары шіркеу лауазымдарындағы адамдардың назарынан тыс қалмады, және оның әрекеттері Рим папасы Александр VI-ның назарына түсті. Ол 1497 жылдың 13 мамырында қауымнан шығарылды. Ол ересь және бүлікшілдікпен айыпталды, бұл айыптауды Рим папасы Александр VI бұйырды. Савонарола 1498 жылдың 23 мамырында асылып өлтірілді, ал оның денесі өртелді. Оның өлімі Пьяцца делла Синьория алаңында болды, онда ол бұрын әрекетсіздіктің өртеуін өткізген болатын. Содан кейін папалық билік, егер кімде-кім монахтың жазбалары болса, оларды төрт күн ішінде папаның өкіліне тапсырып, жоюға міндетті екенін жариялады. Бұған бағынбағандар да қауымнан шығарылатын.
Ботичелли
Кейінгі дереккөздердің бірінде Флоренция суретшісі Сандро Боттичелли 1497 жылғы Флоренцияның ұлы өрті кезінде классикалық мифологияға негізделген бірнеше суретін өртеп жібергені айтылғанмен, оның өмірі туралы негізгі мәліметтерді қамтитын Вазаридің өмірбаянында және ерте жазбаларда мұндай дерек жоқ. Вазари Боттичеллидің Савонароланың ықпалына түскеннен кейін ешқандай туынды жасамағанын мәлімдейді, бірақ қазіргі заманғы өнер тарихшылары бұл пікірмен келіспейді, және оның бірнеше суреті Савонароланың 1498 жылы қайтыс болғаннан кейін дамыған кезеңге жатқызылады. Өнер тарихшысы Раб Хэтфилд Боттичеллидің "Сырлы туылған Иса" суретінің 1500 жылға жасырын белгіленген нұсқасы, 1493 жылғы Рождество қарсаңында Савонароланың айтқан уағызына негізделгенін айтады. Бірнеше ғасыр өткен соң, 1851 жылы Савонароланың жақтасы Орест Браунсон Фра Бартоломео, Лоренцо ди Креди және "тағы да көптеген суретшілердің" туындыларымен қатар "бірнеше ежелгі мүсіндердің" де сол өртте өртелінгенін сөзге келтіреді.