Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Католиктік каноникалық құқықтағы тыйым салу түрі
Type of ban within Catholic canon law
Католиктік каноникалық құқықта интердикт (/ɪ//n//t//ər//d//ɪ//k//t/) – белгілі бір адамдарға немесе топтарға нақты айындарға қатысуға тыйым салатын, немесе белгілі бір аумақтарда шіркеудің айындары мен қызметтеріне уақытша немесе ұзақ мерзімге шектеу қоятын шіркеулік кінәлау немесе тыйым салу.
In Catholic canon law, an interdict ('/ɪ//n//t//ər//d//ɪ//k//t/) is an ecclesiastical censure, or ban that prohibits certain persons or groups from participating in particular rites, or that the rites and services of the church are prohibited in certain territories for a limited or extended time.
Анықтама
Интердикт – сенушілерді Литургияға, сакраменттерге (қажеттілік тудырғандардың жеке басқаруын қоспағанда) және шіркеу жерлеуіне, оның ішінде барлық жерлеу рәсімдеріне қатысудан шығаратын айыптау немесе тыйым салу. Тыйымның дәрежесі, тыйым түрлеріне қарай өзгеріп отырады. Интердикттер жергілікті немесе жеке болып бөлінеді. Жергілікті интердикттер – аумақтар мен қасиетті ғимараттарға, ал жеке интердикттер – тікелей адамдарға қатысты. Жалпы жергілікті интердикт – бүкіл аумаққа, ауданға, қалаға және т.б. әсер ететін тыйым салу, бұл Орта ғасырлардағы кең таралған интердикт түрі болды; ал белгілі бір жергілікті интердикт мысалы, нақты бір шіркеуге қатысты. Жалпы жеке интердикт – белгілі бір топқа немесе адамдар тобына, мысалы, капитулға, дін қызметкерлеріне немесе қала халқына, қауымға қатысты тыйым салу; ал белгілі бір жеке интердикт – нақты бір адамдарға, мысалы, белгілі бір епископқа, дін қызметкеріне қатысты.
An interdict is a censure, or prohibition, excluding the faithful from participation in certain holy things, such as the Liturgy, the sacraments (excepting private administrations of those that are of necessity), and ecclesiastical burial, including all funeral services. The prohibition varies in degree, according to the different kinds of interdicts. Interdicts are either local or personal. The former affect territories or sacred buildings; the latter directly affect persons. A general local interdict is one affecting a whole territory, district, town, etc., and this was the ordinary interdict of the Middle Ages; a particular local interdict is one affecting, for example, a particular church. A general personal interdict is one falling on a given body or group of people as a class, e. g. on a chapter, the clergy or people of a town, or a community; a particular personal interdict is one affecting certain individuals as such, for instance, a given bishop, a given cleric.
Әсерлер
Жергілікті тыйым діни ғұрыптарды көпшілікке жариялауға жалпы алғанда тыйым салды. Науқас жандарға рұхсат берілді, ал жергілікті тыйымдар жыл бойында бес мерекеде толығымен күшін жойды: Рождество күні, Құтыру күні, Пәукен күні, Корпус Кристи және Марияның аспанға көтерілу күні.
A local interdict forbade in general the public celebration of sacred rites. Exceptions were made for the dying, and local interdicts were almost entirely suspended on five feasts of the year: Christmas Day, Easter Sunday, Pentecost, Corpus Christi and the feast of the Assumption of Mary.
1983 жылғы Канондық құқық кодексі
Бүгінгі күні тыйым салудың нәтижесінде тиісті тұлғаға Евхаристияны қоса алғанда, кез келген қасиеттіліктерді тойлауға немесе қабылдауға, сондай-ақ қасиетті рәсімдерді өткізуге тыйым салынады. Тыйым салынған адам Евхаристияны немесе басқа да қоғамдық құлшылық рәсімдерін өткізуде кез келген қызметтік рөлде (мысалы, егер ол мирян болса, оқырман ретінде немесе егер дін қызметкері болса, диакон немесе священник ретінде) қатысуға да тыйым салынады. Бұл – *latae sententiae* тыйымының жалғыз салдары, яғни канондық құқық осы жазаны белгілеген құқық бұзушылықты жасаған сәттен бастап автоматты түрде қолданылатын тыйым. Мысалы, священник *latae sententiae* тыйымына ұшыраған адамдарға жұмақ беруден бас тартпауы керек, егер тыйымның себебі священникке жеке ғана емес, сонымен қатар жұртқа белгілі болмаса және тұрақты болмаса, онда (техникалық түрде тыйымның себебі болмаса да) 915-ші канонға сәйкес жұмақ беруден бас тартылады. Алайда, *ferendae sententiae* тыйымының жағдайында, яғни заңды жоғарғы басшы тарапынан белгіленген немесе шіркеу сотының үкімі ретінде жарияланған тыйымда, зардап шеккендер Қасиетті Жұмаққа қабылдануға құқылы емес (915-ші канонға қараңыз), және егер олар Евхаристияны немесе басқа да қоғамдық құлшылық рәсімдерін өткізуге қатысуға тыйым салынған талапты бұзса, олар шіркеуден қуылған немесе қасиетті рәсім тоқтатылған болады, егер оған қарсы маңызды себеп болмаса. Автоматты (*latae sententiae*) тыйымға епископқа физикалық зорлық көрсеткен кез келген адам, сондай-ақ, дін қызметкері болып саналмаған және әдейі шіркеу қызметін атқаруға тырысқан, немесе жарамды түрде қасиетті кешірім беруге құқығы болмаса да, оны беруге тырысқан, немесе қасиетті құрбандықты тыңдаған адам ұшырайды. Автоматты тыйымға сондай-ақ, священникке құрбандықтың құпиясымен байланысты жыныстық қызметтерді ұсынғаны туралы жалған айып таққан немесе мәңгілік тазалыққа серт берген күйінде некеге тұруға тырысқан адам да ұшырайды. Тыйым – бұл сондай-ақ, канондық құқық бойынша, шіркеулік билік немесе қызметтің қандай да бір әрекеті арқылы Киелі Таққа немесе Ординарийге қарсы жеккөрушілікті ашық қоздырған, немесе шіркеуге қарсы қастандық жоспарлаған бірлестікте мүшелікке кірген немесе қызмет атқарған, немесе симония қылмысын жасаған адамға салынатын жаза.
An interdict today has the effect of forbidding the person concerned to celebrate or receive any of the sacraments, including the Eucharist, or to celebrate the sacramentals. One who is under interdict is also forbidden to take any ministerial part (e. g., as a reader if a layperson or as a deacon or priest if a clergyman) in the celebration of the Eucharist or of any other ceremony of public worship. These are the only effects for those who have incurred a latae sententiae interdict, namely, one incurred automatically at the moment of committing the offence for which canon law imposes that penalty. For instance, a priest may not refuse Communion publicly to those who are under merely automatic interdict, even if he knows that they have incurred this kind of interdict – unless the cause for the interdict is known to the priest not only privately but publicly, and is persistent, in which case (though not technically by reason of the interdict) people are to be withheld Communion by force of can. 915. However, in the case of a ferendae sententiae interdict, one incurred only when imposed by a legitimate superior or declared as the sentence of an ecclesiastical court, those affected are not to be admitted to Holy Communion (see canon 915), and if they violate the prohibition against taking a ministerial part in celebrating the Eucharist or some other ceremony of public worship, they are to be expelled or the sacred rite suspended, unless there is a grave reason to the contrary. Automatic (latae sententiae) interdict is incurred by anyone using physical violence against a bishop, as also by a person who, not being an ordained priest, attempts to celebrate Mass, or who, though unable to give valid sacramental absolution, attempts to do so, or hears a sacramental confession. Automatic interdict is also incurred by anyone falsely accusing a priest of soliciting sexual favours in connection with confession or attempting to marry while having a perpetual vow of chastity. An interdict is also the censure that canon law says should be imposed on someone who, because of some act of ecclesiastical authority or ministry publicly incites to hatred against the Holy See or the Ordinary, or who promotes or takes up office in an association that plots against the Church, or who commits the crime of simony.
Норвегия
Папа Иннокентий III 1198 жылдың қазан айында Норвегия Корольдігіне интердикт салды. Патша Сверре интердикт алынғанын көрсететін хаттар жасағанмен, ол және оның поддандылары Сверре 1202 жылы қайтыс болғанға дейін интердикт астында болды.
Pope Innocent III placed the Kingdom of Norway under interdict in October 1198. Although King Sverre forged letters to show that the interdict had been lifted, he and his subjects remained under interdict until Sverre's death in 1202.
Англия
Рим папасы Иннокентий III король Джон папаның тағайындаған Стивен Лэнгтонды Кентербери архиепискобы ретінде қабылдаудан бас тартқаннан кейін, 1208 жылдың наурызынан 1213 жылдың мамырына дейін Англия патшалығына алты жылға тыйым салды.
Pope Innocent III also placed the kingdom of England under an interdict for six years between March 1208 and May 1213, after King John refused to accept the pope's appointee Stephen Langton as Archbishop of Canterbury.
Шотландия
Роберт Брюстің (1306 жылы Шотландия патшасы болып тағайындалды) Англия мен Шотландия арасындағы папалық делдалдыққа бас тартқаннан кейін, Папа Иоанн XXII 1317 немесе 1318 жылы шотландтардың Англияға жасаған шабуылдары тоқтамағандықтан Шотландияны қарғысқа ұшыратты; 1328 жылы сол Папа Эдинбург-Нортгемптон шартының нәтижесінде қарғысты алып тастады.
Following the rejection by Robert the Bruce (crowned King of Scotland in 1306) of papal mediation between England and Scotland, Pope John XXII placed Scotland under interdict in 1317 or 1318 because of continuing Scots raids into England; in 1328 the same Pope lifted the interdict in the light of the Treaty of Edinburgh–Northampton.
Венгрия
Буда қаласына 1303 жылы папалық легаты Николо Боккасини интердикт салды. Ол Анжулық Карлға, Папа Бонифаций VIII-нің Венгрия тағына артыққан үміткеріне қолдау жинау үшін жіберілді. Бұған жауап ретінде Буда тұрғындары папаны және оған адал барлық епископтар мен дін қызметкерлерін анафемаға ұшыратты.
The town of Buda was placed under an interdict by papal legate Niccolò Boccasini in 1303, who was sent there to build support for Charles of Anjou, Pope Boniface VIII's favoured candidate for the Hungarian throne. In response, the burghers of Buda excommunicated the Pope and all bishops and priests loyal to him.
Италия
Римнің өзі 1155 жылы Брешиялық Арнольд бастаған көтеріліс салдарынан Папа Адриан IV-нің тыйым салуына түсті. Папа Григорий XI 1376 жылдың наурыз айында Сегіз қасиеттілер соғысы кезінде Флоренция қаласына тыйым салды. Папа Сикст IV 1478 жылы Франческо Сальвиати (епископ) Пацци қастандығына қатысқандығы үшін дарға асылғаннан кейін Флоренция Республикасына қарсы тыйым салу туралы жарлық шығарды. 1482 жылдың 23 маусымында Папа Сикст IV Венеция Республикасына 15 күн ішінде Феррара қаласын қоршаудан бас тартпаса тыйым салатынын жариялады. Венециялықтар болашақ кеңеске шағымдану арқылы одан құтылуға үлкерді. 1509 жылдың 27 сәуірінде, Рим папасы Юлий II Камбрей лигасының соғысына қатысып, 1503 жылы Венеция басып алған Романья аймағын қайтаруды көздеген кезде Венецияға қарсы тыйым салды. Венеция 1510 жылдың 14 ақпанында бейбіт келісімге келген соң, тыйым алынды. 1606–1607 жылдарғы Венеция тыйымы бұл мәселенің жақсы танымал және ұзаққа созылған жағдайы. Папа Павел V 1606 жылы азаматтық биліктің екі дін қызметкерін түрмеге қамауынан кейін Венеция Республикасына тыйым салды. 1909 жылы Италиядағы Адрия қаласына епископты қызметтен алуға қарсы науқаннан кейін 15 күнге тыйым салынды.
Rome itself was placed under interdict by Pope Adrian IV as a result of a rebellion led by Arnold of Brescia in 1155. Pope Gregory XI placed the city of Florence under interdict in March 1376 during the War of the Eight Saints. Pope Sixtus IV decreed an interdict against the Republic of Florence in 1478 in response to the hanging of Francesco Salviati (bishop) in response to his involvement in the Pazzi conspiracy. On 23 June 1482, Pope Sixtus IV decreed an interdict against the Republic of Venice, unless it abandoned within 15 days its siege of Ferrara. The Venetians managed to evade it by an appeal to a future council. On 27 April 1509, as he entered the War of the League of Cambrai, aiming to recover papal control of the Romagna, where Venice had seized several cities in 1503, Pope Julius II issued an interdict against Venice. When Venice accepted peace terms on 14 February 1510, the interdict was lifted. The Venetian Interdict of 1606–1607 is a better known and more lengthy case. Pope Paul V placed the Republic of Venice under interdict in 1606 after the civil authorities jailed two priests. In 1909, the town of Adria in Italy was placed under interdict for 15 days after a local campaign against the move of a bishop.
Мальта
Тыйымдау 20 ғасырдағы Мальта саясатында орын алды. 1930-1933 жылдар аралығында прогрессивті келісім партияларына (Конституциялық партия, Еңбек партиясы) дауыс бергендерге тыйым салынды және оларды қасиетті жерлерге жерлеуден бас тартты. Тағы да, 1961 жылдың 8 сәуірінен 1969 жылдың 4 сәуіріне дейін Мальта Еңбек партиясының Ұлттық атқару комитетіне тыйым салынды және Еңбек партиясына дауыс беру өлімдік күнә саналып, күнәһар болды; Мальта Еңбек партиясының жетекшілері, партия газеттерін оқығандар, жарнамалағандар мен таратушылар, сондай-ақ оның сайлаушылары жергілікті епископ тарапынан тыйым салынды.
Interdiction featured in 20th century Maltese politics. Between 1930 and 1933, those who voted for the progressive Compact parties (Constitutional Party, Labour Party) were interdicted and refused burial in sacred grounds. Once again, between 8 April 1961 and 4 April 1969, the National Executive of the Malta Labour Party was interdicted and voting Labour became a mortal sin; the leadership of the Malta Labour Party, readers, advertisers and distributors of Party papers as well as its voters were interdicted by the local bishop.
Франция
Папа Иннокентий III 1200 жылдың 13 қаңтарында Франция корольдігін толыққанды тыйымға салды, бұл Францияның II Филиппісін Даниялық Ингеборгты әйелі ретінде қайта қабылдауға мәжбүрлеу үшін жасалды. Келісу рәсімінен кейін 12 қыркүйекте тыйым алынды.
Pope Innocent III put the whole kingdom of France under interdict on 13 January 1200 to force Philip II of France to take his wife Ingeborg of Denmark back. After a reconciliation ceremony, the interdict was lifted on 12 September 1200.
Америка Құрама Штаттары
1955 жылы ақшаңырақты диқандар қара нәсілді дін қызметкеріне Нью-Орлеан қаласынан шамамен 20 шақырым қашықтықтағы капеллаға кіруге рұқсат бермеген соң, архиепископ Джозеф Раммель сол капеллаға тыйым салды.
In 1955, after white parishioners had refused to let a black priest enter a chapel situated about 20 miles from New Orleans, Archbishop Joseph Rummel placed the chapel under interdict.
Ерекше жеке каноникалық тыйым салулар
Техас штатының Корпус-Кристи қаласының епискобы Рене Генри Грасида 20 ғасырдың соңында заңды түрдегі абортты қолдағандығы үшін бір римдік католик саясаткеріне қатысты тыйым салды; аты-жөні айтылмаған сол адам тыйым салынған күйде қайтыс болды.
Bishop René Henry Gracida of Corpus Christi, Texas interdicted a Roman Catholic politician in the late 20th century for supporting legal abortion; the unnamed individual died while under interdict.