Кіріспе

Америкалық негізгі шайқас танкісі

M47 Patton – американдық орта танк, жаңартылған мұнарасы бар M46 Patton-ның жетілдірілген түрі, және одан әрі M48 Patton ретінде дамытылды. Бұл генерал Джордж С. Паттонның есімімен аталған екінші американдық танк, ол Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ-тың үшінші армиясының қолбасшысы және соғыста танктерді қолдануды жақтаған алғашқы американдықтардың бірі болған. M47 – АҚШ армиясы мен теңіз жаяу әскерінің негізгі танкісі, ол M26 Pershing және M46 Patton орта танктерін алмастыру мақсатында жасалған. M47 АҚШ-тың Суық соғыстағы одақтастары, SEATO және NATO елдері тарапынан кеңінен қолданылды, және АҚШ қызметінде соғысқа қатыспаған жалғыз Patton сериялы танк болды. Кейінгі M48 және M60 танктері сыртқы түрі жағынан ұқсас болғанымен, олар толығымен жаңа танк дизайны еді. Көптеген M47 Patton модельдері бүгінгі күнге дейін халықаралық деңгейде қолданылып келеді. M47 – АҚШ жасаған соңғы танк, корпусында алдыңғы бөлігіне орнатылған пулеметі бар.

Дизайн

Жаңа электр станциясы M26 Pershing-тің қозғалғыштығы мен сенімділігіндегі мәселелерді шешкенімен, кейін M46 деп аталатын ол, T42 орта танкімен ауыстырылатын уақытша шешім саналды. Бірақ Корея соғысы басталған соң, армия жаңа танкты жоспарланған мерзімнен бұрын алу қажеттігіне келді. T42-ні дамытуды аяқтауға уақыт жеткіліксіз болды. Сондықтан, T42 мұнарасын M46 корпусына орнатып, аралық шешім жасауға шешім қабылданды. Бұл аралық танк техникалық тұрғыдан толық жетілмегенімен, армия шенеуніктері M46-ға қарағанда оның оттық күші мен бронясының артықшылықтары тәуекелге тұрарлық деп есептеді. Ол 1951 жылы өндіріске түсті. Оның негізгі қаруы – M12 оптикалық қашықтық өлшегішімен жабдықталған M36 (T119E1) 90 мм зеңбірегі. Бұл зеңбірек бұрынғы 90 мм зеңбіректердің күшті нұсқасы болып табылды және олардың оқ-дәрілерімен үйлесімді болды (бірақ керісінше емес, жаңа патрондық корпус әлсіз зеңбіректерге сыймайды). Екінші қару ретінде екі .30 калибрлі Браунинг пулеметі болды – біреуі танк алдында, екіншісі 90 мм зеңбірекпен коаксиалды түрде мұнарада орналасқан. Ал танк мұнарасының үстінде .50 калибрлі Браунинг М2 пулеметі орнатылған. M47 – американдықтар жасаған соңғы танк, онда танк алдында пулемет болған. T42 мұнарасы M26/M46 мұнараларына қарағанда үлкен айналмалы платформаға ие болды және жақсартылған бронялық қорғаныспен, сопақ мұрынмен, ұзартылған мұнара артқы бөлігімен және қозғалтқыш бөлімінің жартысын жабатын сақтау бөлімімен жабдықталды. Бұрыс жақтары да қорғанысты арттырды, бұл мұнараға алмаз тәрізді пішін берді. Ол сондай-ақ M12 стереоскопиялық қашықтық өлшегішімен жабдықталған, ол бірінші атудағы дәлдікті арттыру үшін жасалған, бірақ пайдалануда қиындықтар тудырды. Қашықтық өлшегіші мұнараның жоғарғы алдыңғы бөлігінің екі жағынан да шығып тұрды, бұл 1980 жылы M1 Abrams пайда болғанға дейін американдық танктердің ерекшелігі болды. Өндіріс басталғалы бері логистикалық және техникалық мәселелер туды. Трумэн әкімшілігінің саясаты американдық қару-жарақ өндірушілерінің әуе шабуылына төзімділігін арттыруға бағытталды, сондықтан қару өндірісі Детройттен алыс, оқшауланған жерлерге көшірілді. Корея соғысы басталған кезде АҚШ әскери өндірісті арттыру үшін азаматтық автомобиль өндірісін шектеді. Нәтижесінде, Детройтте жаңадан жұмыссыз қалған автожұмысшылар аз жұмыс таба алды, ал Мичиганнан тыс танк өндірушілерде білікті жұмысшылар жетіспеді. Трумэннің саясаты сондай-ақ азаматтық зауыттардың соғыс уақытындағы өндіріске тез ауыса алатынына үміттенді. Бірақ көптеген зауыттарда екінші дүниежүзілік соғыс кезінде демобилизацияланған танк өндірісіне қажетті жабдықтар болмады. M41 Walker Bulldog танктерінде де қолданылатын ординарлық корпустың гидравликалық мұнараны басқару механизмі инженерлер түзету жұмыстарын аяқтағанша танктерді Кореяға жіберуге кедерілді. Бірінші M47 танктері 1952 жылдың жазында ғана 1-ші және 2-ші бронетанкті дивизияларға жеткізілді. 1952 жылдың мамырында стандартталған M47 Patton 1953 жылдың қарашасына дейін өндірілді. Детройт 5,481 танк, ал American Locomotive Company (Alco) 3,095 танк жасады, жалпы өндіріс 8,576 M47 Patton танкіне жетті. Қазан айында, шілдедегі Камп Драмда Нью-Джерси Ұлттық гвардиясы резерв күштерінің алғашқысы танкпен оқудан өтті. Теңіз жаяу әскерлері де 1952 жылдың соңында M47 танктерін пайдаланды. Корея соғысынан кейін теңіз жаяу әскерлерінің барлық жеті танк батальоны (үш дивизиялық, екі резервтік оқу және екі күш деңгейі) M47 танктерімен жабдықталды. Бірақ олар көп ұзамай M48A1 Patton және M103 ауыр танктерімен ауыстырылды, ал соңғы M47 танктері 1959 жылы қызметтен шығарылды. American Locomotive компаниясының өндірісі қазан айында компанияның артиллериялық және локомотив бөлімдері ереуілге шыққан кезде тоқтатылды. Ақпан айында кәсіподақ басшылары жалақыны көтеруге келіскеннен кейін өндіріс қайта басталды. 1952 жылдың желтоқсан айында Қорғаныс министрлігі M47 және M48 танктерінің өндірісін қысқартуға бұйрық берді. 1953 жылдың қарашасында American Locomotive компаниясы операторлар Еуропада қозғалтқыштың ақауларын тапқаннан кейін M47 өндірісін тоқтатты. Әскери шенеуніктер бұл мәселенің соғыс уақытындағы тапшылықты болдырмау үшін төменгі сапалы болатты пайдалану туралы олардың жедел шешімінен туындағанын тез мойындады. Chrysler компаниясы өндіріс аяқталғанда Детройт танк арсеналында 1000-ға жуық жұмысшыны жұмыстан босатты. American Locomotive қараша айында өндірісті қайта бастады. Компания 1954 жылдың маусымында танк бөлімін жапты. 1953 жылы жақсартылған M48 Patton пайда болғаннан кейін M47 1955 жылы "шешімді стандарт" деп жарияланды және танк бөлімдеріндегі үлгілер көп ұзамай M48 сериясымен ауыстырылды. M47 танктері резервте салыстырмалы түрде қысқа уақыт қолданылды, олар ерте өндірілген M48 Patton танктерімен ауыстырылды. Сондықтан, көптеген M47 танктері 1950 жылдардың соңында экспортталды (АҚШ және Батыс Германиядан, Иранға (шамамен 400), Италияға (2,480), Жапонияға (бағалау үшін 1), Иорданияға (49), Пәкістанға (100), Португалияға (161), Сауд Арабиясына (АҚШ-тан 23, халықаралық нарықта 108), Сомалиге (Сауд Арабиядан 25), Оңтүстік Кореяға (531), Суданға (Сауд Арабиядан 17), Испанияға (389), Швейцарияға (бағалау үшін 2), Түркияға (АҚШ және Батыс Германиядан 1,347), Батыс Германияға (1,120) және Югославияға (319)). АҚШ армиясының қоймасында қалған M47 танктері нысана ретінде пайдаланылды.

Жауынгерлік қызмет

Корея соғысының соңында кейбір M47 танкілері далалық сынақтарға жіберілді. Олардың кейбіреулерінде 18 дюймдік іздеу шамдары болды. Огаден соғысы кезінде сомалиліктер эфиопиялық M41 және M47 танкілерін жеңу үшін T-54 және T-55 танкілерін пайдаланды. Иран 1980-1988 жылдар аралығындағы Иран-Ирак соғысында Иракқа қарсы күресу үшін өздерінің M47 танкілерін жіберді. Ирандық M47 танкілері T-54 танкілерімен шамалас болды, бірақ T-55 танкілерінен нашаррақ еді, ал T-62 және T-72 сияқты ирактық танкілерге қарағанда өте тиімсіз болды. Соғыстың соңында көптеген M47 "Паттон" танкілері ирактықтардың қолдарына түсті. Сомалиленд тәуелсіздік соғысында елдің ірі M47 танкілерінің жиынтығының (соғысқа дейін алынған) бір бөлігі қақтығыстың бастапқы кезеңдерінде қолданылған болуы мүмкін, бірақ бұл ескірген техникалардың қызметі тез тоқтатылды (және тасталып, немесе жойылды), себебі Сомали армиясында қосалқы бөлшектер мен тиісті күтім болмады. 1980-жылдары және 1990-жылдардың басында түрік армиясы Түркия мен көршілес Ирактағы PKK партизандарына қарсы M47 танкілерін қолданды. Түрік M48A5 түрлері 1990-жылдардың соңында қалған барлық M47 танкілерін алмастырды. Хорватия тәуелсіздік соғысында серб жауына қарсы M47 танкілерін қолданды, бірақ олардың тиімділігі советтік T-55 танкілерінен төмен деп есептелді. M47 танкілері соғыстан кейін дереу қызметтен шығарылды және қазір әскери оқулар кезінде нысана ретінде қолданылады.

Қазіргі операторлар

400 дана М47 1960 жылдары жеткізілді. 1970 жылдары М47М стандартына дейін жаңартылды. Кейіннен 2010 жылдары Sabalan (жоғарыда қараңыз) және Tiam стандартына дейін жаңартылды. IISS әскери балансы 2022 Иранның негізгі ұрыс танкілері тізімінде "168 М47/М48" (341 бет) деп көрсетілген.

Тек бағалау операторлары

Бағалау үшін бір М47 танк берілді және ол STA (61 типті танк прототипі) әзірлеуде эталон ретінде қолданылды. STA прототиптерімен салыстыру және техникалық талдау жүргізілген соң, танк жойылды. Алайда, бұл танк металлға тапсырылмаған, жеке коллекцияда сақтаулы және 2021 жылға дейін көпшілікке көрсетілмейді.

Азаматтық операторлар

Арнольд Шварценеггерге тиесілі бұрынғы австриялық армияның M47 көлігі. Ол 1965 жылы міндетті әскери қызметін өткерген кезде осы көлік құралын (331) жүргізіп, кейін 1992 жылы сатып алып, қазір қайырымдылық қорметін қолдау үшін пайдаланады.