Кіріспе

Ағылшын философы және саяси теоретигі (1848–1923)

Бернард Босанке (Bernard Bosanquet; 14 маусым 1848 – 8 ақпан 1923) – ағылшын философы және саяси теоретигі, XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында саяси және әлеуметтік саясат мәселелерінде ықпалды тұлға. Оның еңбектері көптеген ойшылдарға әсер еткенімен, кейіннен Бертран Рассел, Джон Дьюи, Уильям Джеймс және Людвиг Витгенштейн сияқтылардың сынға ұшырады. Бернард – Қайырымдылық Ұйымдары Қоғамының жетекшісі Хелен Босанкең күйеуі.

Өмір

Альнуик қаласының жанындағы Рок-Холлде дүниеге келген Босанке, шіркеудің дін қызметкері болған Роберт Уильям Босанкедің ұлы еді. Ол Харроу мектебінде және Оксфордтың Баллиол колледжінде білім алды. 1868 жылы классикалық модерациялар (грек және латын тілдері) бойынша, ал 1870 жылы Literae Humaniores (философия мен ежелгі тарихтың үйлесімі) бойынша бірінші сыныптық құрметке ие болды. Бітіргеннен кейін Оксфорд университетінің колледжінде стипендияға ие болды, бірақ 1880 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін мол мұра алған соң, өзін философиялық зерттеулерге арнау үшін одан бас тартты. 1881 жылы Лондонға көшіп, Лондон этикалық қоғамы мен қайырымдылық ұйымдастыру қоғамының белсенді мүшесі болды. Екеуі де Босанке философиясының этикалық принциптерін көрсететін оң үлгі болды. Босанке логика, метафизика, эстетика және саяси философия сияқты көптеген тақырыптар бойынша еңбектер жариялады. Метафизика саласында ол абсолюттік идеализмнің маңызды өкілі (Ф. Х. Брэдлимен бірге) саналады, бірақ ол бұл терминді "спекулятивтік философия" терминімен алмастырды. Ол Ұлыбританиядағы неогегельдік философиялық қозғалыстың жетекшілерінің бірі болды. Оған Платон мен Аристотельдің, сондай-ақ неміс философтары Иммануил Кант пен Георг Вильгельм Фридрих Гегельдің әсері зор болды. Оның ең белгілі еңбектері: «Мемлекеттің философиялық теориясы» (1899), Гиффорд лекциялары, «Жекеліктің және құндылықтың принципі» (1912) және «Жеке тұлғаның құндылығы мен тағдыры» (1913). Босанке 1894 жылдан 1898 жылға дейін Аристотель қоғамының президенті болды.

Идеалистік әлеуметтік теория

Гегель өзінің энциклопедиясының 95-бөлімінде «шектеулінің идеалдығы» туралы жазған. Бұл түсініксіз, көріне берісіз фраза, «шектеулі нәрсе шын емес» дегенді білдіреді деп түсіндірілді, себебі идеал шындыққа қарама-қарсы деп ұғынылады. Босанке Гегельдің ізбасары болды және «Босанкельдің идеализмінің орталық тақырыбы – әрбір шекті болмыс қажетті түрде өзін асып, басқа болмыстарға және соңында толықтыққа сілтеме жасайды. Осылайша, ол Гегель шектеулінің идеалдығын дәлелдеген жүйеге өте жақын жүйені жақтады».

Шығармалары

Бернард Босанке және оның еңбектері туралы кеңейтілген библиографияны профессор Колин Тайлер (Ұлыбритания, Халл университетінің Идеализм және Жаңа Либерализм орталығы) жасады. Оны мына сілтемеден жүктеуге болады: https://idealismandnewliberalism.org/bibliographies/

Мақалалар

Бенно Эрдманның "Логика" еңбегіне Босанке жасаған шолу. 1-том. "Логикалық элементарлық ілім" (Halle: Niemeyer 1892) – "Mind" журналында (1892), Жаңа серия, № 2.