Кіріспе

Skye Terrier

Greyfriars Bobby (4 мамыр 1855 – 14 қаңтар 1872) – Skye Terrier немесе Dandie Dinmont Terrier тұқымдас иттің бірі.

1867 жылы Эдинбург қаласының әкімі, сэр Уильям Чемберс, сонымен қатар Шотландиядағы жануарларға қатыгездіктің алдын алу қоғамының директоры, Боббиге лицензия төлеп, оған жаға берді, ол қазір Эдинбург мұражайында сақталуда. Боббидің 14 жыл бойы қабір басында отырғаны айтылады. Ол Greyfriars шіркеуінің қақпасының ішінде, Джон Грейдің қабірінен көп алыс емес жерге жерленген.

Джон Грей

Джон Грей (15 ақпан 1858 жылы қайтыс болды), халық арасында Аулд Жок деп танымал, 1850 жылы әйелі Джесс және ұлы Джонмен Эдинбургке келген бағбан. Ол жұмыссыздар үйінде жұмыс істемеу үшін Эдинбург қалалық полициясына түнгі күзетші болып орналасты. Осы шақта ол Greyfriars Боббиге күтім жасады. Бобби Джон Грей жұмыста жүргенде оның ізінен ерді. Мәліметтерге сәйкес, полицейлердің өздерімен күзетші иті болуы міндетті еді. Грей 1858 жылдың 15 ақпанында туберкулезден қайтыс болды және Greyfriars шіркеуінің қорымына жерленді. 14 жыл бойы ит әкесінің қабірінен кетпеді. 2018 жылдың қаңтар айында вандалдар оның қабірін қиратты. "Бір сағаттық" зеңбірек қауымдастығының өкілі Джордж Робинсон: "Ол жерде ақыл-есінен жаңылысқан адамдар көп. Оларды тоқтату мүмкін емес."

Басқа көзқарастар

Грейфриарс Бобби туралы әңгімелер көп рет сыналып келді: мысалы, Forbes Macgregor’s Greyfriars Bobby: The Real Story at Last, Jan Bondeson’s Greyfriars Bobby: The Most Faithful Dog in the World және Ричард Брассидің "Greyfriars Bobby The Most Famous Dog in Scotland" еңбектерінде. Оқиғаның дұрыстығына қатысты сұрақтар жаңа емес. "The Scotsman" газетінде жарияланған "Greyfriars Bobby A Dog's Devotion" мақаласында (1934 жылдың 11 тамызында) кеңесші Уилсон Макларен 1871 жылы "Трэйлдің кофеханасының" "Трэйл мырзасымен" болған сұхбатын баяндап, оның дұрыстығы туралы заманауи сұрақтарға жауап береді, сондай-ақ, 1889 жылы оқиғаның дұрыстығына қатысты сұрақтарға берілген жауаптарды сипаттайды. Дұрыстықты анықтаудың қиындығын көрсету үшін 1889 жылдың 8 ақпанында "The Scotsman" газетінде жарияланған екі қарама-қарсы хат (Маклареннің айтуынша, пікірталастың бір бөлігі) бар. Екеуі де Грейфриарс шіркеуімен тығыз байланысы бар екенін, итті жеке танысқанын, бірақ оқиғалардың дұрыстығы туралы әртүрлі пікірде екенін мәлімдейді. Көптеген талқылаулардың бірі – Боббидің нағыз иесі кім болған, Джон Грей есімді екі адамның қайсысы екені (біреуі түнгі күзетші, екіншісі фермер). Боббидің Skye терьері емес, Dandy Dinmont терьері болуы мүмкін. Бұл туралы Канаданың Dandy Dinmont терьерлер клубының президенті Майк Макбет мәлімдеді. Макбет денди динмонт терьерінің сол кезде Шотландияда өте танымал болғанын, Эдинбург аймағында шамамен 60 өсіруші болғанын, ал скай терьерлері көбінесе Скай аралымен шектелгенін атап өтті.

Ескерткіштер

Грейфриарс Бобби фонтаны, фонтанның құрамында Уильям Бродидің 1872 жылы жасаған, банктік Коутс отбасының баронессасы Бурдет Коутс қаржылаған Грейфриарс Боббидің толық мөлшердегі мүсіні бар. Ескерткіш – Эдинбургтің ең кішкентай тізімделген құрылысы. Greyfriars Bobby's Bar, шамшырақтар қатарындағы үйлердің бірінші қабатында орналасқан паб. Greyfriars Bobby's headstone, бұл тас Шотландияның Иттерге көмек қоғамымен орнатылып, 1981 жылдың 13 мамырында Глостер герцогының ашуымен ашылды. Ескерткіште: "Грейфриарс Бобби – 1872 жылдың 14 қаңтарында қайтыс болды, 16 жасқа толыпты – Оның адалдығы мен берілгендігі бәрімізге үлгі болсын" деп жазылған. 2021 жылы иттің өлімінің 150 жылдығын белгілеу үшін жаңа ескерткіш Грейфриарс Кирк шіркеуінің шығыс қабырғасына жақын орналастырылды. Бұл туралы Эдинбург қалалық кеңесінің қайғылы оқиғалар қызметінің жетекші басқарушысы Робби Бити тапсырыс берген. Киркьярд ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне кіргеніне қарамастан, ешқандай кеңес немесе стандартты тапсырыс беру процедурасы жүргізілген жоқ.

Боби туралы кітаптар мен фильмдер

1902 жылы Генри Т. Хаттонның "Грейфриарс Боббидің шынайы тарихы" атты тарихи есебі, Басшы: Эдинбург. Элеонора Аткинсонның 1912 жылғы "Грейфриарс Бобби" романы оқиғаны кеңейтіп, Джон Грейді "Алд Жок" деп аталатын қойшы етіп көрсетті. 1961 жылы Уолт Диснейдің "Грейфриарс Бобби: Иттің шынайы тарихы" фильмі осы кітап негізінде түсірілген. "The Adventures of Greyfriars Bobby" атты тағы бір фильм 2006 жылдың ақпан айында Ұлыбританияда Джеймс Космо мен Кристофер Лидің қатысуымен шықты (басқа елдерде 2005 жылы "Greyfriars Bobby" деген атаумен көрсетілді). Фильмдегі Эдинбург қамалының сахналары ішінде Стерлинг қамалында түсірілген. Көптеген адамдар Бобби рөліне Батыс Хайленд Терьерін таңдауларына және Бобби өміріндегі маңызды тұлғалардың бірі – Джон Трейлді кейіпкерлер тізімінен шығарып тастауына көңілі толмады.

Поп-культурадағы басқа сілтемелер

Британдық теміржолының 47-сыныптағы 47711 нөмірі 1981 жылы "Грейфрайрс Бобби" деп аталды. Алғашқы аталым тақталарының бірі қазір Эдинбургтегі Harburn Hobbies модельдер дүкенінің сату орыншасының үстінде орналасқан. "Лэссиге қарсы шақыру" (1949) – Аткинсонның кітабы негізінде түсірілген ертерек фильм, онда Боббинің орнына Лэсси келген. 1945 жылғы "Денені ұрлаушы" фильмінде Бобби туралы тікелей емес сіңісу бар. Борис Карлофф ойнаған Джон Грей, Грейфрайрс Киркярдта мәйіт қазуға бару кезінде қабірді күзетіп тұрған итке (Робби деп аталған) кездеседі. Ит өлтіріледі. 1964 жылы танымал шотландтық дуэт The Alexander Brothers Pye Records лейблында "Грейфрайрс Бобби" әнін жазды, онда Боббинің шабандозға адал екені айтылады. Терри Пратчеттің "Диск әлемі" фантастикалық романдарының кейіпкері, сөйлейтін Гаспод иті, Грейфрайрс Боббиге ұқсас оқиғасы бар Гаспод есімді танымал иттің құрметіне аталғанын мәлімдейді, бірақ кейін оның иесінің қабірінің жанында үрлеуінің себебі құйрығы қабір тасының астында қалғаны болған. 2019 жылы Эдинбургтегі Корольдік лицей театры "Рождестволық ән" қойылымын сахнаға қойды, онда оқиғаның оқиғасы Олд Жок қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң Эдинбургке көшірілді, ал қарттың өлімі Скрудждың оны үйден қууына байланысты болды. Бобби пьесада қуыршақ арқылы бейнеленеді және Кішкентай Тиммен (оған да қуыршақ бейнеленген) дос екені көрсетіледі; Скрудждің болашаққа жасаған көрігінде Кішкентай Тимнің өлімінен кейін Боббиді ит ұстаушы ұстап әкетеді, себебі Боббиді ескертуге ешкім қалмайды. Пьеса Скрудж Рождество рухының қалдырған сыйлығын пайдаланып, Боббиге лицензия беру үшін, оны ит ұстаушыдан қорғау үшін қолданады. Шотланд музыканты Льюис Капальдидің "Wish You the Best" әнінің музыкалық видеосы Грейфрайрс Бобби туралы оқиғаға негізделген. 2013 жылғы Grand Theft Auto V видео ойынында, Эдинбургтегі Rockstar North студиясымен жасалған, ит (Скай терьер немесе Вест-Хайленд терьер) күн сайын Vinewood зиратындағы қабір тасына барады.