Риторикалық талдау: Сөз өнері мен мағынаны зерттеу
Rhetorical criticism
Риторикалық талдау: сөздер, кескіндер, мәтіндер арқылы коммуникацияны зерделейді. Мақсаты – аудиторияға әсер ету жолдарын анықтау, көндіру тактикасын түсіну.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Риторикалық сын – адамдардың қарым-қатынас үшін қолданатын сөздер, тіркестер, бейнелер, ишаралар, қойылымдар, мәтіндер, фильмдер сияқты символдық артефакттарды талдайды. Риторикалық талдау артефакттардың қалай жұмыс істейтінін, олардың тиімділігін, сондай-ақ осы артефакттардың дискурс ретінде хабар беру, нұсқау беру, ойын-қуаныш сыйлау, эмоцияларды ояту, тыңдаушыларды сендіру және көндіру қабілетін көрсетеді. Осылайша, дискурс оқырманды, көрерменді және тыңдаушыны рухани жағынан жетілдіру мүмкіндігін де қамтиды. Риторикалық сын адамдар арасындағы байланыс құралы ретінде қолданылатын сөздердің, көріністердің және дыбыстардың мақсатын зерттеп, талдайды. Риторикалық сын – бұл Платонның классикалық Грекиядағы (б.з.д. 5-4 ғасырлар) дәуірінен бастау алатын зихи практика. Атап айтқанда, «Фаедр» диалогында (б.з.д. 370 ж.) философ Сократ логограф Лизяның (230e–235e) сөзін талдап, оның мақтауға лайық екенін анықтайды. Риторикалық сынның академиялық мақсаты – адамдар арасындағы қарым-қатынасты тереңірек түсіну және бағалау.
Rhetorical criticism analyzes the symbolic artifacts of discourse—the words, phrases, images, gestures, performances, texts, films, etc. that people use to communicate. Rhetorical analysis shows how the artifacts work, how well they work, and how the artifacts, as discourse, inform and instruct, entertain and arouse, and convince and persuade the audience; as such, discourse includes the possibility of morally improving the reader, the viewer, and the listener. Rhetorical criticism studies and analyzes the purpose of the words, sights, and sounds that are the symbolic artifacts used for communications among people. The arts of Rhetorical criticism are an intellectual practice that dates from the time of Plato, in Classical Greece (5th–4th c. BC). Moreover, in the dialogue Phaedrus (c. 370 BC), the philosopher Socrates analyzes a speech by Lysias (230e–235e) the logographer (speech writer) to determine whether or not it is praiseworthy. The academic purpose of Rhetorical criticism is greater understanding and appreciation in human relations:
Риторикалық талдау
Сөйлеу коммуникациясы пәнінде "реторикалық сын" деп аталатын нәрсе ағылшын тілінде көбінесе "реторикалық талдау" деп аталады. Осы талдау процесі арқылы талдаушы риторикалық артефактты анықтап, жіктеп, талдап, түсіндіріп, бағалайды. Осы процесте сыншы түрлі тәсілдер арқылы риториканың айқын және жасырын мағынасын зерттейді, соның арқасында риторикалық зерттеулер саласына және нақты артефактқа немесе риторға қосымша түсінік береді. Мұндай талдау, мысалы, ритордың ерекше мотивацияларын немесе идеологиясын, риторикалық жағдайдың қырларын қалай түсіндіретінін, немесе мәдени идеологиялар артефактта қалай көрінетінін ашып көрсетуі мүмкін. Бұдан өзге, белгілі бір жағдайдың шектеулері оған жауап беретін риториканы қалай қалыптастыратынын көрсетуге болады. Кейбір тәсілдер риторикалық элементтерді әңгіме немесе драманың дәстүрлі элементтерімен салыстырып қарастырады.
What is called "rhetorical criticism" in the Speech Communication discipline is often called "rhetorical analysis" in English. Through this analytical process, an analyst defines, classifies, analyzes, interprets and evaluates a rhetorical artifact. Through this process a critic explores, by means of various approaches, the manifest and latent meaning of a piece of rhetoric thereby offering further insight into the field of rhetorical studies generally and into an artifact or rhetor specifically. Such an analysis, for example may reveal the particular motivations or ideologies of a rhetor, how he or she interprets the aspects of a rhetorical situation, or how cultural ideologies are manifested in an artifact. It could also demonstrate how the constraints of a particular situation shape the rhetoric that responds to it. Certain approaches also examine how rhetorical elements compare with the traditional elements of a narrative or drama.
Анықтама
Жалпы алғанда, көрерменнің орташа өкілі риториканы бірден тануға қабілетті білім мен тәжірибеге ие болмайды. Сондықтан, риторикалық зерттеулердің ең маңызды міндеттерінің бірі – нақты бір туындының (артефакттің) бастапқыда риторикалық екенін анықтау болып табылады. Бұл туындының туындауына себеп болған жағдайды, ритордың шектеулерін, аудиторияны және туындының ықпалдастыру мүмкіндіктерін анықтауды қамтиды.
Generally speaking, the average audience member lacks the knowledge or experience to recognize rhetoric at first glance. Therefore, one of the more important functions of rhetorical studies is to determine whether an artifact is inherently rhetorical. This involves the identification of the exigence, rhetor's constraints, audience, and the artifact's persuasive potential.
Жіктеу
Сын да риторикалық сөздерді нақты аргументация арқылы немесе сын процесінің түсініксіз бөлігі ретінде жанрлық санаттарға жіктеуге мүмкіндік береді. Риторик өзінің жұмысының риторикалық сыншысы ретінде әрекет етуі керек, зерттеудің қажеттілігін де, талдауды да тексеруі керек. Риторик өзінің талдау әдісін және зерттеуінің дұрыстығын қорғай білуі керек.
Criticism also classifies rhetorical discourses into generic categories either by explicit argumentation or as an implicit part of the critical process. The rhetorician must act as a rhetorical critic of their own work, they must examine the necessity of their research as well as the analysis. A rhetorician must also be able to defend the method of their analysis and the accuracy of their research.