Кіріспе

260 ж.б.з.б. шайқасы

Майла шайқасы 260 ж.б.з.б. Бірінші Пуникалық соғыс кезінде өтті және Карфаген мен Рим Республикасы арасындағы алғашқы маңызды теңіз шайқасы болды. Бұл шайқас Римнің Майла (қазіргі Милаццо) және жалпы Сицилияны бағындыруында шешуші рөл атқарды. Сонымен қатар, бұл Римнің алғашқы теңіз жеңісі және корвустың шайқаста алғаш рет қолданылған кезені болды.

Кіріспе

Агригент шайқасындағы жетістіктен шабыттанған римдіктер бүкіл Сицилияны бағындыруға тырысты, бірақ о үшін теңіз күші қажет болды. Карфагеннің теңіз күштеріне қарсы тұру үшін Рим жүз квинкверема мен жиырма триремадан тұратын флот құрды. Танымал грек тарихшысы Полибий Римнің бүкіл флотқа үлгі ретінде Мессинада жаулап алған Карфагеннің қираған квинкверемасын пайдаланғанын, әйтпесе римдіктердің жобалау үшін негізі болмайтынын жазды. Дегенмен, бұл асыра сілтеу болуы мүмкін, себебі римдіктер 264 жылы грек квинкверемаларын да қолданған болатын. Римнің 260 жылғы консулдары – Гней Корнелий Сципион Асина мен Гай Дуилиус. Флотты Сципион, ал әскерді Дуилиус басқаруға бекітілді. Алайда, Сципионның Липари аралдары шайқасында жаумен болған алғашқы кездесуі 17 кеменің жоғалуына және генерал-сенатор Будес пен теңіз қолбасшысы Ганнибал Гиско басқаратын карфагендіктерге ұятты жеңіліске әкелді. Бұл Агригентті бағындырғаннан кейін шегінген Ганнибал еді, бірақ Екінші Пуника соғысы кезінде Италияға шабуыл жасаған әйгілі Ганнибал емес. Сципион Асинаның жеңілісінен кейін қалған флот Дуилиусқа берілді, ал жаяу әскерлер әскери трибундарға тапсырылды. Римдіктер теңіз күштері мен тактикадағы әлсіздіктерін, әсіресе Липари аралдарындағы оқиғадан кейін мойындады. Осыны ескере отырып, олар теңізде кемелерді байланыстыратын корвусты (тақтайша) жасады. Корвустың авторы белгісіз, бірақ ол Сиракузалық, мысалы, Архимед болуы мүмкін. Бұл құрылғы рим кемелерінің шаншығына айналмалы білікпен бекітіліп, оны айналдырып, тік ұшын жау кемесіне түсіруге болатын. Липари аралдарында 17 кеме жоғалғандықтан, бастапқыда 120 кеме болса, Римде 103 кеме қалған. Алайда, жаулап алынған кемелер мен римдік одақтастардың көмегінің арқасында бұл сан 103-тен көп болуы мүмкін. Карфагендіктердің тағы 20 кемесі римдіктерге түскеннен кейін Ганнибал аман қалған кемелерімен шегінді, ал Дуилиус жеңіске жетті. 2008 жылы Акваладрониден трибуна табылған. С14 сынағы көрсеткендей, бұл трибуна Карфаген флотына тиесілі болуы мүмкін. Карфагендіктердің қалған бөлігін теңізде қуудың орнына, Дуилиус Сицилияға барып, әскерлерді қайтарып алды. Ол Карфагеннің жаяу әскерінің қолбасшысы Хамилкардан қоршауға алынған Сегеста қаласын құтқарды. Қазіргі тарихшылар Дуилиус бірден келесі теңіз шабуылын жасауға бармаған шешіміне таңырқады, бірақ Ганнибалдың қалған 80 кемесі Римнің бағындыруына әлі де тым күшті болды.

Салдары

Миладағы жеңіс римдіктерге Ганнибалдан Сардинияға дейін қуу мүмкіндігін берді, онда римдіктер Карфаген флотының тағы да көп бөлігін жойды. Осы сәтте Ганнибал Карфагендегі өз әскерлерімен тұтқындалып, тиімсіздігі үшін айыптап дарға асылды. Дюлиус үйге оралған соң Римнің алғашқы теңіз жеңісімен марапатталды, жазуда бұл жеңіс туған еркіндік карфагендіктерді қамтыған алғашқы жеңіс екені айтылған. Ол 258 ж.б.д. цензор болып тағайындалды.