Кіріспе

АҚШ, Калифорния штаты, Лос-Анджелес округіндегі қосымша Interstate тас жолы

Interstate 105 (I 105) – Оңтүстік Калифорнияның Үлкен Лос-Анджелес қалалық аймағындағы шығыс-батыс бағытты қосымша Interstate тас жолы. Ол Эль-Сегундо қаласының жанындағы 1-ші мемлекеттік жолдан (SR 1) және Лос-Анджелес халықаралық әуежайынан (LAX) Норвок қаласындағы I 605 автожолына дейін созылады. Бұл тас жол оның қатар өтетін Century Boulevard көшесінің атымен Century Freeway деп белгілі, сонымен қатар оның құрылысын қолдаған қайтыс болған конгрессмен Гленн М. Андерсонның құрметіне Гленн Андерсон Freeway деп те аталады.

Маршрут сипаттамасы

I 105 автожолының батыс соңы Сепульведа бульвары (SR 1) және Лос-Анджелес халықаралық әуежайының (LAX) оңтүстік жиегіндегі Империал тас жолында, Эль-Сегундо – Лос-Анджелес шекарасына жақын орналасқан. Калифорния штаттық жолдары мен тас жолдары кодексі 105-ші маршруттың заңды батыс соңын «Эль-Сегундо маңындағы Першинг драйвінде» деп белгілейді, бірақ Caltrans Сепульведа бульвары мен Першинг драйві арасындағы бөлікті салуды ешқашан аяқтаған жоқ. Автокөлік жүргізушілер Империал тас жолы арқылы Першинг драйвіне дейін жалғастыра алады, бірақ бұл 105-ші маршруттың бөлігі емес және мемлекеттік күтімде де жоқ. Сепульведа бульварының шығысында I 105, I 405 (Сан-Диего тас жолы)мен Леннокс – Хоторн шекарасында қиылысады, содан кейін Хоторн қаласының солтүстік және Инглвуд қаласының оңтүстік шекараларына жақын шығысқа қарай жалғасады. Лос-Анджелес қаласының Harbor Gateway ауданында I 105, I 110 тас жолымен бес деңгейлі Гарри Прегерсон түйіскен жерінде қиылысады. I 105 шығысқа қарай Уиллоубрукке дейін созылады, содан кейін Линвуд қаласына кіреді, онда ол I 710 тас жолымен төрт деңгейлі түйіскен жері бар және Лос-Анджелес өзенін кесіп өтеді. I 105 Парамоунт қаласы арқылы өтіп, содан кейін Дауниге жетеді. Дауниде I 105 Лейквуд бульварымен (SR 19) қиылысады. I 105 Норвок қаласына кіреді, онда ол I 605 тас жолымен қиылысады, Сан-Габриэль өзенін кесіп өтеді және соңында Студебекер жолымен қиылысады. Бұл тас жол ешқашан I 5 негізгі маршрутымен қиылыспайды. I 105 нөмірлеу ережелеріне сәйкес келеді, өйткені I 5 тас жолымен қиылысатын басқа қосымша маршруттармен, атап айтқанда I 405 және I 605 тас жолдарымен қиылысады. Century Freeway тас жолының көп бөлігі Империал тас жолымен қатар жүреді. Ол сонымен қатар Century Boulevard тас жолымен қатар (және оның оңтүстігіне қарай 2 км қашықтықта) жүреді, одан бастапқы атауы шыққан. Century Boulevard өз кезегінде Лос-Анджелес қалалық жобасындағы 100-ші көшеге тең орналасқандықтан осылай аталған. Лос-Анджелес метрополитенінің C желісі I 105 тас жолының барлық ұзындығының ортасымен өтеді. C желісінің шығыс соңы Норвок қаласында, I 105 және I 605 тас жолдарының түйіскен жерінде орналасқан; тас жолдың батыс соңынан 3 км қашықтықта C желісі Aviation Boulevard көшесінде өз жолынан бөлініп, екі тармаққа бөлінеді: біреуі Редондо-Бич қаласына оңтүстікке қарай, екіншісі (қазіргі уақытта сынақ кезеңінде) LAX жақын жеріне және болашақтағы адамдарды тасымалдау жүйесіне (2025 жылы ашылуы жоспарланған) солтүстікке қарай бағытталған. I 105 Калифорния тас жолдары және автокөлік жолдары жүйесінің және Федералдық автокөлік басқармасының ел экономикасы, қорғанысы және жылжуы үшін маңызды деп санайтын Ұлттық автокөлік жолдары жүйесінің бөлігі болып табылады.

Ерте жоспарлау

I 105 Оңтүстік Калифорния тас жолдары жүйесінің Caltrans 1960-шы жылдардағы бас жоспарының маңызды бөлігі болды, бірақ 1993 жылға дейін ашылмады. Жолға қатысты құқықтар кем дегенде 1947 жылдан бері бірнеше алғашқы тас жол жоспарларына енгізілген, бірақ ол 1956 жылға дейін "Ғасыр тас жолы" деп аталмады және 42-бағыт ретінде нөмірленді. 1965 жылы Ғасыр тас жолы мемлекеттік жүйеге қосылды, ол 1-бағыттан (Sepulveda бульвары) шығысқа қарай Лос-Анджелес қаласындағы Орталық авенюге дейін, қазіргі жолдың бойымен орналасқан. Қазіргі бағыт 1968 жылы мемлекетаралық жүйеге қосылды.

Жобалау және жергілікті қарсылық

Маршрут 1968 және 1972 жылдар аралығында Caltrans District 7 жобалау басшысы Сид Эликстің басшылығымен жобаланды. Тас жол құрылысына қарсылықтың басты себебі – қоғамның наразылығы және осы талаптардың салдары болды. 1970-ші жылдардың басында тас жолдың бағытындағы (демек, бұзылуға тиіс) аумақтардың көп бөлігі афроамерикалықтармен қоныстанған. Бұрынғы тас жол жобаларының басқа қараша басқарушылықтарға тигізген әсеріне деген наразылық бастапқы маршрутқа маңызды өзгерістер енгізуге әкелді. Жол бойындағы көптеген қалалар, биік тас жолдардың шуы мен көрінісіне көнбегендіктен, маршруттың «қопа» сияқты тереңде салынуын талап етті. Сонымен қатар, тас жол құрылысына қарсылықтың тағы бір себебі – I 105 тас жолының көп бөлігі аз қамтамасыз етілген, жоғары қылмыстық көрсеткішті аудандарда салынуы керек еді, бұл да аймақтардағы қылмыс деңгейі төмендегенге дейін құрылысты кешіктірді. Норвок қаласы өз қаласының орталық бөлігі арқылы жоспарланған маршрутқа қарсы болды және тас жолдың Санта-Ана тас жолындағы (I 5) көздеген соңғы нүктесіне жетуіне кедері келтірді; алайда, Caltrans бұл бөліктің тым ауыр жүктемелі Санта-Ана тас жолына қосымша көлік ағынын қабылдай алмайтынына байланысты одан бас тартуға бұрын-ақ шешім қабылдаған.

Кит В. Вольпеге қарсы

1972 жылы қоғамдық наразылық федералдық сотқа шағымдануға, «Кит В. Вольпе» ісін қозғауға әкелді, онда түрлі азаматтық құқықтардың бұзылуы және Ұлттық экологиялық саясат заңының (NEPA) талаптары орындалмағаны айтылды. Автомагистраль тарихындағы маңызды тұлға – Гарри Прегерсон, АҚШ федералды судьясы, ол автомагистраль құрылысына қатысты сот ісіне төрағалық етті және жоғары сатыдағы сотқа көтерілгеніне қарамастан, осы істі қарауды жалғастырды. I 110 магистралімен қиылысатын жер судья Гарри Прегерсон атымен аталады. 1972 жылы судья Прегерсон автомагистральдің құрылысын NEPA, Калифорнияның қоршаған ортаның сапасы туралы заңы (CEQA), Федералдық көмек көрсету автожолдары заңы және 1970 жылғы бірыңғай көшіру және жылжымайтын мүлік сатып алу заңының талаптары орындалғанша тоқтатып қойды. 1979 жылы бұл сот ісі нәтижесінде 1981 жылы түзетілген Келісім шарты жасалды, ол автомагистральді дамытуға қатысты бірнеше шарттарды қойды, соның ішінде қосымша халыққа естілеулер өткізу, экологиялық баяндама дайындау, жолақтар мен қиылыстарды азайту, бірлесіп автокөлік пайдалануды жақсарту және транзиттік магистраль құру (ол кейін Лос-Анджелес метрополитенінің жасыл желісі болып, қазір C желісі деп аталады). Магистральдің бір бөлігі де шудан қорғау үшін жер бетінен төмен салынды. 1980 жылдары құрылыс басталғаннан кейін, Дауни қаласы арқылы салынған жер асты траншеясымен байланысты, аймақтың жер асты суларының толыққанды зерттелуін жүргізбеу салдарынан, магистральдің шығыс бөліктерінде бүкілгендер мен жарықтар пайда болды. Бір кезде Беллфлауэр бульварының кіреберісінде алып шұңқыр ашылды. Бұл I 710 және I 605 магистральдары арасындағы автомагистраль бойында күрделі сорғы жүйесін салуға әкелді.

Century Freeway тұрғын үй бағдарламасы

Кит В. Вольп келісімінің маңызды бір бөлігі – автожол салу үшін бұрынғы тұрғын үйлердің орнын толтыру талабы болды, осының нәтижесінде Калифорния Мемлекеттік Тұрғын үй және Қоғамдық Даму Департаменті ішінде Century Freeway Тұрғын Үй Бағдарламасы құрылды.

Елеулі үйлер мен ғимараттар бұзылды

Брайан, Карл және Деннис Уилсонның балалық шағындағы үйі 1980-ші жылдардың ортасында тас жол салу үшін бұзылып, қиратылды, сондай-ақ олардың тобының мүшесі Дэвид Маркс өскен көшедегі үй де бұзылды. 2005 жылы Вилсон ағайындыларының үйі тұрған жерде Beach Boys тарихи ескерткіші салынды және ол Калифорнияның тарихи ескерткіші деп жарияланды. Metallica тобының бастауындағы орын, бұрынғы бас-гитарист Рон МакГовнидің үйі, Дауни қаласындағы I 605 тас жолына жақын бағытта тұрды. Калифорния штатының Дауни қаласындағы тағы бір үй, онда Ричард және Карен Карпентер ағайындылары «The Carpenters» музыкалық дуетін құруға дейін өскен, I 105 тас жолы үшін де бұзылды.

Құрылыстан кейінгі кезең

Қиындықтарға қарамастан, конгрессмен Гленн М. Андерсон (Д Сан-Педро) жолдың салынуын талмай қолдады, оның Century, Манчестер және Firestone бульварлары мен Империал тас жолындағы кептелісті азайтатынын, сондай-ақ Санта-Моника (I 10) және Сан-Диего (I 405) тас жолдарындағы жүк көлемін жеңілдететінін айтты, бұл шара Лос-Анджелес қаласының ортасы мен LAX әуежайы арасында саяхаттайтындар үшін маңызды болды. Андерсон 1994 жылы қайтыс болғаннан кейін, Caltrans оның есімін сақтап, тас жолды оның құрметіне қайта атады. Жолдың бастапқы атауы "Century Freeway" кейбір карталарда әлі де қолданылады. Тас жолға бастапқыда Эль-Сегундо батыс бағытындағы бақылау қаласы ретінде белгіленген; бірақ соңғы жылдары, Лос-Анджелес халықаралық әуежайына жақындығына байланысты Эль-Сегундо белгілерінің көптегені "LAX Airport" деген жаңа белгілермен ауыстырылды немесе жабылды. Ашылуға аз уақыт қалғанда, кинооператорлар 1994 жылғы "Жылдамдық" фильмін түсіру үшін бірнеше аптаға бос тас жолды пайдалануға мүмкіндік алды.

105 тас жолы (196468)

Бұрын I 105 белгісі АҚШ 101-ші тас жолы (Санта-Ана тас жолы, US 101) үшін I 5 (Golden State тас жолы) Шығыс Лос-Анджелес түйіскен жерінен I 10-ға (Сан-Бернардино тас жолы; бұл түйіскен жер бұрын I 110 болған) дейін қолданылған; 1968 жылы ол қайтадан US 101-ге қосылды.