Кіріспе

АҚШ мемлекеттік борыштық құралдары – АҚШ қазынашылық бағалы қағаздары, сондай-ақ қазынашылықтар деп аталады, салық түсімдерінен өзге, мемлекеттік шығыстарды қаржыландыру үшін АҚШ Қаржы департаменті шығаратын мемлекеттік борыштық құралдар. 2012 жылдан бері АҚШ мемлекеттік борышын Фискалдық қызмет бюросы басқарады, бұл Мемлекеттік борыш бюросының орнына келді. Сатуға арналған қазынашылық бағалы қағаздардың төрт түрі бар: қазынашылық вексельдер, қазынашылық облигациялары, қазынашылық ноталары және инфляциядан қорғалған қазынашылық бағалы қағаздары (TIPS). Үкімет осы бағалы қағаздарды Нью-Йорк Федералдық резервтік банкі ұйымдастыратын аукциондарда сатады, одан кейін олар екінші нарықта саудаланып жүреді. Сатуға жарамсыз бағалы қағаздарға мыналар жатады: халыққа шығарылған және тек сыйлық ретінде берілетін жинақ облигациялары; мемлекеттік және жергілікті облигацияларды сатудан түскен қаражатпен ғана сатып алынатын мемлекеттік және жергілікті үкіметтік сериясы (SLGS); сондай-ақ федералдық үкімет органдары сатып алатын мемлекеттік шоттар сериясы. Қазынашылық бағалы қағаздары АҚШ-тың толық сенімі мен кредитімен кепілдендірілген, яғни үкімет оларды өтеу үшін заңмен рұқсат етілген барлық жолдармен қаражат жинауға міндеттенеді. АҚШ егеменді мемлекет болғандықтан, өтемақы төлемеуге құқылы, бірақ өтемақыны үнемі төлеп отыруы қазынашылық бағалы қағаздарына әлемдегі ең төмен тәуекелді инвестициялардың бірі деген бедел берді. Бұл төмен тәуекел қазынашылық бағалы қағаздарына қаржы жүйесінде ерекше орын береді, оларды мекемелер, корпорациялар және бай инвесторлар қолма-қол ақшаның баламасы ретінде пайдаланады.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстың шығындарын қаржыландыру үшін АҚШ Үкіметі табыс салығын көтерді (1917 жылғы Соғыс кірісі туралы заңды қараңыз) және соғыс облигациялары деп аталатын мемлекеттік қарыз шығарды. Дәстүр бойынша үкімет басқа елдерден қарыз алған, бірақ 1917 жылы қарыз алуға басқа елдер болмады. Қазыналық соғыс кезеңінде 21,5 миллиард долларлық "Азаттық облигацияларын" сату арқылы қаржы жинады. Бұл облигациялар тіркеу арқылы сатылды, оған лауазымды тұлғалар купондық бағаны белгілеп, оны номиналды құнмен сатты. Мұндай бағамен тіркелу бір күнде толыққан, бірақ көбінесе облигацияға деген сұранысқа байланысты бірнеше апта бойы ашық болып тұрды.

Сатуға жарамды бағалы қағаздар

Сатуға арналған бағалы қағаздардың түрлері мен шығарылу тәртібі Қаржы министрлігінің Бірыңғай ұсыныс айналымында (31 CFR 356) сипатталған.

Қазынашылық вексельдері

Қазынашылық вексельдері (T вексельдері) – бір жыл немесе одан кем мерзімге толатын, купонсыз облигациялар. Олар номиналды құнынан арзан бағамен сатылады және купонтық сыйақы төлеудің орнына, соңында сол номиналды құнмен өтеліп, мерзіміне жеткенде табыс әкеледі. Әдетте, T вексельдері 4, 8, 13, 17, 26 және 52 апталық мерзімдермен шығарылады, олардың әрқайсысы әртүрлі айлар санын көрсетеді. Қазынашылық вексельдері апта сайын өткізілетін бірыңғай бағалы аукциондар арқылы сатылады. 13 және 26 апталық вексельдерге арналған ұсынылған сомалар әр бейсенбіде келесі дүйсенбіде аукционға шығарылады және есептесу немесе шығарылым бейсенбі күні жүзеге асырылады. 4 және 8 апталық вексельдерге арналған ұсынылған сомалар дүйсенбіде келесі күні, сейсенбіде аукционға шығарылады және бейсенбіде шығарылады. 52 апталық вексельдерге арналған ұсынылған сомалар әр төртінші бейсенбіде келесі сейсенбіде аукционға шығарылады және келесі бейсенбіде шығарылады. Ең төменгі сатып алу сомасы 100 доллар, ал 2008 жылғы сәуірге дейін 1000 доллар болған. Мерзімі біткен T вексельдері де әр бейсенбіде өтеліп беріледі. Банктер мен қаржы институттары, әсіресе негізгі дилерлер, T вексельдерін ең көп сатып алады. Басқа бағалы қағаздар сияқты, T вексельдерінің әрбір шығарылымы бірегей CUSIP нөмірімен сәйкестендіріледі. 26 апталық вексельден кейін үш ай өткен соң шығарылған 13 апталық вексель, 26 апталық вексельдің қайта ашылуы болып есептеледі және оған бірдей CUSIP нөмірі беріледі. Одан екі ай өткен соң шығарылған және сол күні мерзімі бітетін 4 апталық вексель де 26 апталық вексельдің қайта ашылуы болып саналады және сол CUSIP нөмірін бөліседі. Мысалы, 2007 жылғы 22 наурызда шығарылған және 2007 жылғы 20 қыркүйекте мерзімі бітетін 26 апталық вексельдің CUSIP нөмірі (912795A27), 2007 жылғы 21 маусымда шығарылған және 2007 жылғы 20 қыркүйекте мерзімі бітетін 13 апталық вексельмен, сондай-ақ 2007 жылғы 23 тамызда шығарылған және 2007 жылғы 20 қыркүйекте мерзімі бітетін 4 апталық вексельмен бірдей. Қазынашылықтың қолма-қол ақша қалдығы өте төмен болған кезде, Қазынашылық қолма-қол ақшаны басқару вексельдерін (CMB) сатуға болады. Олар, әдеттегі вексельдер сияқты, дисконттық аукцион арқылы сатылады, бірақ ұсынылатын сома, уақыты және мерзімі тұрақсыз болады. Егер CMB әдеттегі вексель шығарылымымен бір күні мерзімі бітсе, ол "циклдік" деп аталады, әйтпесе "циклден тыс" деп аталады. 2001 жылы 4 апталық вексель енгізілгенге дейін Қазынашылық қысқа мерзімді қолма-қол ақшаны қамтамасыз ету үшін CMB-ны жүйелі түрде сатқан. Содан бері CMB аукциондары сирек өткізіледі, тек Қазынашылықтың ерекше ақшалай қаражаты қажет болған жағдайларда ғана. Қазынашылық вексельдері екінші деңгейдегі нарықта жылдық дисконттық пайызбен немесе негізделген пайызбен сатып алу және сату үшін бағаланады. Қазынашылық вексельдері үшін дисконттық кірісті есептеудің жалпы формуласы:

Қазынашылық вексель

Қазынашылық облигациялары (T облигациялары) 2, 3, 5, 7 немесе 10 жылдық мерзімге шығарылады, әр алты ай сайын купон төлемі жасалады және 100 долларлық сомада сатылады. T облигацияларының бағасы екіншілік нарықта доллардың 30-ға бөлінген номиналды құнының пайызы ретінде көрсетіледі. Стандартты қазынашылық облигациялары аукционда белгіленетін тұрақты пайыздық ставка бойынша төленеді. Инвесторлар мен қоғам 10 жылдық қазынашылық облигацияларының ағымдағы табысын АҚШ мемлекеттік облигациялар нарығының көрсеткіштерін қадағалау және инвесторлардың ұзақ мерзімді макроэкономикалық жағдайларға қатысты күтулерін бағалау үшін кеңінен пайдаланады. Қазынашылық облигацияларының тағы бір түрі – өзгермелі ставкалы облигациялар, олар 13 апталық қазынашылық вексельдер аукционында белгіленген ставкаларға сәйкес тоқсан сайынғы пайыз төлейді. Құрылтай облигациясы сияқты, иеленушілерге екі жылдық мерзім аяқталғанда облигацияның номиналды құны толығымен төленеді.

Қазынашылық облигациясы

Қазынашылық облигациялары (Т облигациялары, сондай-ақ ұзақ облигациялар деп аталады) ең ұзақ мерзімі жиырма немесе отыз жылды құрайды. Олар, Т ноталары сияқты, әр алты ай сайын купон төлемдерін алады. АҚШ федералды үкіметі 2002 жылдың 18 ақпанынан 2006 жылдың 9 ақпанына дейін, төрт жыл бойы 30 жылдық қазынашылық облигацияларын шығаруды тоқтатты. 1990 жылдардың соңында АҚШ үкіметі бюджеттік артықшылықты федералды қарызды төлеуге пайдаланған кезде, 30 жылдық қазынашылық облигациясын АҚШ облигация нарығының жалпы және ең көп бақыланатын көрсеткіші ретінде 10 жылдық қазынашылық нотасы алмастыра бастады. Алайда, зейнетақы қорлары мен ірі, ұзақ мерзімді институционалдық инвесторлардың сұранысы, сондай-ақ Қазынашылықтың міндеттемелерін диверсификациялау қажеттілігі және өнімділік қисығының тегістелуі ұзақ мерзімді борышты сатудың мүмкіндік құнын төмендеткендіктен, 30 жылдық қазынашылық облигациясы 2006 жылдың ақпанында қайтадан енгізіліп, қазір тоқсан сайын шығарылуда. 2019 жылы Қазынашылық министрі Стивен Мнучин Трамп әкімшілігінің 50 жылдық, тіпті 100 жылдық қазынашылық облигацияларын шығаруды қарастырып жатқанын мәлімдеді, бірақ бұл ұсыныс іске аспады.

ТІРІСТІКТЕР

АҚШ қазынашылығының инфляциядан қорғалған бағалы қағаздары (TIPS) – АҚШ қазынашылығы шығарған инфляцияға индекстелген облигациялар. 1997 жылы енгізілген олар қазіргі уақытта 5 жылдық, 10 жылдық және 30 жылдық мерзімдерде ұсынылады. Купондық ставка шығарылған кезде белгіленеді, бірақ негізгі сома тұтыну бағасы индексінің (CPI) өзгеруіне байланысты мерзімді түрде түзетіледі, CPI инфляцияның ең көп қолданылатын өлшемі болып табылады. CPI өскен кезде негізгі сома жоғарылатылады; егер индекс төмендесе, негізгі сома төмендетіледі. Негізгі сомаға жасалған түзетулер CPI өскен кезде пайыздық табысты арттырады, осылайша иесінің сатып алу қабілетін қорғайды. Қаржы ғылымының докторы Аннет Таудың сөзіне сүйенсек, бұл инфляция деңгейінен асып түсетін нақты кірістің "іс жүзінде кепілдігін" береді. Қаржы ғалымдары Мартинелли, Приаулет және Приаулет инфляцияға индекстелген бағалы қағаздардың (Ұлыбритания мен Францияда қолданылатындары да осыған жатады) портфельді әртараптандыру және тәуекелді басқару үшін тиімді құралдар екенін айтады, себебі олардың акциялармен, белгілі бір купондық ставкасы бар облигациялармен және ақшамен салыстырылғанда байланысы әлсіз. 2014 жылғы зерттеу көрсеткендей, дәстүрлі АҚШ қазынашылық облигацияларының құны TIPS-ке қатысты тұрақты түрде дұрыс бағаланбаған, бұл арбитраж мүмкіндіктерін тудырып, «классикалық активтерді бағалау теориясы үшін үлкен мәселе» құрады.

Купонды алып тастау

Бағалы қағаздардың екіншілік нарығына пайыздық төлемдері мен негізгі сомасы бөлек сатылу үшін ажыратылған немесе "бөлінген" T-қағаздары, T-облигациялары және TIPS кіреді. Бұл практика компьютерлендіруден бұрынғы кезеңге дейін барып жетеді, сол кезде қазыналық бағалы қағаздар қағаз иесі облигациялар түрінде шығарылатын. Саудагерлер пайыздық купондарды қағаз бағалы қағаздардан бөліп, жеке қайта сату үшін қолданса, негізгі сомасы нөлдік купонды облигация ретінде қайта сатылатын. Қазіргі заманғы нұсқалары тіркелген пайыздық төлемдер мен негізгі соманы бөлек саудалау (STRIPS) деп аталады. Қазыналық бөлімшесі тікелей STRIPS шығармайды – олар инвестициялық банктердің немесе брокерлік фирмалардың өнімдері, бірақ Қазыналық бөлімшесі STRIPS-ті өзінің электрондық тіркеу жүйесінде тіркейді. STRIPS-ті брокер арқылы сатып алу қажет, ал TreasuryDirect арқылы сатып алу мүмкін емес.

АҚШ-тың жинақ облигациялары

1935 жылы жинақ облигациялары құрылды және Е сериялы облигациялар түрінде, сонымен қатар соғыс облигациялары деп те аталады, олар Екінші дүниежүзілік соғысты қаржыландыру үшін кеңінен сатылды. Қазыналық облигациялардан айырмашылығы, олар нарықта сатылмайды, тек бастапқы сатып алушы (немесе қайтыс болған жағдайда мұрагері) оларды сатып ала алады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін де олар танымал болды, көбінесе жеке жинақтар үшін қолданылды және сыйлық ретінде табысталды. 2002 жылы Қаржы министрлігі жинақ облигациялары бағдарламасын өзгертуге кірісті, пайыздық ставкаларды төмендетіп, маркетингтік кеңселерді жапты. 2012 жылдың 1 қаңтарынан бастап қаржы институттары қағаз жинақ облигацияларын сатуды тоқтатты. Қазіргі уақытта жинақ облигациялары екі түрде ұсынылады: EE және I сериялы облигациялар. EE сериялы облигациялар белгілі бір мөлшерлеме бойынша төлем жасайды, бірақ бастапқы мерзімі 20 жылға толғанда сатып алу бағасының кем дегенде екі еселенуіне кепілдік беріледі. Егер жинақталған сыйақы бастапқы соманы екі есеге жеткізбесе, Қаржы министрлігі 20 жылда бір рет түзету жасап, айырмашылықты толтырады. Олар 30 жылға дейін сыйақы төлей береді. I сериялы облигациялар екі компоненттен тұратын өзгермелі пайыздық ставкаға ие. Біріншісі – облигацияның өмірлік мерзімі бойында өзгермейтін белгілі бір ставка; екінші компонент – облигация сатып алынған сәттен бастап, алты ай сайын қайта есептелетін өзгермелі ставка. Бұл ставка қалалық тұтынушылардың тұтыну бағасы индексін (CPI U) пайдалана отырып, инфляцияның ағымдағы деңгейіне сәйкес анықталады. Есептеу уақытына дейін бір ай бұрын аяқталған алты айлық кезең бойынша өлшенеді. Дефляция кезінде теріс инфляция белгілі бір бөліктің кірісін жоюы мүмкін, бірақ біріктірілген ставка 0%-дан төмен болмайды және облигация құнын жоғалтпайды.

0 пайыздық борыштылық туралы куәлік

"Қаржылық міндеттеме сертификаты" (C of I) тек TreasuryDirect жүйесі арқылы шығарылады. Бұл бір күндік мерзімімен автоматты түрде жаңаруға жататын, 1000 долларға дейінгі кез келген сомада сатып алуға болатын және ешқандай пайызы төленбейтін бағалы қағаз. Инвесторлар Қаржылық міндеттеме сертификаттарын пайдаланып, TreasuryDirect шотында пайыз төлейтін бағалы қағаздарды сатып алуға қаражат жинақтай алады.

Мемлекеттік шоттар сериясы

Мемлекеттік шоттар сериясы – үкіметаралық қарызды ұстаудың басты түрі. Үкімет GAS облигацияларын федералдық департаменттерге және Федералдық сақтандыру корпорациясы сияқты федералдық құрылымдарға, олардың қолда бар ақшасы көп болған жағдайда, ұсынады.

Мемлекеттік және жергілікті басқару сериясы

Мемлекеттік және жергілікті басқару сериясы (SLGS) салықтан босатылған облигацияларды сатудан түскен артық ақшасы бар, федералдық деңгейден төменгі мемлекеттік органдарға шығарылады. Федералдық салық кодексі әдетте осы ақшаны бастапқы облигациядан жоғары табыс беретін бағалы қағаздарға инвестициялауға тыйым салады, бірақ SLGS бағалы қағаздары осы шектеуден босатылған. Қазыналық SLGS бағалы қағаздарын өз дискрециясы бойынша шығарады және федералдық қарыз шегіне сәйкес болу үшін бірнеше рет сатуды тоқтатқан.

Ішкі

2023 жылдың маусым айында мемлекеттік борыштың 76% құрайтын, шамамен 25 триллион долларлық қазыналық бағалы қағаздар отандық ұстаушыларға тиесілі болды. Осы соманың 6,9 триллион доллары немесе борыштың 21% федералды үкімет агенттіктерінің өзіне тиесілі еді. Бұл үкіметаралық ұстанымдар агенттіктердің артық және резервтік қаражатының қазыналыққа мерзімдік салымдары ретінде жұмыс істейді. Федералды резерв жүйесінің нарықтық агенті ретінде Нью-Йорк Федералды резерв банкі де маңызды ұстаушы болды, ол 5,5 триллион доллар немесе шамамен 17% құрады. Басқа отандық ұстаушыларға өзара инвестициялық қорлар (2,6 триллион доллар), штат және жергілікті билік органдары (2 триллион доллар), банктер (1,6 триллион доллар), жеке зейнетақы қорлары (900 миллиард доллар), сақтандыру компаниялары (412 миллиард доллар) және түрлі жеке тұлғалар мен ұйымдар (5,2 триллион доллар, оның ішінде 178 миллиард доллар жинақ облигациялары) кірді.

Халықаралық

2023 жылдың 30 маусымына қарай АҚШ қазынашылық құнды қағаздарының ең ірі шетелдік иелері:

Қарыз иеленушісі Жалпы сомасы (млрд АҚШ доллары) 2022 жылдың маусымынан бергі өзгерісі (%) Ұзақ мерзімді қарыздың үлесі (%)
1,103.5 +9% 34.1
330.1 +22% 10.0
329.0 +8% 10.0
304.3 +5% 9.2
276.4 +34% 8.4
273.7 +4% 8.3
235.1 +13% 7.1
227.5 +1% 6.9
216.0 +7% 6.5
186.6 +4% 5.6
Басқалары 1,912.9 +14% 57.7
Жалпы сомасы 7,613.2 +3% 100.0