Кіріспе
Шотландияның халықаралық регби ойыншысы, спортшы, спринтер, олимпиадашы, протестант миссионері, бұрынғы Гонконг боулингшісі Эрик Генри Лидделл (16 қаңтар 1902 – 21 ақпан 1945) – шотландтық спринтер, регбиші және христиан миссионері болды. Шотланд миссионерлер отбасында Цинь Қытайында дүниеге келген ол Лондон маңындағы пансионда оқыды, мүмкіндігі болғанда отбасымен Эдинбургте уақыт өткізді, содан кейін Эдинбург университетіне түсті. 1924 жылғы Париж жазғы Олимпиадасында Лидделл сүйікті 100 метрілік жарыста, оның жарысы жексенбі күні өтетін болғандықтан, қатысудан бас тартты. Оның орнына ол апта ішінде өткен 400 метрлік жарысқа қатысып, жеңіске жетті. 1925 жылы Қытайға оралып, миссионерлік мұғалім ретінде қызмет етті. Шотландияда екі рет демалыста болғаннан кейін, ол 1945 жылы жапондық азаматтық тұтқын лагерінде қайтыс болғанға дейін Қытайда қалды. Лидделлдің Олимпиадалық жаттығулары мен жарыстары, сондай-ақ оның діни сенімдері 1981 жылы «От күймелері» атты Оскарлық фильмде бейнеленген. Фильмде оны шотландтық және Эдинбург университетінің түлегі Ян Чарльсон сомдады.
the former Hong Kong bowler
Eric Henry Liddell ('/l//ɪ//d//əl/; 16 January 1902 – 21 February 1945) was a Scottish sprinter, rugby player and Christian missionary. Born in Qing China to Scottish missionary parents, he attended boarding school near London, spending time when possible with his family in Edinburgh, and afterwards attended the University of Edinburgh. At the 1924 Summer Olympics in Paris, Liddell refused to run in the heats for his favoured 100 metres because they were held on a Sunday. Instead he competed in the 400 metres held on a weekday, a race that he won. He returned to China in 1925 and served as a missionary teacher. Aside from two furloughs in Scotland, he remained in China until his death in a Japanese civilian internment camp in 1945. Liddell's Olympic training and racing, and the religious convictions that influenced him, are depicted in the Oscar winning 1981 film Chariots of Fire, in which he is portrayed by fellow Scot and University of Edinburgh alumnus Ian Charleson.
Ерте өмір
Лидделл 1902 жылғы 16 қаңтарда Қытайдың Тяньцзинь қаласында, Лондон миссионерлік қоғамының шотланд миссионерлері, пастор Джеймс Дунлоп Лидделл мен оның әйелінің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Лидделл бес жасқа дейін Қытайда оқыды. Алты жасында сегіз жасар ағасы Робертпен бірге Лондонның оңтүстігіндегі миссионерлер балаларына арналған Эльтам колледжіне интернатқа түсті. Олардың ата-анасы мен әпкесі Дженни Қытайға қайтып келді. Эльтамда оқып жүргенде, ата-анасы, әпкесі және жаңа туған інісі Эрнест екі-үш рет демалысқа келіп, отбасымен бірге болуға мүмкіндік алды, көбінесе Эдинбургте тұрды. Эльтамда Лидделл өте талантты спортшы болды, өз жылындағы ең үздік спортшы ретінде Блэкхит кубогын жеңіп алды, 15 жасқа келгенде Бірінші XI және Бірінші XV құрамаларында ойнады, кейін крикет және регби командаларының капитаны болды. Оның мектеп директоры Джордж Робертсон оны "мақтанға бой алмайтын" деп сипаттады. Эдинбург университетінде оқып жүргенде Лидделл Шотландиядағы ең жылдам жүгіруші ретінде танылды. Газеттерде оның жеңістері туралы жазбалар шығып, көптеген мақалаларда ол Олимпиада жеңімпазы болуға лайық екені айтылды. Лидделлді Глазго студенттерінің Евангелистік одағының (GSEU) негізін қалаушылардың бірі Д. П. Томсон, оның берілген христиан екендігіне байланысты, одақтың спикері етіп таңдады. GSEU оның жақсы хабарды тыңдау үшін көп адамды жинауға үміттенді. GSEU 8-10 адамнан тұратын топты жергілікті халықпен бірге тұратын аймаққа жіберетін. Лидделлдің міндеті – баяндамашы болып, Шотландиядағы ер адамдарға уағыз айту болды.
Эдинбург университеті
1920 жылы Лидделл ағасы Робертпен бірге Эдинбург университетінде табиғи ғылымдарды оқыды. Университет өмірінде жеңіл атлетика мен регби маңызды рөл атқарды. Ол университет үшін 100 және 220 ярдтық жарыстарда қатысып, университет клубы үшін регби ойнады. 1921 жылдың 3 желтоқсаны мен 1922 жылдың 2 желтоқсанында Эдинбург округінің құрамында Глазго округіне қарсы қала аралық матчтарда ойнады, осының нәтижесінде Шотландияның күшті ұлттық регби командасының қатарға қосылды. 1922 және 1923 жылдары ол бес ұлттың сегіз матчының жетісінде ойнады және төрт ойында, соның ішінде Ирландия, Франция және Уэльске қарсы жеңістерде қатарынан екі рет ойыншыға доп жеткізді. Оның басты қаруы – жылдамдығы болғанымен, The Scotsman газеті 1923 жылы Шотландияның Ирландияны жеңгенінен кейін "оның "тек жүгіруші" екенін ешқашан айыптамауы керек" деп жазды, ал The Student газеті Лидделлдің "сирек кездесетін ептілігі, жылдамдығы және регбидегі зиялы қабілеті мен шеберлігінің керемет үйлесімі" бар екенін атап өтті. Сондай-ақ, ол 220 ярдқа жүгіруде 21,6 секунд көрсеткен. 1924 жылы Париж Олимпиадасынан кейін ғылым бакалавры дипломын алды.
Париж Олимпиадасы
1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын Париж қаласы қабылдады. Шын ниетті христиан болған Лидделл 100 метрлік жүгіруден (өзінің ең үздік көрсеткіші) бас тартты, себебі іріктеу кезеңдері сенбі күні өтетін болды. Ойындардың кестесі бірнеше ай бұрын жарияланғандықтан, ол бұл шешімді ойындар басталмас бұрын қабылдады. Лидделл 400 метрлік жүгіруге дайындалу үшін келесі айларды жаттығулармен өткізді, алайда оның Олимпиадаға дейінгі ең жақсы көрсеткіші – 49.6 секунд, 1924 жылғы ААА чемпионатында 440 ярдтық жүгіруде жеңіске жеткенде тіркелген уақыт, халықаралық стандарттар бойынша шамалы болды. Олимпиадалық 400 метрлік финалдың күні, 1924 жылдың 11 шілдесінде, Лидделлге команданың массажистерінің бірі бүктелген қағаз жөнелтіп берді. Кейін оны оқығанда, ол мынандай хабарды тапты: «Ескі кітапта былай делінген: «Маған құрмет көрсеткенге Мен де құрмет көрсетемін». Әрқашан сәттілік тілеймін». Бұл сөздердің «Анти-Форсаж» атты кітапқа сілтеме екенін түсінген Лидделл, оның жаттықтырушысынан өзге біреудің өзіне сенгеніне және оның ұстанымын қолдағанына қатты риза болды. Стадионның сыртында 51-ші таулы бригаданың соқпақтар тобы оның жүгіруге шығар алдында бір сағат бойы ойнады. 400 метрлік жүгіру орта қашықтыққа жүгіру ретінде қарастырылатын, онда жүгірушілер бірінші бұрылыстан өтіп, содан кейін артқы түзу бойында жылдамдығын сақтап жүретін. Киелі кітаптан алған шабытпен және сыртқы жолға түскендіктен басқа жүгірушілерді көре алмаған Лидделл, бірінші 200 метрді толыққанды жүгіріп, американдықтардан оқшауланды. Бұл көрсеткіш 440 ярдтық қашықтықтан 0,2 секундқа баяу болғанына қарамастан, әлемдік рекорд ретінде мойындалды. Осыған дейін бірнеше күн бұрын Лидделл 200 метрлік финалда қатысып, америкалықтар Джексон Шолц пен Чарльз Паддоктан кейін қола медальді иеленді, британдық қарсыласы және командаласы Гарольд Абрахамсты жеңіп, ол алтыншы орынды алды. Оның Париждегі 400 метрлік жүгіруде көрсеткен нәтижесі 12 жыл бойы Еуропалық рекордты құрады, бірақ 1936 жылы Берлин Олимпиадасында басқа британдық спортшы Годфри Браун одан асып түсті. Олимпиададан кейін және Эдинбург университетін бітірген соң Лидделл жарысқа қатысуын жалғастырды. Сенбі күні жарысқа қатысудан бас тартқандықтан, ол Олимпиадалық 4x400 метрлік эстафетадан да қалысты, онда Ұлыбритания үшінші орынды иеленді. Бір жыл өткен соң, 1925 жылы, Шотландияның Аматорлық Атлетика Ассоциациясының (SAAA) Глазго қаласындағы Гампден Паркте өткен жарыста, ол 100 ярдтық жүгіруде 10.0 секундтік Шотландия чемпионатының рекордын қайталады, 220 ярдтық жүгіруде 22.2 секундта жеңіске жетті, 440 ярдтық жүгіруде 47.7 секунд көрсетті және жеңімпаз эстафета командасының құрамында өнер көрсетті. Ол SAAA-да үш спринтте де жеңіске жеткен төртінші спортшы болды, бұл жетістікті 1924 және 1925 жылдары иеленді. Бұл оның Ұлыбритания аумағында өткізген соңғы жарыстары болды.
Қытайдағы мәсіхшілердің миссионерлік қызметі
Лидделл 1925-1943 жылдары Солтүстік Қытайға оралып, ата-анасы сияқты миссионер болып қызмет етті. Алдымен Тяньцзиньде, кейін Хэбэй провинциясының Хеншуй қалалық округінің Заоцзян ауданының Сяоцзан кентінде, елдегі азамат соғыстары кезінде қиындықтар көрген және жапон басқыншыларының шабуылымен қауіпті шайқас алаңы болған өте кедей аймақта. Қытайда миссионерлік қызметте болған кезінде Лидделл 1928 жылы Қытайдағы Оңтүстік Маньчжурия темір жолы мерекесінде 200 және 400 метрлік жүгіруде 1928 жылғы француз және жапон Олимпиада командаларының мүшелерін жеңіп, 1930 жылы Солтүстік Қытай чемпионатында жеңіске жетті. Ол Шотландияға екі рет, 1932 және 1939 жылдары ғана оралды. Бірде оған спорттық даңқтан бас тартқанына өкіміп бе екені сұралды. Лидделл: "Адамның кейде бәрін ойлап көруі табиғи, бірақ қазіргі жұмысымнан ләззат аламын. Адамның өмірі мұндайда басқасынан гөрі құндырақ" деді. Лидделл мектеп миссиясын қолдады және 1925 жылдан бастап математика мен ғылым пәндерін оқыта бастады. Ол спорттағы тәжірибесін пайдаланып, балаларды түрлі спорт түрлеріне үйретті. Лидделлдің бұрынғы студенті Ю Вэнджидің айтуынша, Лидделл "оқушылардың құқықтарын қорғауда өте принципиалды болды. Бірде ол бай емес отбасылардан келген студенттерге көбірек жәрдем беру үшін мектеп директорымен дауласты". Лидделлдің көптеген міндеттерінің бірі – әкесі пастор болған Юнион шіркеуіндегі жексенбілік мектептің басшысы болу еді. Лидделл Тяньцзиньдегі 38 Чонцин Дао (бұрын Кембридж жолы) мекенжайында тұрды, онда оның тұрған үйіне арналған тақта орнатылған. Ол сондай-ақ Тяньцзиньдегі Миньюань стадионының құрылысына көмектесті. 1932 жылы миссионерлік қызметтен алғашқы демалысында ол Шотландияның Пресвитериандық шіркеуінің пасторы болып тағайындалды. Қытайға оралғаннан кейін 1934 жылы Тяньцзиньде канадалық миссионерлердің ұлы Флоренс Маккензиге үйленді. Лидделл болашақ әйелін Кислинг мейрамханасына түскі асқа шақырды, ол әлі де Тяньцзиньде жұмыс істеп тұр. Олардың Патриция, Хезер және Морин деген үш қызы болды, соңғысының өмірін көруге Лидделл үлкермеді. Лидделл оқытқан мектеп әлі де қолданыста. Оның бір қызы 1991 жылы Тяньцзиньге сапар шегіп, мектеп директорына Лидделл жеңіп алған жеңіл атлетика медальдерінің бірін сыйға берді. 1941 жылы жапон агрессиясының салдарынан Қытайдағы жағдай өте қауіпті болды, сондықтан британдық үкімет британдық азаматтарға елді тастап кетуге кеңес берді. Флоренс (Моринге жүкті) және балалары Канадаға, отбасының қасына кетті, ал Лидделл кедейлерге қызмет ететін Сяоцзяндағы ауылдық миссионерлік станциясында жұмысқа қабылданды. Ол ағасы Робқа қосылды, ол сол жерде дәрігер болып жұмыс істеді. Станцияда көмекшілер жетіспеді және миссионерлер шаршап қалған. Жергілікті тұрғындар медициналық көмек алу үшін күндіз-түні келіп тұрады. Лидделл станцияға уақытында келіп, ауруға шалданған ағасын алмастырды. Лидделл миссияда көптеген қиындықтарға тап болды.
Интернаттау
Қытай армиясы мен жапон әскерлері арасындағы шайқас Сяоцзанға жеткенде, жапондықтар миссионерлік станцияны басып алды, ал Лидделл Тяньцзиньге қайтып оралды. 1943 жылы ол Вейхсиен тұтқындық лагерінде (қазіргі Вейфан қаласында) Қытай ішкі миссиясының мүшелерімен, Шефу мектебінің (қазір Янтай қаласы) оқушыларымен және тағы да көптеген адамдармен бірге ұсталды. Лидделл лагерьде көшбасшы және ұйымдастырушы болды, бірақ азық-түлік, дәрі-дәрмек және басқа да қажетті заттар жетіспеді. Лагерьде түрлі топтар пайда болды. Бірнеше бай бизнесмендер жұмыртқаларды жасырып әкелгенде, Лидделл оларды ортақ пайдалануға ықпал етті. Басқа миссионерлер топтасып, моральдық сабақтар оқып, өзімшілдік танытқанда, Лидделл қарттарға көмектесумен, лагерь мектебінде Киелі кітаптан сабақтар өткізумен, ойын-сауықтар ұйымдастырумен және балаларға ғылымды оқытумен айналысты. Балалар оны «Эрик аға» деп шақыратын. Сондай-ақ, бір күні Лидделл хоккей ойынына төрешілік жасап, ойыншылар арасындағы төбелес тоқтатты, өйткені оған ешқандай тарапты ұстамайтынына сенді. Оның бірге тұтқын болған Норман Клифф кейіннен лагерьдегі есімдер мен оқиғаларды баяндайтын «Бақытты жолдың ауласы» (қытайша 樂道院, сондай-ақ «Ақиқатты сүйгіш кампус») атты кітап жазды. Клифф Лидделлді «Мен кездескен ең керемет христиан джентльмен» деп сипаттады. «Лагерьде болған уақытымда оның ешкімге жаман сөз айтқанын естімедім». Лагерьден аман қалған және туған Америкасында белгілі теолог болған Лэнгдон Гилкей Лидделл туралы былай деді: «Кешкі уақытта оны шахмат тақтасына немесе модель кемеге еңкейген күйінде, немесе қандай да бір шаршы биді үйлестіріп тұрғанын көріп жүрдім – ол осы қапастағы жастардың қиялын оятуға бар күшін салып, шаршап, қызығушылықпен айналысты. Ол жақсы көңіл-күйге, өмірге деген сүйіспеншілікке, құлшыныс пен сүйкімділікке толы еді. Әрине, қасиетті адаммен кездесу – сирек кездесетін бақыт, бірақ ол мен таныған адамдардың ішінде оған ең жақын болды».
Өлім
Өлген күні әйеліне жазған соңғы хатында Лидделл шамадан тыс жұмыс істегендіктен нервтік құлауға ұшырағанын жазды. Оның миында ісік болғаны анықталмаған еді, ал көп жұмыс істеуі мен дұрыс тамақтанбауы оның өлімін жылдамдатқан болуы мүмкін. Лидделл 1945 жылғы 21 ақпанда, азаттыққа қол жеткізуге бес ай қалғанда қайтыс болды. Кейінірек Лэнгдон Гилкей былай деп жазды: "Барлық лагерь, әсіресе жастары, бірнеше күнге шокқа түсті, себебі Эрик қайтыс болғаннан кейін қалған үлкен бос орынды толтыру мүмкін емес еді". 2007 жылғы "Эрик Лидделл: Нанымының чемпионы" деректі фильмінде айтылғандай, Лидделл ми ісігіне байланысты лагерь ауруханасына түсіп-түсіп жүрді. Оның бір студенті, Джойс Странкс, оның Құдайдың еркіне бағыну туралы жазған кітабын талқылау үшін ауруханаға келді. Кітапты талқылағанда Лидделл "бағыну" сөзін толық айта алмай, "бағын... бағын..." деп айта бастады, содан кейін басы жастығына құлап, көз жұмды.
Мұра
1945 жылдың 5 маусымында Глазго қаласында Эрик Лидделлдің үш қызының білімі мен күтімі үшін қаражат жинау, Эдинбург университетінде Эрик Лидделл атындағы миссионерлік стипендияны және әуесқой спортшылар арасында Эрик Лидделлтің естелік кубогын қаржыландыру, сондай-ақ Солтүстік Қытайда Эрик Лидделлдің еңбегін еске алу үшін мемориалдық ескерткіш орнату мақсатында Эрик Лидделлтің естелік комитеті құрылды. Тек бірінші және үшінші мақсаттар орындалды. Қаражат жинау және қолдаушылар қатарын кеңейту үшін комитет Д. П. Томсонның «Эрик Лидделл: Атлеттің қалыптасуы және миссионерлік дайындық» атты кітапшасын жариялады. Қор 1954 жылы таратылды, ол 3687 фунт 15 шиллингтен астам, шамамен 88 000 фунт стерлингке тең қаражат жинады. Д. П. Томсон 1945 жылы Эдинбург пен Глазгода өткен естелік шараларында сөз сөйледі. 1980 жылғы Мәскеу Олимпиадасында шотландиялық Аллан Уэллс 100 метрлік жүгіруде жеңіске жеткенде, 1924 жылғы Париж Олимпиадасынан 56 жыл өткен соң, одан бұл жарысты Ұлыбританиядан соңғы 100 метрлік Олимпиада чемпионы Гарольд Абрахамс үшін өткізді ме деп сұрады (Гарольд Абрахамс екі жыл бұрын қайтыс болған). «Жоқ», - деп жауап берді Уэллс. «Мен бұл жеңісті Эрик Лидделлге арнағым келеді». 2002 жылы Шотландия спорттық даңқы залына алғашқылар енгізілген кезде, Эрик Лидделл Шотландияның ең танымал спортшысы үшін көпшілік дауысымен жеңіске ие болды. Лидделл 2022 жылдың қаңтарында, оның халықаралық аренадағы алғашқы ойынының 100 жылдығында Шотландия регби даңқы залына енгізілді.
Вейфанның ескерткіші
Лидделл жапон офицерлерінің қамалының артындағы бақта жерленді, оның қабірі кішкентай ағаш крестпен белгіленді. Бұл жер 1989 жылы, қазіргі Вейфан орта мектебінің аумағында қайта табылғанға дейін ұмытылған еді. Уокер 1987 жылдан бастап белгісіз қабірді іздеуге кірісіп, ақырында 1945 жылы басқа бір тұтқын салған картадан және осы орынды растаған басқа куәгерлердің айғақтарынан тапты. 1991 жылы Эдинбург университеті Вейфандағы бұрынғы лагерь орнында Мулл аралының гранитінен жасалған және Тоберморидегі шебердің қолымен кесілген ескерткіш тасын орнатты. Жазудың қарапайым мәтіні Ишая кітабының 40:31 аятынан алынған: "Олар құбыжықтар сияқты қанаттарымен көтеріледі, шаршамай жүгіріп, шағылысады". Вейфан қаласы тұтқын лагерінің азат етілуінің 60 жылдығын тойлап, Лидделлдің қабіріне гүл шоғын қойып, оны еске алды.
Басқа марапаттар
Эрик Лидделл орталығы 1980 жылы Эдинбургте Лидделлдің Эдинбургте тұрған және оқыған кезіндегі қоғамға қызмет етуге сенімін білдіру үшін құрылды. Жергілікті тұрғындар оны барлық жастағы, мәдениеттегі және қабілеттегі адамдарды шабыттандыруға, күш беруге және қолдауға арнады, бұл – мейірімді христиандық құндылықтардың көрінісі болды. Эльтам колледжінің спорт орталығы оның есімімен «Эрик Лидделл спорт орталығы» деп аталды. 2012 жылы Эдинбург университеті Лидделлдің есімімен жоғары жетістіктерге қол жеткізуге бағытталған спорт стипендиясын тағайындады. Бұл туралы Лидделлдің үлкен қызы Патриция Расселл келген кезде хабарланды. 2023 жылы Эдинбург университетінде «Эрик Лидделл спорт залы» атты фитнес орталығы ашылды. 2024 жылы Брантсфилд Линкстегі жаяу жолы спортшының құрметіне «Эрик Лидделл жолы» деп өзгертілді.
Кино, теледидар және сахнадағы суреттер
1981 жылы «Оскар» сыйлығын алған «От күймелері» фильмі Лидделл мен оның әріптесі, спринтер Харольд Абрахамсқа арналған. Фильмде Лидделл рөлін Иан Чарльсон сомдайды. 2007 жылғы «Шапалақшы: Иманның батырлары» фильмдер сериясында Эрик Лидделл «Эрик Лидделл тарихы» фильмінде бейнеленген, ол оның өмірі мен христиан миссионері ретіндегі қызметін көрсетеді. 2012 жылы 1981 жылғы фильм негізінде қойылған «От күймелері» пьесасында Джек Лоуден Лидделл рөлінде ойнады. 2016 жылы шыққан «Бүркіт қанаттары» (қытайша атауы 终极胜利, ал түпнұсқа ағылшынша аты – The Last Race) фильмін Бейжіңнің «Тыйым салынған қала» студиясы жасаған, гонконг режиссері Стивен Шин түсірген. Фильмде Джозеф Файнс Лидделл рөлін ойнайды, ол 1924 жылғы Олимпиададан кейін Қытайға оралуы мен оның қалған өмірін көрсетеді.
От күймелері
1981 жылы түсірілген "От күймелері" фильмі Лидделл мен Гарольд Абрахамстың өмірін және көзқарастарын көрсетеді, сонымен қатар олардың арасындағы айырмашылықты баяндайды. Фильмдегі бір қателік – Лидделлдің 1924 жылғы Париж жазғы Олимпиадасында 100 метрлік жүгіріске қатысудан бас тартуы. Фильмде Лидделлдің ағылшын арнасымен Париже қарай бет алған ағылшын олимпиадалық командасымен бірге кемеге отырғанда, бірінші іріктеу кезесінің жексенбі күні өтетінін білгені көрсетілген. Бірақ шындығында, жарыс кестесі және Лидделлдің шешімі бірнеше ай бұрын-ақ белгілі болған, алайда оның қатысудан бас тартуының маңызы зейінде сақталады. Лидделл Олимпиадада 4×100 метр және 4×400 метр эстафета командаларының құрамына да іріктеліп алынған, бірақ финал жексенбі күні өтетіндіктен, ол осы мүмкіндіктерден де бас тартты. Фильмдегі бір эпизодта Лидделлдің Шотландия мен Франция арасындағы екі елдің кездесуінде 440 ярдтық жүгірісте ерте құлап, жеңіске жету үшін 20 ярдтық қашықтықты қысқартқаны бейнеленген. Ал нақты жарыс 1923 жылдың шілде айында Англияның Стоук-он-Трент қаласындағы үш елдің (Шотландия, Англия және Ирландия) арасындағы жарыста өтті. Лидделл жарыс басталғанда бірнеше қадамнан кейін жерге құлады. Ол тоқтап, қарсыластарын 20 метрге қалып қойған күйінде қуа бастады. Финиш сызығына жақындап келе жатып, ол көшбасшыларды жете алды және лентаны кесіп өткеннен кейін құлдырап түсті. Бұл эпизод Эдинбургтегі Голденакер стадионында, Джордж Гериот мектебінің спорт алаңында түсірілді. Фильмнің режиссері Дэвид Путнам сценарийші Колин Велландпен бірге фильмді зерттеу кезінде 1924 жылғы Лидделл мен Абрахамстың кадрларын қарады. Фильмде бейнеленген Лидделлдің ерекше жүгіру стилі – артқа иілген басы мен кең ашық аузы, нақтылылығымен көзге түседі. Глазгодағы жеңіл атлетика чемпионатына келген бір көрермен 440 ярдтық финалда Лидделлдің соңғы айналымның басында көшбасшылардан қалыс қалғанын көрді. Ол Глазго тұрғынына Лидделлтің жарыста жеңіске жете алмайтынын айтты. Глазголық жауап берді: "Оның басы әлі артқа иілмеген". Сөйтілген сәтте Лидделл басын артқа иіп, аузын кең ашқан күйінде қарсыластарын жеңіп, жарыста жеңіске жетті. 1945 жылы оның қазасы туралы жазған The Guardian газеті: "Ол жеңіл атлетиканы жақсы көретін адамдардың естелігінде Олимпиада чемпионы атанған ең ұсқынсыз жүгіруші ретінде сақталды. 1924 жылы Парижде өткен 400 метрлік жарыста оның үлкен қадамдары, артқа иілген басы және ауада тырнақтап жүргендей секірген қолдары американдықтар мен басқа да тәжірибелі сарапшыларды күлдірді" деп жазды. Лидделлдің қарсыласы Гарольд Абрахамс оның стиліне қатысты сынға былай жауап берді: "Адамдар оның қорқынышты стилі туралы айқайлап, басын қағып тастауы мүмкін. Оларға рұқсат етіңіз. Ол мақсатына жетеді".