Кіріспе

1983 жылғы телефильм. Тревис МакГи – американдық детектив жазушысы Джон Д. Макдональд жасаған ойдан шығарылған кейіпкер. МакГи полиция қызметкері де емес, жеке тергеуші де емес; оның өзі «мүлік іздеуші кеңесші» деп сипаттайды, ол басқалардың мүлкін 50 процент комиссия алып қайтарып береді. МакГи 21 романның ішінде, 1964 жылы тұңғыш рет жарық көрген «The Deep Blue Good by» романынан бастап, 1984 жылы шыққан «The Lonely Silver Rain» романына дейін пайда болды. 1980 жылы МакГидің «Жасыл жұлып алушы» романы бір жылдық «Құпия» санатында Ұлттық кітап сыйлығына ие болды. Барлық 21 кітаптың атауында түс тақырыбы кездеседі, бұл детективтік/құпия жанрдағы кітап серияларында атаудың біртұтас тақырыпқа ие болуының ерте мысалдарының бірі (мысалы, Сью Графтонның «әліппе» сериясы; Джанет Эвановичтің «нөмір» сериясы – Стефани Плам туралы кітаптар және т.б.).

Профиль

Трэвис МакГи 52 футтық қайық үйде тұрады, оны "Бұзылған флеш" деп атайды. Қайықты МакГи Палм-Бичте 30 сағат бойы "покер қоршауы" деп сипаттаған күш-жігер жұмсап, қайықты жеңген жағдайдан кейін аталған. Бақыты төрт жүрек (2 3 7 10) және бір клуб (2) блефінен басталды, ол "бұзылған флеш" құрады, бұл Deep Blue Good by кітабының 3-тарауында сипатталған. Қайық әдетте Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласындағы Баия-Мар Маринадағы F 18 тірегінде орналасқан. Өзін "жағажайдағы босқын" деп сипаттаған МакГи "зейнеткерлік өмірін бөліп-бөліп алады", ол жаңа істерді тек Флештегі жасырын сейфтегі қосалқы ақшасы (резервтік қордан басқа) азайған кезде ғана қабылдауға бейім. МакГидің 1936 жылғы Роллс-Ройс автокөлігі бар, оны ол сатып алғанға дейін бұрынғы иесі жүк таситын машинаға айналдырған, ал басқа иесі оны "қорқынышты көк түспен" бояған. МакГи оны Мисс Агнес деп атады, бастауыш мектептегі бір мұғалімнің есімімен, оның шашы да дәл сол түсте болған. МакГидің визит карточкасында "Құтқару кеңесшісі" деп жазылған, және бизнестің көбісі оған ауызша хабарласады. Оның клиенттері әдетте маңызды және/немесе құнды нәрседен айырылған (әдетте адал емес немесе заңсыз жолмен) және оны заңды түрде қайтаруға мүмкіндігі жоқ адамдар. МакГидің әдеттегі ақысы заттың құнының жартысы (қалпына келтірілсе), МакГи шығындарды тәуекелге ұшыратады, ал мұндай жоғары ақыға қарсы келетін клиенттерге бір нәрсенің жартысын алу ештеңеге ие болудан жақсы екені еске салады. Жоғалған заттар көбінесе материалдық болса да (мысалы, сирек маркалар немесе әшекейлер), бірнеше кітапта МакГиден жоғалған адамды табуды сұрайды; біреуінде ұрланған мүлік – клиенттің беделі. Бірнеше жағдайда ол өте қатты кек алады, әдетте оның аздаған достарының біріне жамандық жасаған немесе өлтірген жағдайда. Физикалық жағынан МакГи – биік, күңгірт терілі, құмды шашты, сұр көзді адам. Бірнеше кітапта ол Корей соғысының АҚШ армиясының ардагері екендігі айтылады. Алайда, кейінірек жазылған кітаптарда оның қашан қызмет еткені туралы нақты мәлімет жоқ. Кейінгі екі романда, "Жасыл жабайы" және "Қызыл қызыл тері" романдарында оның әскери қызметі Корей соғысына емес, Вьетнам соғысына қатысты деген тұжырымдар бар. "Жалғыз күміс жаңбыр" романында ол банктік сейфке кіреді, онда бірнеше құнды естелік сақталады, соның ішінде "өткеннен өлі" әкесі, анасы және ағасының фотосуреттері бар. Ол қорапта өзінің күміс жұлдызы, күлгін жүрегі және құрметті босату куәлігі бар екенін айтады, бәрі АҚШ армиясымен "сержант МакГиге" берілген. Оның Жан есімді қызы бар, ол ұзақ уақыт бұрын болған махаббат оқиғасының нәтижесінде "Жалғыз күміс жаңбыр" кітабында өзін таныстырғанға дейін оған белгісіз болған. Ол колледж футболының үздік ойыншысы болды (жақсы аяқ), бірақ "Қауіпті алтын түсі" кітабында тізе жарақатынан кәсіби футбол ойнамағанын айтады. Алайда, "Түркіз зар" романында ол спорттық тривиа жанкүйеріне бірнеше маусым бойы кәсіби футбол ойнағанын мойындайды, оның тізелері Детройт Лионс командасынан келген қарсыласымен болған соққыдан зардап шеккен. Жасы ұлғайғанмен, ол кәсіби спортшының жылдамдығы мен шапшаңдығын сақтайды. Оның биіктігі 6'4" (1,93 м) және оның "жауынгерлік салмағы" 205 фунт (93 кг) болса да, ол көрінетіннен әлдеқайда күшті, қалың билегі мен ұзын қолы бар; кейде, көреген қарсылас онымен күресу туралы шешім қабылдағанда осы ерекшеліктерді байқайды. МакГи мақсатпен үйлесімсіз, шатастырып, әуесқой болып көрінеді, бірақ оның керемет рефлекстері мен бұлшық еттері бар. Оның белінің көлемі 33 дюйм, ұзындығы 46 өлшемді жакеті бар, ал көйлегінің мойны 15 дюйм, ал қолдары 34 дюйм. МакГи өзінің фитнес режимін жиі талқылайды, әдетте жалколық кезеңнен кейін өзінің фитнесін қалпына келтіру тұрғысынан: жүзу және спринт жиі аталады. Бір кездері ол суырғыш ішуді тастап, денсаулығын нығайта бастады. Жауынгерлік өнердің стратегиясы ретінде ол жиі бетін жауып, қарсыласының күресу стилін зерттей отырып, қарсыласын тыныштандырып, шаршату үшін қолдары мен шынтақтарымен соққыларды бұзады. Соңғы романда МакГидің қытайлық тай-чи-чуань өнерімен айналысатыны сипатталады. МакГидің ерте өмірін және отбасын әдейі жария етпеген. Отбасы туралы бірнеше нақты сөздердің арасында бала кезінде әкесімен Чикаго парадтарына қатысқандығы және әскери қызметтен кейін бизнеспен айналысуды жоспарлаған ағасы туралы естелік бар. Бауырласы әйел мен оның серіктесі қатысқан алаяқтықтан жинаған ақшасынан айырылып, өзін-өзі өлтірді; Трэвис кейін әйелді және оның серіктесін өлтірді деп күдіктенеді. МакГидің ұлты – ирландтық америкалық; оның әкесінің есімі берілмеген, бірақ анасының бойжеткен қызының есімі Мэри Кэтрин Девлин екені айтылған. МакГи "Қызыл түстегі құлау" (1981) кітабында өзінің "әйел денесі қабырғасын кеңінен кесіп өткенін" айтады, бірақ ол адал және циник болғандықтан, бұл туралы не ойлайтынын түсінеді. Бұл оның өзіне және айналасындағы қоғамға қатысты жиі кездесетін ойлардың бір бөлігі, әсіресе Флориданың өзгеретін ортасына назар аударады. МакГи өзінің циник бейнесі, серияның әр кітабында кездесетін, – күңгірт қарумен және қисайған жылқымен шайқасып, ескірген немесе шынайы емес идеалдар үшін күресіп жүрген рыцарь ретінде. Бұл Дон Кихотқа жасалған анық сілтемелер. Оның романтикалық әлемге деген көзқарасы (және басқа да көптеген ұқсастықтар) оны Роберт Б. Паркердің Спенсерімен ұқсатады. МакДональдтың биографиялық авторы профессор Хью Меррилл, МакГи қатал детективтер дәстүрінде болғанына қарамастан, кейіпкер жанрдағы әдеттегі басты кейіпкерлерден ерекшеленеді, өйткені ол әлеуметтік және жағымды адам. Рэймонд Чандлердің шаршаған және әлемге көзқарасы жұпыс Филип Марлоу сияқты басқа детективтерден айықша, МакГи өзі үшін маңызды нәрселерге: құрмет сезіміне, міндетке және ашуға ұстанып тұрады. "Көлеңкеге ашық қызғылт сары" кітабындағы классикалық түсіндірмеде МакГи ойшалап айтады:

Енді, әрине, Глейдстің алдына тікелей шабуыл жасаудың барлық әрекеттері сәтсіз аяқталғандықтан, біз оны өзен арқылы сорып алып, баяу өлтіріп жатырмыз. "Прогресс" деген күмәнді атпен штат өзінің зор білімімен әрбір екі биттік дамытушыға ағынды суға тартылған каналдарға бұрып, оған "жағалауға" участақтарды сатуға мүмкіндік береді. Коркскрю Суының солтүстігіне дейін ежелгі шалқыған кипаристің табиғи ормандары өліп барады. Копландтың солтүстігіндегі барлық аумақ кесілген және ешқашан қайтадан өспейді. Глейдстер құрғаған сайын, үлкен өрттер жиілеу болады. Экология өзгереді, баклан колониялары азаяды, кесір шабақ сирек болады, мангр құрғақтықтан туған жаңа аурулардан өледі. Бұл 1965 жылы жарық көрген кітап, сол кезде көпшілік экология тұжырымдамасымен таныс емес еді. МакГидің Баия-Мардағы МакГиге жақын жердегі өзінің катерінде тұратын, әлемдік деңгейдегі танымал және беделді экономист, дос Меер сияқты серігі бар. Меердің аты есім екені немесе тегі екеніне қатысты кейбір шатасулар болды, бірақ "Жасыл жабайы" романында МакГи мен Меер екі федералдық агентпен бір бөлмеде болғанда бұл анық болды. Олар оны екі рет доктор Меер деп атады, ал екіншісінде ол: "Жәй ғана Меер, өтінемін" деді. "Күн сәулесіне ақ түсті" романында Меер өзінің "Г. Людвиг Меер" есімді визиткасын ұсынады, ал кіріспе хаты "Құрметті Людвиг" деп басталады. Бұл есімдер оның нақты есімі екенін көрсетеді ме, жоқ па, оны алаяқтық қаржылық ойынның құралы болғандықтан анықтау қиын. Меердің екі қайығы да қарапайым экономикалық теориядан әлдеқайда асып түсетін кітаптар мен трактаттарға толы. Мысалы, Меер шахматқа әуес және әуесқой психолог. Меер МакГидің ішкі компасы...

Трэвис МакГи романдары туралы

Макдональд құпия және күдік тудыратын романдардың жемісті авторы болғанда, ол сериалдық кейіпкер жасауға шешім қабылдады. МакГи бастапқыда қаланың атымен – Даллас МакГи деп аталуы тиіс болған, бірақ Кеннедиге жасалған қастаннан кейін Макдональд бұл есімнің тым көп жағымсыз коннотациялары бар деп ойлады. МакГиге есім іздеп жүргенде, досы оған Калифорниядағы көптеген Әскери-әуе базаларының аттарына қарауды ұсынды. Макдональдтың назары Фэрфилдтегі Трэвис әуе базасына ауды, сондықтан ол кейіпкерін Трэвис деп атады. 1964 жылдың наурыз айында жарық көрген «The Deep Blue Good» романынан бастап, Трэвис МакГи туралы жазылған 21 романның әрқайсысының тақырыбында бір түс кездеседі. Трэвис МакГи сериясының алғашқы үш кітабы бірден, айына бір кітаптан шықты, бұл өте ерекше баспа стратегиясы еді. Макдональдтың айтуынша, ол бұрын МакГи туралы кіріспе роман жазған, бірақ оны қанағаттандырмайтындықтан өртеген. Сарасота қаласының Сиеста-Ки аралында ұзақ жылдар тұрған Макдональд, егер сериал танымал болса, жеке өмірін сақтау үшін МакГиді штаттің қарсы жағына орналастырғанын айтты. МакГи – алғашқы үлкен заманауи Флорида саяхатшысы деп есептеледі, ол Элмор Леонард, Карл Хиасен, Пол Левин, Тим Дорси, Джеймс В. Холл және Лес Стендифорд сияқты авторлардың романдарынан бұрын пайда болған кейіпкерлер мен жағдайлардың алдында болды. Хиасен 1994 жылы «The Deep Blue Good» романының жаңа басылымына жазған кіріспесінде өзінің міндеттемесін нақты мойындады, Макдональдтың сегіз жыл бұрын қайтыс болғанына қарамастан, МакГи әлі де тірі деп сенді, мүмкін «Busted Flush» кемесінің палубасында джин ішіп, Флориданың неге айналғанын немесе болатынын ойлап отырған шығар. Әнші-сазгер Джимми Баффет «Incommunicado» әнінде осыған ұқсас сезімдерді білдірді. Стивен Кингтің «Салем қаласы» романында округ шерифі Гомер Маккаслин автор Бен Мирстің жазуын сынап, оған «Трэвис МакГи туралы әңгімелер жазатын жігіт сияқты» жазуын айтады. АҚШ Конгресс кітапханасының Кітап орталығы Макдональдтан қысқаша еңбек жазуды сұрады. Нәтижесінде жазылған «Оқу арқылы өмір сүру» эссесінде МакГи мен Мейер оқудың маңыздылығы туралы әңгімелеседі. 26 беттік эссе 5000 данада басылып, Кітап орталығына шағын үлес қосу арқылы алуға болады. Мистикалық романдардың авторы Ли Чайлд 2013 жылы жарық көрген «The Deep Blue Good» романының Random House Trade Paperback Edition-ның кіріспесін жазды.

Бейімделулер

Трэвис МакГи кино мен теледидарға екі рет бейімделді: Род Тейлор МакГиді «Amber-ден қараңғырақ» (1970) фильмінде ойнады, ал Сэм Эллиотт оны «Жоқ мыс теңізі» телефильмінде «Трэвис МакГи» (1983) деп аталған рөлде сомдады. Соңғы бейімделу МакГиді Калифорнияға көшіріп, роман сюжеттерінде маңызды орын алатын Флорида локацияларын жояды. Бұған қоса, Эллиотт өзінің әдеттегі қалың сақалдарын сақтап, МакГи кітаптардағы таза шалған, қысқа шашты келбетінен мүлдем өзгеше көрінді. Бірінші фильмде Мейерді Теодор Бикель, екіншісінде Джин Эванс ойнады. 1967 жылы автор Макдональд Трэвис МакГи және оның істері туралы телесериалға рұқсат беруден бас тартты, себебі Трэвис МакГи үнемі теледидарда көрсетілсе, адамдар романдарды оқуын тоқтатады деп ойлады. Макдональдтың досы, комедияшы Дэн Роуэн Трэвис МакГи рөлін ойнауға ниет білдіргенімен, бұл жоспарлар іске аспады. Роберт Петкофф романның қазіргі аудио кітаптардың көп бөлігінде Трэвис МакГиге дауыс берді. Random House аудиосының бұрынғы қысқартылған сериясында Даррен МакГэвин барлық фильмдерде ойнады, екі фильмтен басқа – «Amber-ден қараңғырақ» және «Карамел терісі», оларды Кевин Конвей оқыды. Оливер Стоун режиссерлік еткен және Леонардо Ди Каприоның Трэвис МакГи рөлінде түскен «The Deep Blue Good» фильмінің түсірілімі 2011 немесе 2012 жылға жоспарланған. 2010 жылдың сәуірінде фильмнің атауы «Трэвис МакГи» деп өзгертілгені хабарланды. 2011 жылдың сәуірінде Пол Гринграсс фильмді түсіруге қызығушылық танытса, 2014 жылдың наурыз айында Джеймс Мангольд режиссер болып тағайындалды, ал Ди Каприо Дженнифер Дэвиссон Киллоран мен Эми Робинсонмен бірге фильмді продюсерлікке ие болды. Дана Стивенс пен Карио Салем алғашқы сценарийді жазды. Кристиан Бейл «The Deep Blue Good» фильмінің басты рөлін ойнауға келісіп, Деннис Лехейн жазған сценарий бойынша түсуге дайын болды, бірақ Бейлдің тізе жарақаты салдарынан бұл жоспарлар орындалмады.

Әдебиеттің көрнекті белгісі

АҚШ-тың «Кітапханалар достары» ұйымы тарихи ескерткіштерге ұқсас әдеби ескерткіштерді орнатуға шешім қабылдағанда, алғашқысы «Бюст Флештің» тоқтаған жері – Бахия Мардағы F 18 орнына қойылды. Бұл 1987 жылдың ақпан айында, Макдональд қайтыс болғаннан кейін бір жыл өтпей жасалды. 2003 жылы Бахия Мар яхта орталығын қайта жаңарту кезінде, бекітілген доктарды жылмалы доктарға ауыстырғаннан кейін, F 18 орны жойылды. Ескерткіш тақта жылжымалы ағаш тұғырға орнатылды, қазіргі таңда кемежайдың докмейстері кеңсесі мен сыйлық дүкені ішінде сақтаулы.