Кіріспе

Reek Sunday (Domhnach na Cruaiche), Garland Sunday немесе Crom Dubh Sunday (ирланд тілінде: Domhnach Crom Dubh) – Ирландиядағы жыл сайынғы қажылық күні. Шілде айының соңғы жексенбісінде мыңдаған қажылар Ирландияның ең қасиетті тауы – Майо округіндегі Крог Патрик (764 метр) тауына көтеріледі. Бұл мереке 5 ғасырда тау басында қырық күн ораза ұстаған Әулие Патриктің құрметіне өткізіледі. Тау шаңырағында шағын шіркеу орналасқан, онда діни обрядтар өткізіледі. Кейбір қажылар күнәларын тазалау үшін жалаң аяқ көтеріледі, ал басқалары бұрын қажылықтың маңызды бөлігі болған «айналма рәсімдерін» орындайды. Бұл таудың белгілі жерлерін күн сағатымен айналып, дұға етуді білдіреді: Лехт Бенайнның (Бененнің қабірі) төңірегін жеті рет, шыңның дөңгелек шеңбері бойымен он бес рет, Леаба Фадрейгтің (Патриктің төсегі) төңірегін жеті рет және содан кейін Reilig Mhuire (Марияның зираты) деп аталатын үш ежелгі жерлеу орнының төңірегін жеті рет айналып өту. 1970 жылға дейін қажылар тауға күн батқаннан кейін көтерілуі әдет болған. Бұл қажылық кем дегенде 1500 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді. Бұл дәстүр христиандықтан бұрын пайда болған және бастапқыда Лугнасад мерекесімен байланысты болған болуы мүмкін. Круа Патриктегі қажылық туралы ең ерте жазба 1113 жылға жатады. «Ольстер жылнамасында» былай делінген: «Круашайн Айл [Крог Патрик] тауында Патрик мерекесінің түнінде от шары пайда болып, ораза ұстаған отыз адамды жойды». Жыл сайын 15 000 мен 30 000 аралығында қажылар қатысады, ал тауға жылдық көтерілушілердің саны 100 000-нан астам. Туам архиепископы жыл сайын осы көтеріліске жетекшілік етеді. Ирландияның түкпір-түкпірінен келген 11 тау-құтқару тобының 300-ге жуық қызметкері, соның ішінде жергілікті Майо тау-құтқару тобы да қатысады, олар үшін бұл жылдың ең жұмысты күні. Сондай-ақ, Әуе корпусы, Ирландияның үңгірдегі құтқару ұйымы (ICRO), Мальта ордені, Ирландияның азаматтық қорғанысы және Гарда Сихоананың өкілдері де қатысады. Жыл сайын кесілулер, сүйек сынулар, гипотермия және жүрек тоқтауы сияқты түрлі жарақаттар тіркеледі. Көтерілуге орташа есеппен екі сағат, ал түсуге бір жарым сағат уақыт кетеді.

1999 жыл

1999 жылы 25 000 паломник тамаша жағдайда тауға көтерілді. Туам архиепископы Майкл Нири тау басында Ирландияның 1990 жылдардың соңында өмір деңгейінің жақсарып келе жатқанын айтты.

2002 жыл

Майкл Нири 2002 жылы тауға шығуға дейін Вестпорттағы паломниктік кездесуде банк және коммерция, сондай-ақ шіркеу мен мемлекет қорқыныш тудырғанын айтты. Паломниктер Австралия, Еуропа, Ұлыбритания және АҚШ-тан келді. Жаңбыр сол күні тауға көтерілуді қиындатты.

2006 жыл

2006 жылы шамамен 20 000 адам қатысты, бұл аса жаман жел және жаңбырлы ауа-райы болған кезде өтті. Архиепископтар Шон Брейди және Майкл Нири таудың үстінде әдеттегі діни қызметін өткізді, ал Нири иммигрант отбасыларына мейірімділік пен жақсылық көрсетуге шақырды. 23 адам аурулар мен жарақаттар салдарынан әуемен немесе тасымалдау арқылы таудан түсірілді; олардың екеуі ауруханаға жатқызылды. Алғашқы сараптамалық зерттеу 11 000 паломникті сұраққа тартып жүргізілді. Олардың үштен екісі ер адамдар, үштен бірі әйелдер, бесеуі Ирландиядан тыс жерлерден келген, ал екеуі жалаңаяқ шықты.

2007 жыл

2007 жылы 30 000-нан астам қажы Рик жексенбісі күні Кроа Патрик тауына шықты. Кейбіреулері аяқтарына жеңіл жарақат алды, ал бір ер адам тауда жүрек ұстасынан күдіктелді.

2008 жыл

2008 жылы 25 000-нан астам паломник қатысты. Саммитте Майкл Нири өткізген Ассамблея RTÉ телеарнасы арқылы алғаш рет бүкіл әлемге тікелей эфирде көрсетілді. Ол қоғамды азғындыққа түсіріп жатқан тұтынушылық құндылықтар туралы сөз сөйледі. Шараға 20-дан астам дін қызметкері қатысты. Жарақат алғандардың саны өте аз болды.

2009 жыл

2009 жылы тек 18 000 паломник ғана тауға көтерілді. Ауа райы өте нашар болды, көптеген адамдар тауға бір күн бұрын шығуды жөн көрді. Бес-алты бала суық тиді. Кейбір қатысушылар ұсақ-түйек жарақат алды, ал басқалары жүрек ауруларынан шағымданып, бір әйел бір күн бұрын білегін сындырып, тікұшақпен таудан түсірілді, ал бір ер адам тауда жүрегі тоқтаған күдігімен ауруханаға жеткізілді. Тауға шығу алдында Майо тау құтқару тобы паломниктерге қандай да бір аяқ киім киюді, бірақ флип-флоп, сандал, шпилька немесе резеңке етік кимеуді кеңес берді; олар осындай кеңес берген алғашқы рет болды. Паломниктерге серпіле отырып жүру, бірнеше қабат киім кию және тауға баяу жылдамдықпен көтерілу ұсынылды. Архиепископ Майкл Нири 2009 жылғы тауға көтерілуге дейін адамдар "экономикалық дағдарыстың" "қауіпті шөлінде" үміт іздеп "жан тартқандарын" айтты. Таудағы уағызында Нири экономикалық дағдарыстың отбасылық өмірге тигізген әсері туралы сөйледі.

2010 жыл

Майкл Нири 2010 жылы шамамен 20 000 адамды қамтыған Крог Патрикке ұлттық қажылықты ұйымдастырды. Жыл сайын тауға 50-ге жуық шұғыл шақыруға жауап беретін Майо тау құтқару тобы, альпинистердің жыл бойы артуы салдарынан маңызды эрозия пайда болған аймақта қауіпсіздік жұмыстарын жүргізу қажет екенін мәлімдеді.

2013 жыл

2013 жылдың 28 шілдесінде күн ашық болған кезде 15 000-ден 20 000-ға дейін адам тауға көтерілді. Ас және қара тікенді таяқтар әрқайсысы 3 евродан сатылды, немесе 1,50 евроға жалға берілді. Шілде айындағы құрғақшылық жағдайлары тауға көтерілген күні жер бетінің әдеттен гөрі құрғақ болуына себеп болды. Майо тау құтқару қызметі, Ирландия үңгір құтқару ұйымы, Мальта орденінің жедел жәрдем корпусы, Ирландияның азаматтық қорғанысы және Әуе корпусының тікұшағымен 300-ге жуық еріктілер қатысып, дайын күйде болды. 17 адам жарақаттанды, оның ішінде екеуіне жедел жәрдем қажет болды. Басына жарақат алған әйелге Майо тау құтқару қызметі көмек көрсетті, ал төмен түскен кезде жүрек ауруына шалдыққан күдікпен 67 жастағы туристке Мальта орденінің жедел жәрдем және алғашқы көмек көрсету тобы емдеу жасады, содан кейін Ирландия Әуе корпусының тікұшағымен ауруханаға жеткізілді. Күндізгі ауа райы өте жақсы болды, жел басқа жылдарға қарағанда тым жұмсақ есті.

2015 жыл

2015 жылдың 26 шілдесіндегі көтерілу жоспары күштен тоқтатылды. Met Éireann күні сағат 15:00-ге дейін сары түсті ауа райы ескертуін шығарды, онда қатты жаңбыр күтіліп отырды. Бірақ жүздеген адамдар ескертуді назарға алмады және бәрібір шыңға қарай бет алды. Жергілікті жерде шамамен 10 000 адамға дейін талпыныс жасаған болуы мүмкін деп есептеледі. Көптеген адамдар кері қайтуға мәжбүр болды деп болжанып тұр, ал Mayo Mountain Rescue Team TheJournal.ie сайтына он адамның гипотермиядан емделгенін растады.

2016 жыл

2016 жылы Рик жексенбілік зыяратқа жиырмадан жиырма бес мыңға дейін адам қатысты, оны Туам архиепискобы доктор Майкл Нири және Папаның нунциосы архиепископ Чарльз Джон Браун басқарды. Ирландияның барлық он екі тау құтқару тобының еріктілері, соның ішінде Мальта орденінің 120 мүшесі, Майо тау құтқару тобының мүшелері үйлестірген қауіпсіздік жоспарының аясында болды. Әуе күштерінің бір бөлімі тікұшақпен таудан жарақат алғандарды құтқаруға дайын тұрды.

2017 жыл

2017 жылы Қазандықтар мерекесіне кемінде 25 мың адам қатысты. Тауға бірінші болып, сағат 7-де көтерілуді бастағандардың бірі Туам архиепискобы доктор Майкл Нири болды, оны Киллалое епискобы епископ Финтан Монахан және Ирландия католик епископтары конференциясының атқарушы хатшысы Гераид Дулеа сүйемелдеді. Архиепископ Нири сағат 11-де тау басындағы ораторияда әдеттегі қағиданы оқыды. 13 адам жарақат алды, олардың үшеуі тікұшақпен таудан эвакуацияланды.

2018 жыл

2018 жылы "Жыландық жексенбіге" шамамен 5000 адам қатысты. Туам архиепископы Майкл Нири тауға зыяратты жетекшілік етті. Таудың шаңырағында сағат сайын миссалар өтті. Майо тау құтқару командасы құтқару және шұғыл медициналық көмек көрсету қызметтерін ұйымдастырып, үйлестірді. Құлайлы ауа райы салдарынан жарақат алғандардың саны азайды, алайда 46 жастағы бір ер адам көкірек ауыруымен Галвей қаласындағы ауруханаға әуемен жеткізілді.

2019 жыл

2019 жылы Croagh Patrick тауына мыңдаған адам қажылық жасады. Құтқару қызметкерлері көбінесе жеңіл жарақат алған 20-дан астам адамға көмек көрсетті. Күннің басында тау шаңына толып тұрған ауа райы, күні түске қарай ашық болды. Туам архиепискобы, доктор Майкл Нири таңертең тау басында мисса өткізді. Одан кейін ол бұл таудың ұрпақтар бойы адамдарды қызықтыратыны туралы айтты. Доктор Ниридің сөзіне қарағанда, адамдардың осы күнді қалай қарсы алғанында, бір-біріне көмектесулері мен қиын жағдайдағыларға қолдау көрсетулерінде бір ғибрат бар. Көптеген ұйымдар күні бойы жарақат алғандарға емдеу көрсетуге дайын тұрды. Ирландия Әуе корпусы таудан бірнеше адамды әуемен эвакуациялады, ал Мальта ордені, Тау құтқару және Азаматтық қорғаныс топтары жол бойында кезекшілік етіп, туындаған барлық жағдайға ден қойды.

Ирландия бойынша паломниктер

Жыл сайынғы Крог Патрикке арналған қажылық, шілде айының соңғы жексенбісінде Ирландия аралындағы көптеген кішкентай жергілікті қажылықтармен салыстырылады. Бұл қажылықтар әдетте жергілікті тауға шығу, жергілікті қасиетті бұлаққа бару немесе екеуін де қамтиды. Бұл қажылықтардың мәртебесі ел бойынша әртүрлі: кейбіреулері үздіксіз сақталып келеді, ал кейбіреулері тоқтатылған, кейбіреулері қайта жаңғыртылған. Слайго округіндегі Киаш ауылында 20-шы ғасырдың басында Гарланд жексенбісі күні жергілікті қасиетті бұлаққа, Король Кормак бұлағына барып, содан кейін Кеш үңгірлері орналасқан жергілікті төбеге – Кеш төбесіне көтерілетін. Бұдан кейін спорттық жарыстар өткізіліп, қарақұмық жиналған. Бұл қажылық әлі де жалғасуда, бірақ уақыт өте келе салт-дәстүр өзгерген. Бүгін жасалатын қажылықта Кеш төбесіне шығар алдында барылатын қасиетті бұлақ – қазір Тобернальд қасиетті бұлағы. Осы күні Галвей округіндегі Бинн Чаонайдың Мамеан өтегі де бағындырылған. Бұл салт 19-шы ғасырда тоқтатылған, бірақ 1979 жылы қайта жаңғыртылып, жыл сайын өткізіліп келеді. 19-шы ғасырға дейін Даун округіндегі Слив-Донард тауы шілде айының соңғы жексенбісінде бағындырылған. Мұндай қажылықтың ең ерте белгілі жазылған күні 1645 жылға дейін барып жетеді, бірақ бұл салт одан да ертерек пайда болған деп есептеледі. Клэр округіндегі Сливекаллан тауы бұрын шілде айының соңғы жексенбісінде, жергілікті тұрғындардың арасында Домнах Кром Дуб деп белгілі болған күні зиярат етілген. Таудың басында Буаиль-на-Грейн деп аталатын жасыл шөпті алаң орналасқан. Осы алаңда Альтоир-на-Грейн тұрған деп айтылады. Жергілікті аңыздар бойынша, осы құрбандық тақтасында ежелгі діндердің құдайларына құрбандық шалынған, содан кейін бұл салт христиан дініне бейімделген. Керри округіндегі Друнг Хилл тауы 1880 жылға дейін Гарланд жексенбісі күні зиярат етілген. Бұл күн халықтық тойлау күні болған, таудың жанында мал жәрмеңкесі өткізіліп, шыңында ән-күй, би және ойындар ойналған, содан кейін кешкі ас ұйымдастырылған. Бұл мерекедегі ерекшелік – торт пісіріп, оны мерекедегі ең жақсы бишілер немесе үйленуге ниеттенген жұптар кесіп жеу. Таудың басындағы қасиетті бұлақтың да осы күні діни маңызы болған деп есептеледі. Бұл фестиваль Лугнаса мерекесімен байланысты. Осыған ұқсас салт-дәстүрлер Керри округіндегі Нокнадобарда да кездеседі. Шілде айының соңғы жексенбісінде таудың іргесінде ойын-сауық, ән-күй сияқты мерекелік шаралар өткізілген. Тауға баруға жасалған қажылық қысқа уақытқа тоқтатылған, бірақ 1885 жылы қайта жаңғыртылған.