Жаңа туған нәрестеге арналған алғашқы сүт

Кіріспе

Жаңа туған нәресте туғаннан кейін бірден өндірілетін сүт түрі – колострум немесе бірінші сүт. Колострум – адам және басқа сүтқоректілердің сүт бездері жаңа туған нәресте туғаннан кейін бірден өндіретін сүттің алғашқы түрі. Сиырдың немесе осыған ұқсас жануардың алғашқы сүтіне қатысты айтылғанда, оны "бистинг" деп атауға болады. Көптеген түрлер бала туар алдында колострумды өндіруді бастайды. Жаңа туған балаға өмірді ең жақсы бастау сыйлау үшін колострумдағы биоактивті қосылыстардың мөлшері ана сүтіне қарағанда әлдеқайда жоғары. Атап айтқанда, колострумда жаңа туған нәрестені аурулар мен инфекциялардан қорғайтын антиденелер, иммундық және өсу факторлары, сондай-ақ басқа да биоактивті заттар бар. Бұл заттар жаңа туған нәрестенің иммундық жүйесін белсендіреді, ішектің жұмысын жандандырып, өмірінің алғашқы күндеріндегі пайдалы ішек микробиомын қалыптастыруға көмектеседі. Колострумдағы биоактивті қосылыстар жаңа туған нәрестенің денсаулығы, өсуі және тіршілік әрекеті үшін маңызды. Бұл кезең нәрестенің асқазан-ішек жолына үлкен жүктеме салады, себебі ішек ас қорыту және иммундық жүйеде маңызды рөл атқарады. Колострум өте сезімтал сүтқоректілердің жаңа туған нәрестелерін күтіп-ұстау үшін қалыптасқан және негізгі қоректік заттар мен биоактивті факторларды жеткізу арқылы алғашқы иммундық қорғанысқа, сондай-ақ нәрестенің асқазан-ішек жолының өсуіне, дамуына және жетілуіне үлкен үлес қосады. Ірі қара малдың колострумы ақуызға бай, ал қант пен майдың мөлшері төмен. Ірі қара малдың колострумын адамдардағы түрлі жағдайларда қолдануға болады және нәрестенің иммунитетін арттыруға мүмкіндік береді. Колострум сонымен қатар жеңіл дәрежеде іш жүргізгіш әсерге ие, нәрестенің алғашқы нәжісін – меконийді шығаруға көмектеседі. Бұл туған кезде қан көлемінің азаюына байланысты көп мөлшерде түзілетін және сарғаюға себеп болатын – өлі қызыл қан жасушаларының қалдық өнімі – билирубиннің жойылуына көмектеседі.

Колострадағы биоактивті компоненттер

Жаңа туған нәрестелердің ас қорыту жүйесі өте жетілмеген және кішкентай, ал бауырмалы сүт биоактивті заттарды өте шоғырланған, аз көлемде жеткізеді. Бауырмалы сүт иммундық жасушаларды (лимфоциттер сияқты) және IgA, IgG және IgM сияқты көптеген антиденелерді қамтитыны белгілі. Бұл – адаптивті иммундық жүйенің бірнеше құрауы. Бауырмалы сүттің басқа иммундық құрауына лактоферрин, лизозим, лактопероксидаза, комплемент және пролинге бай полипептидтер (PRP) сияқты туа пайда болған иммундық жүйенің маңызды құрауы кіреді. Сондай-ақ, бауырмалы сүтте цитокиндер (иммундық жүйенің жұмысын реттейтін шағын хабаршы пептидтер) де табылады, олардың ішінде интерлейкиндер, хемокиндер және басқалары бар. Бауырмалы сүтте сондай-ақ инсулинге ұқсас өсу факторлары I (IGF 1) және II, трансформациялық өсу факторлары альфа, бета 1 және бета 2, фибробласт өсу факторлары, эпидермалық өсу факторлары, гранулоциттерді макрофагтарды ынталандыратын өсу факторлары, тромбоциттерден алынған өсу факторлары және колонияны ынталандыратын фактор 1 сияқты бірқатар өсу факторлары бар.

Адамның бауыры

Бала туғаннан кейінгі алғашқы екі-төрт күнде өндірілетін алғашқы сүт иммунитетті арттырады және қабынуға қарсы қасиеттері бар деп саналады. Адамның алғашқы сүтімен тамақтандырылған нәрестелерде асқазан-ішек инфекцияларының таралуы аз болады.

Адамдар үшін малдың тұнбасын тұтыну

Ананың туғаннан кейінгі алғашқы күндері өндіретін алғашқы сүтінің нәрестенің денсаулығы үшін маңызды екені бұрыннан белгілі болғанмен, зерттеулер көрсеткендей, сиырдың алғашқы сүті мен оның құрамындағы заттар ересектер мен үлкен балаларға берілгенде де маңызды биологиялық процестерді қолдауға қабілді. Осылайша, алғашқы сүттің пайдасы жаңа туған кезеңнен әлдеқайда асып түседі. Сиырдың және адамның алғашқы сүтінің құрамы өте ұқсас, екеуінде де көптеген бірдей антиденелер, иммундық және өсу факторлары, сондай-ақ басқа да қоректік заттар бар. Олардың құрамының ұқсастығынан денедегі әрекет ету механизмі де бірдей болады. Сиырдың алғашқы сүтінің адам денсаулығына тигізетін пайдасы мына салаларда зерттелді:

Иммундық денсаулық: Алғашқы сүтте иммундық денсаулықты қолдайтын, иммуноглобулиндер мен олигосахаридтер сияқты биоактивті қосылыстар бар. Бұл қосылыстар иммундық жүйені ғана емес, сонымен қатар ересектер мен балалардың тыныс алу жүйесінің денсаулығын қолдау үшін бірлесіп жұмыс істейтіні дәлелденді. Асқорыту денсаулығы: Алғашқы сүтте асқорыту денсаулығын қолдайтын, иммуноглобулиндер, өсу факторлары және олигосахаридтер сияқты биоактивті қосылыстар бар. Бұл қосылыстар ішек қабырғасының тұтастығын сақтап, қоректік заттардың сіңуін жақсартады, ал табиғи пребиотиктер пайдалы ішек бактерияларын қоректендіріп, ересектер мен балалардың ішек микробиомын теңгеріп тұрады. Ерте жастағы тамақтану: Алғашқы сүт және ана сүті нәресте тамақтануының маңызды бөлігі болғанымен, зерттеулер көрсеткендей, алғашқы сүт бір жастан асқан балалар үшін де пайдалы. Баланың тамақтануының құрамы ретінде, алғашқы сүт баланың иммундық жүйесін нығайтуға, асқорытудың бұзылуын басуға және баланың асқорыту жүйесінің денсаулығын жақсартуға көмектеседі. Сонымен қатар, зерттеулер көрсеткендей, алғашқы сүттің көп бөлігі "көп мөлшерде бактерия болуына байланысты" адамдарға қолдануға жарамсыз. Пастеризацияланбаған үлгілердің 15%-ында сальмонелла анықталды. Дегенмен, пастеризация көптеген пайдалы қасиеттерге жауапты биоактивті ақуыздардың мөлшерін азайтады.

Мал шаруашылығында тұнбаның қолданылуы

Бауырмалылық жаңа туған шаруашылық жануарлары үшін өте маңызды. Олар туылмас бұрын плацента арқылы пассивті иммунитет алмайды, сондықтан оларға қажетті антиденелерді (инъекция немесе басқа да жасанды тәсілдермен берілмесе) қабылдауы керек. Қабылдаған антиденелер жаңа туған малдың ішегінен сіңіріледі. Жаңа туған жануарға максималды сіңіру үшін туылғаннан кейін 6 сағат ішінде бауырмалылық беру қажет. Жақындағы зерттеулер ірі қара малға IgG сіңіру деңгейін арттыру үшін алғашқы отыз минут ішінде бауырмалылық беру керектігін көрсетті. Жаңа туған жануарлар үшін бауырмалылықтың мақсаты – иммундық және ас қорыту жүйелері дамып, жетіліп келе жатқанда қоректік заттармен қамтамасыз ету және инфекциядан қорғау. Ірі қара малдың бауырмалылығы макро және микроэлементтермен, сондай-ақ өсу факторларымен, цитокиндермен, нуклеозидтермен, олигосахаридтермен, табиғи микробқа қарсы заттармен, антиоксиданттармен және IgG, IgA, IgD, IgM және IgE сияқты иммуноглобулиндермен қамтамасыз етеді. Пассивті иммунитет жетіспеушілігін болдырмау үшін минималды деңгейде IgG болуы қажет екені анықталды. Ірі қара малдың бауырмалылығындағы темірмен байланысатын лактоферрин және трансферрин гликопротеиндері патогендерге шабуыл жасауға көмектеседі, олардың жасушалық мембранасына әсер етеді және оларды иммундық жүйенің нейтрофилдерінің шабуылына осал етеді. Ірі қара малдың бауырмалылығындағы цитокиндер B және T жасушаларының жетілуін күшейтеді және ендогендік антиденелердің өндірісін арттырады. Олар эпителий жасушаларының өсуі мен дамуын, көбеюін және жаңаруын реттеуде де маңызды рөл атқарады. Трансфер факторлары T жасушаларының белсенділігін арттырады. IGF 1, IGF 2, FGF, EGF, TGF, PDGF сияқты басқа өсу және иммундық факторлар да бар. Ірі қара малдың бауырмалылығының құрамындағы компоненттер барлық жастағы және түрдегі жануарлардың иммундық және ас қорыту денсаулығына пайдалы. Ірі қара малдың бауырмалылығының кең ауқымындағы биоактивті компоненттері инфекцияға және бактериялар мен вирустарды қоса алғанда, көптеген патогендерге байланысты ауруларға қарсы төзімділікті арттырады. Бауырмалылықтың сапасы оның маңызды пайдасын қамтамасыз ету үшін өте маңызды. Ферма деңгейінде ластанған ірі қара малдың ерте бауырмалылығы немесе кеш ауысу сүті немесе сүті өмірді сақтау үшін қажетті маңызды компоненттердің нашар көзі болып табылады және жануарлардың сау дамуы мен гомеостазына қол жеткізуге және оны сақтауға мүмкіндік бермейді. Ірі қара малдың бауырмалылығы ішек зақымдануын жазып жөндеуге және асқазан-ішек жолынан қоректік заттарды сіңіруді арттыруға да пайдалы. Бұл қасиеттер мен пайдалар адамдар мен жануарлар арасында ортақ. Ұрықтан жаңа туғанға дейінгі және аналықтан қоршаған ортаға тәуелділіктен ауысу иммунологиялық өзгерістерді қажет етеді. Мысалы, бұзауларда бауырмалылық жаңа туған ішектің дамуына елеулі әсер етеді, оның ішінде жасушалардың ауданы, айналасы, биіктігі және биіктік/крипт арақатынасы. Бауырмалылық бұзаулар мен төлдер үшін пассивті иммунитет жетіспеушілігі мен өлімді болдырмау үшін өте маңызды. IgG деңгейі төмен бұзаулардың, төлдердің және шошқалардың ауруға шалу және өлу қаупі жоғары. Ірі қара малдың бауырмалылығы инфекцияның ұзақтығы мен ауырлығын азайтуға көмектеседі, сондықтан ол антибиотиктерді қолдануды азайтуға пайдалы құрал болуы мүмкін. Соңында, бауырмалылықтың тағы бір маңызды және құнды пайдасы – судың азып кетуінің алдын алу және орташа тәуліктік салмақтың артуы, бұл фермерге және ақыры тұтынушыға үлкен пайда әкеледі.

Colostrum is crucial for newborn farm animals. They receive no passive transfer of immunity via the placenta before birth, so any antibodies that they need have to be ingested (unless supplied by injection or other artificial means). The ingested antibodies are absorbed from the intestine of the neonate. The newborn animal must receive colostrum within 6 hours of being born for maximal absorption of colostral antibodies to occur. Recent studies indicate that colostrum should be fed to bovines within the first thirty minutes to maximize IgG absorption rates. The role of colostrum for newborn animals is to provide nutrition, and essential protection against infection while the immune and digestive systems are developing and maturing. Bovine colostrum provides macro and micro nutrients, as well as growth factors, cytokines, nucleosides, oligosaccharides, natural antimicrobials, antioxidants; and a range of immunoglobulins such as IgG, IgA, IgD, IgM and IgE. It is well established that minimal levels of IgG are essential to prevent failure of passive transfer. The iron binding glycoproteins lactoferrin and transferrin in bovine colostrum assist in attacking pathogens by impacting their cell membrane and making them more susceptible to the immune systems attack by neutrophils. Cytokines present in bovine colostrum enhance B and T cell maturation and increase endogenous antibody production. They also play a major role in regulation of epithelial cell growth and development, proliferation, and restitution. Transfer factors enhance the activity of T cells. Other growth and immune factors such as IGF 1, IGF 2, FGF, EGF, TGF, PDGF, etc. Bovine colostrum's components benefit the immune and digestive health of animals of all ages and species. Bovine colostrum's vast array of bioactive components collectively increase resistance to infection and disease caused by a wide range of pathogens including bacteria and viruses. The quality of the colostrum is essential in providing the essential benefits. Both contaminated early bovine colostrum at the farm level or late transition milk or milk are poor sources of the important colostral components necessary to maintain life and achieve and maintain healthy animal maturation and homoeostasis. Bovine colostrum also is beneficial in repairing or healing intestinal damage as well as increasing the absorption of nutrients from the GI tract. These properties and benefits are consistent among human and animal species. The transition from fetal to neonatal and shift from maternal to environmental reliance requires an abrupt immunological change. In calves, for example, colostrum provides a significant benefit in neonatal intestine development. This includes villus area, circumference, height and height/crypt ratio. Colostrum is critically important to calves and foals in order to prevent failure of passive transfer and death. Calves, foals and piglets with low IgG levels have an increased risk of morbidity and mortality. Bovine colostrum can be used to reduce the duration and severity of infections so it can be a useful tool to include in the reduction of antibiotic use. Finally, another important and valuable benefit of colostrum is in the reduction in scours and increase in average daily weight gain all of which have a significant farmer and ultimately consumer benefit.

Үй жануарларында бауырмалды қолдану

Адамдар мен өндірістік малдар сияқты, үй жануарларының жаңа туған кезеңінде тірі қалуы негізінен бауыр сүтіне байланысты. Үй жануарларының иммундық жүйесі толыққанды дамуы үшін бірнеше аптадан бірнеше айға дейін уақыт керек. Аналық антиденелердің тиімділігі салыстырмалы түрде қысқа болады, сондықтан иммунитеті жеткіліксіз кезеңде жануар инфекцияға шалдығу қаупінде болады. Адамдар сияқты, үй жануарларының иммундық жауабы жасқа байланысты өзгереді, өйткені өмірдің басындағы және соңындағы кезеңдерде ұқсастықтар бар. Яғни, иммундық жүйеге қатысты бейімділік, онда жануардың инфекцияға қарсы тұру қабілеті төмендеп, аллергияға бейімділігі екі жаста да жоғарылайды. Стресс, соның ішінде ортаның өзгеруі, диета және т.б. үй жануарларының иммундық жүйесіне де әсер етеді. Ішек микробиомының тепе-теңдігін сақтау, адамдардағыдай, иммундық жүйенің саулығын және шырышты қабықтың қалыпты күйін сақтау үшін өте маңызды. Ірі қара малдың бауыр сүті үй жануарларының иммунитеті мен ас қорытуына жақсы әсер ететіні дәлелденген. Ірі қара малдың бауыр сүті Ig деңгейін арттыруға, лимфоциттердің көбею белсенділігін стимуляциялауға және фагоцитоз белсенділігін жоғарылатуға көмектеседі. Бұл процестер иммундық жауапты күшейтетін бауыр сүтінің басқа да құрауыштармен қолдалады. Ірі қара малдың бауыр сүтіндегі темірмен байланысатын гликопротеиндер – лактоферрин мен трансферрин, патогендердің жасушалық мембранасына әсер етіп, оларды иммундық жүйенің нейтрофилдер арқылы шабуыл жасауына бейімдейді. Ірі қара малдың бауыр сүтіндегі цитокиндер B және T жасушаларының жетілуін күшейтеді және эндогендік антиденелердің өндірісін арттырады. Олар сонымен қатар эпителий жасушаларының өсуі мен дамуын, көбеюін және жаңаруын реттеуде маңызды рөл атқарады. Трансфер факторлары T жасушаларының белсенділігін арттырады. IGF 1, IGF 2, FGF, EGF, TGF, PDGF сияқты басқа да өсу және иммундық факторлар да бар. Бауыр сүтінде тәбетті реттеуге көмектесетін гликомакропептидтер де кездеседі. Ірі қара малдың бауыр сүті иттер, мысықтар және жылқы сияқты жануарлар модельдерінде иммундық жауапты күшейтетіні, вакцинаға қарсы антидене деңгейін уақыт өте келе және вакцинаның өзімен салыстырғанда ұзақ сақтайтыны көрсетілген. Бауыр сүтімен тамақтанған жануарлардың жергілікті иммундық статусы жоғары болды, нәтижесінде GALT стимуляциясы арқылы IgA деңгейі жоғарылады. Бауыр сүті диареяны азайтуға немесе алдын алуға, сондай-ақ тыныс алу жолдарының ауруларын азайтуға да маңызды рөл атқарады.

Much like in humans and production animals, companion animal survival in the newborn stage of life is largely dependent upon colostrum. Companion animal immune systems require several weeks to several months in order to fully develop. Maternal antibodies provide benefit for a relatively short period of time so a gap exists with immune sufficiency where an animal is at risk of infection. Like humans, companion animal immune response changes with age where early life and later in life have similarities. That is, an immune bias whereby the animal has less of an ability to fend off infections and greater prevalence of allergy at both ends of the age spectrum. Stress also affects a companion animal's immune system including changes in environment, diet, etc. Maintaining gut microbial balance is key to maintaining a healthy immune system as well as mucosal integrity, similar to humans. Bovine colostrum has been demonstrated to benefit companion animal immunity and digestive health. Bovine colostrum plays a role in increasing Ig levels, increasing lymphocyte proliferation stimulating activity and increasing phagocytosis activity. These are supported by other components of colostrum which further enhance the activity of the immune response. The iron binding glycoproteins lactoferrin and transferrin in bovine colostrum assist in attacking pathogens by impacting their cell membrane and making them more susceptible to the immune systems attack by neutrophils. Cytokines present in bovine colostrum enhance B and T cell maturation and increase endogenous antibody production. They also play a major role in regulation of epithelial cell growth and development, proliferation, restitution. Transfer factors enhance the activity of T cells. Other growth and immune factors such as IGF 1, IGF 2, FGF, EGF, TGF, PDGF, etc. Colostrum contains glycomacropeptides which help to regulate appetite. Bovine colostrum has been shown to enhance immune response in animal models including canine, feline and equine animals including maintaining a higher level of vaccine antibody response over time and for a longer period than the vaccine alone. Animals fed colostrum had a significantly higher local immune status resulting in higher IgA through GALT stimulation. Colostrum also plays a key role in reduction or prevention of diarrhea and reduction in respiratory illness.

Ірі қара малдың тұнбасын зерттеудің тарихы және болашақта қолдануға болатын ықтимал тәсілдер

Сүт өсіретін ірі қара мал табиғи түрде патогендерге ұшырайды және оларға қарсы иммуноглобулиндерді өндіреді. Бұл антиденелер сиырдың қан ағынында және сүзілісте (колумстрада) болады. Бұл иммуноглобулиндер Escherichia coli, Cryptosporidium parvum, Shigella flexneri, Salmonella түрлері, Staphylococcus түрлері және ротавирус (қабынулы диареяны тудыратын) сияқты көптеген адам патогендеріне тән. Антибиотиктер ойда келгенге дейін, бактериялармен күресу үшін қолданылатын иммуноглобулиндердің басты көзі – сүзіліс болды. Шындығында, Альберт Сабин полиомиелитке қарсы алғашқы ауыздық вакцинасын жасағанда, ол қолданған иммуноглобулин ірі қараның сүзілісінен алынған. Антибиотиктер пайда бола бастағанда, сүзіліске деген қызығушылық азайды, бірақ қазір антибиотикке төзімді патогендердің штамдары пайда болғандықтан, антибиотиктердің табиғи баламаларына, атап айтқанда сүзіліске қызығушылық қайтадан артып келеді. Адамдар ғасырлар бойы сүзіліс тұтынып келгенімен, денсаулыққа тигізетін пайдасы туралы мәлімдемелерді қолдайтын рандомизацияланған клиникалық сынақтардың саны соңғы онжылдықтарда ғана артты. Асқазан-ішек жолындағы ас қорыту процесіне байланысты өсу факторлары мен антиденелердің қанға сіңуі шектеулі болуы мүмкін. Дегенмен, казеин және басқа буферлік белоктардың болуы өсу факторларының және басқа да биоактивті молекулалардың жұқа ішектің люменіне өзгермей өткеніне мүмкіндік береді, онда олар жергілікті әсерлер арқылы жөндеуді ынталандырып, микроорганизмдерді тежей алады. Бұл, кейбір жарияланған зерттеулерде сүзіліс қолданғаннан кейін ішек өткірлігінің төмендеуін түсіндіретін ықтимал механизмді ұсынады, ал тағы бір зерттеу сүзіліс дистальді колитті емдеуде үміт беруші екенін көрсетті. Сүзілістің асқазан-ішек жолынан тыс проблемаларға тигізетін пайдалы әсері туралы дәлелдер, жарияланған рандомизацияланған, қос соқыр зерттеулердің шектеулі санына байланысты толық дамымаған, бірақ оның әртүрлі қолданылу мүмкіндіктері ұсынылған. Ішек сұйықтық, электролиттер және қоректік заттардың сіңуінің басты жолы болып табылады және сонымен қатар қышқыл, ас қорыту ферменттері және ішек бактериялары сияқты ішек люменіндегі улы заттарға кедергі жасайды. Бұл сонымен қатар маңызды иммунологиялық қорғаныс механизмі болып табылады, ол табиғи симбионттарды анықтайды және улы микроорганизмдердің болуы кезінде иммундық жауапты тудырады. Травма, дәрі-дәрмектер және жұқпалы микроорганизмдерге байланысты гомеостаздың бұзылуы ішекке зиян келтірумен қатар, қан ағынына зиянды заттардың енуіне де әкелуі мүмкін. Бұл механизмдер әлемнің барлық аймақтарында және әлеуметтік-экономикалық топтарында жара, қабыну және жұқпалы диарея сияқты көптеген жағдайларға қатысты. Сүзілістің осы жағдайлардың алдын алу және емдеу үшін әлеуетті құндылығына қазір үлкен қызығушылық бар, өйткені ол табиғи көздерден алынған және тамақтануды қолдау, иммунологиялық араласу (иммуноглобулиндер және басқа да микробқа қарсы факторлар арқылы) және өсу/жазылу факторларының құрамдас бөліктері сияқты көптеген жолдармен зиянды факторларға әсер ете алады. Келли атап көрскендей, кейбір жарияланған зерттеулердегі нәтижелердің өзгешелігі берілген дозаның өзгеруіне және сынақтан өткізілетін сүзіліс жиналған уақытқа (алғашқы сауыннан алынған сүзіліс пен бозаудан кейінгі 5-ші күнге дейін жиналған сүзіліс) байланысты болуы мүмкін. Кейбір спортшылар өнімділігін жақсарту және қалпына келтіру уақытын қысқарту үшін сүзіліс қолданған. Белсенді ер және әйелдерде сегіз апта бойы жаттығумен бірге тәулігіне 20 грамм (г/д) сүзіліспен толықтыру сүйек массасынан бос дене массасын арттыруы мүмкін. Төмен IGF-1 деңгейі егде жастағы адамдарда деменциямен байланысты болуы мүмкін, бірақ себептік байланыс анықталмаған. Азық-түлік тапшылығы IGF-1 деңгейінің төмендеуіне, сондай-ақ семіздікке де себеп болуы мүмкін. IGF-1-ге бай сүзіліспен толықтыру салмақ азайту бағдарламасының пайдалы бөлігі болуы мүмкін. IGF-1 денеде толық сіңбесе де, кейбір зерттеулер оның қосымша ретінде қабылдануы IGF-1 өндірісін ынталандыратынын, ал басқалары олай етпейтінін көрсетеді, және гемопексин, ол денедегі еркін гемамен байланыстырады. Мэн аралында "Грусниус" деп аталатын жергілікті деликатес болған, ол сүзілістен жасалған пудинг. Финляндияда Leipäjuusto деп аталатын пісірілген ірімшік әдетте сиырдың сүзілісінен немесе бұғы сүтінен жасалады. Оңтүстік Үндістанның Карнатака, Андхра-Прадеш және Телангана штаттарында "Джунну" немесе "Гинна" деп аталатын тәтті ірімшік сияқты деликатес сүзілістен жасалады. Бұл сүт сиырдың да, бұқаның да сүтінен жасалады; екі жағдайда да туғаннан кейінгі екінші күні сауылған сүт осы пудинг сияқты деликатес жасау үшін ең жақсысы деп есептеледі. Осы штаттарда сүзіліске сұраныс өте жоғары, нәтижесінде өнімнің сапасы төмендеуі мүмкін.

Dairy cattle are naturally exposed to pathogens and produce immunoglobulins against them. These antibodies are present in the cow's bloodstream and in the colostrum. These immunoglobulins are specific to many human pathogens, including Escherichia coli, Cryptosporidium parvum, Shigella flexneri, Salmonella species, Staphylococcus species, and rotavirus (which causes diarrhea in infants). Before the development of antibiotics, colostrum was the main source of immunoglobulins used to fight bacteria. In fact, when Albert Sabin made his first oral vaccine against polio, the immunoglobulin he used came from bovine colostrum. When antibiotics began to appear, interest in colostrum waned, but, now that antibiotic resistant strains of pathogens have developed, interest is once again returning to natural alternatives to antibiotics, namely, colostrum. Although bovine colostrum has been consumed by humans for centuries, only in recent decades have we seen an increase in randomized clinical trials to support assertions of health benefits. It is probable that little absorption of intact growth factors and antibodies into the bloodstream occurs, due to digestion in the gastrointestinal tract. However, the presence of casein and other buffering proteins does allow growth factors and other bioactive molecules to pass into the lumen of the small intestine intact, where they can stimulate repair and inhibit microbes, working via local effects. This provides a probable mechanism explaining reductions in gut permeability after colostrum administration in some published studies, while another study found colostrum promising as treatment for distal colitis. Evidence for the beneficial effect of colostrum on extra gastrointestinal problems is less well developed, due in part to the limited number of randomised double blind studies published, although a variety of possible uses have been suggested. The gut plays several important roles including acting as the main pathway for fluid, electrolyte and nutrient absorption while also acting as a barrier to toxic agents present in the gut lumen including acid, digestive enzymes and gut bacteria. It is also a major immunological defence mechanism, detecting natural commensals and triggering immune response when toxic microbes are present. Failure of homeostasis due to trauma, drugs and infectious microbes not only damages the gut but can lead to influx of damaging agents into the bloodstream. These mechanisms have relevance for multiple conditions affecting all areas of the world and socioeconomic groups such as ulcers, inflammation, and infectious diarrhea. There is currently much interest in the potential value of colostrum for the prevention and treatment of these conditions as it is derived from natural sources and can influence damaging factors through multiple pathways including nutritional support, immunological intervention (through its immunoglobulin and other anti microbial factors) and growth/healing factor constituents. As pointed out by Kelly, inconsistency between results in some published studies may be due in part to variation in dose given and to the timing of the colostrum collection being tested (first milking versus pooled colostrum collected up to day 5 following calving). Some athletes have used colostrum in an attempt to improve their performance, decrease recovery time, Supplementation with bovine colostrum, 20 grams per day (g/d), in combination with exercise training for eight weeks may increase bone free lean body mass in active men and women. Low IGF 1 levels may be associated with dementia in the very elderly, although causation has not been established. Malnutrition can cause low levels of IGF 1, as can obesity. Supplementation with colostrum, which is rich in IGF 1, can be a useful part of a weight reduction program. Although IGF 1 is not absorbed intact by the body, some studies suggest it stimulates the production of IGF 1 when taken as a supplement whereas others do not. and hemopexin, which binds free heme in the body. The Isle of Man had a local delicacy called "Groosniuys", a pudding made with colostrum. In Finland, a baked cheese called Leipäjuusto is traditionally made with either cow colostrum or reindeer milk. A sweet cheese like delicacy called 'Junnu' or 'Ginna' is made with colostrum in the south Indian states of Karnataka, Andhra Pradesh and Telangana. It is made with both cow and buffalo milk; in both cases it is the milk produced on the second day after giving birth which is considered best for making this pudding like delicacy. Colostrum is in very high demand in these states, resulting in product adulteration.

Гипериммунды бауырмалы

Гипериммунды бауырмалылық – белгілі бір патогенмен қайталап иммундалған сиырлардан алынған табиғи сиыр бауырмалылығы. Бауырмалылық сиыр босанғаннан кейінгі 24 сағат ішінде жиналады. Иммундау үшін қолданылған нақты патогендерге немесе антигендерге қарсы антиденелер, емдеуге дейін болған популяцияға қарағанда жоғары деңгейде болады. Кейбір зерттемелерде белгілі бір адам патогендерінің гипериммунды бауырмалылықтағыдай жоғары деңгейде екені, ал табиғи бауырмалылықтың антидене титрлері гипериммунды нұсқасына қарағанда жоғары екені көрсетілген. Егер иммундау бактериялардың беткі антигендері арқылы жүргізілсе, ірі қара бауырмалылығы ұнтағын бактерияларға байланыса алатын таблеткалар жасау үшін пайдалануға болады, осылайша олар нәжіспен шығарылады. Бұл ішекке бактериялардың сәтті қоныстануына кедерес жасайды, әйтпесе бактериялар энтеротоксигендік заттарды бөліп шығарар еді.

Пролинге бай полипептидтер

Бұл кішкентай иммундық сигналды пептидтер (PRP) АҚШ, Чехословакия және Польшада сарысудан және қан плазмасы сияқты басқа да көздерден дербес түрде табылды. Сондықтан, олар әдебиетте әртүрлі атаулармен кездеседі, оның ішінде колостринин, CLN, трансфер фактор және PRP. Олар организмге патогендер немесе басқа да ауру тудыратын факторлар шабуыл жасағанда иммундық жүйені күшейтетін, ал қауіп сейілгенде немесе залалсыздандырылғанда оны басаздайтын ерекше әсерге ие сигнал беруші молекулалар болып табылады. Бастапқыда PRP бір иммундық жүйеден екіншісіне иммунитетті тікелей беруге қабілетті деп есептелген, бірақ қазір олар жасушалық иммунитетті ғана ынталандырады екені анықталды.