Кіріспе

Пино Мюнье (пи. но. нье) – қызыл шарап жүзімінің бір түрі, ең көп танылғаны Шампан өндірісінде қолданылатын үш негізгі сорттың бірі (қалған екеуі – қызыл сортты Пино Нуар және ақ Шардоне). Бұрын Шампан өндірушілері Пино Мюньені мойындамай, басқа асыл сорттарды пайдалануға басымдық берген, бірақ қазір Пино Мюнье Шампанға беретін дендігі мен молдығы үшін танылуда. Пино Мюнье – Шампанда отырғызылған жүзімнің шамамен үштен бірін құрайды. Бұл Пиноның химерлік мутациясы: оның ішкі жасуша қабаттары Пино генотипіне жақын, ол Пино Нуар немесе Пино Григе ұқсас; ал сыртқы, эпидермалық қабаты мутантты, ерекше генотиптен тұрады. Пино Мюнье алғаш рет 16 ғасырда айтылған, және оның аты мен синонимдері (французша Мюнье және немісше Мюллер – екеуі де «дихан» деген мағынаны білдіреді) жапырақтарының астыңғы жағындағы ұнға ұқсас ақ түсті тозаңнан шыққан.

Ампелография

Пино Мюнье ампелографтармен оның жапырақтарының ішке қарай ойылып, ақ түсті, ұн сепкендей төменгі және жоғары жағынан жабысқан, жұмсақ түктермен анықталады. "Мюнье" атауы француз тілінен келген, ол "дихан" деген мағынаны білдіреді, және жүзімнің көптеген синонимдері (төменде қараңыз) осы қатынасқа сілтеме жасайды – мысалы, Англияда қолданылатын "Dusty Miller", Францияда қолданылатын "Farineaux" және "Noirin Enfariné", ал Германияда "Müllerrebe" және "Müller Traube". Бұл ерекшелік жапырақтардағы көптеген ұсақ ақ түктерден туындайды. Дегенмен, Пино Мюньенің кейбір клондары түксіз болып табылды – шындығында, химерлік мутация – бұл ампелографтарды Мюнье мен Пино Нуар арасындағы байланысты жақындатуға итермеледі. Австралиядағы Глен Осмонд қаласындағы CSIRO Өсімдік өнеркәсібі және Шарап өсіру жөніндегі Ынтымақтастық зерттеу орталығының Пауль К. Босс және Марк Р. Томас жүргізген зерттеулерде Пино Мюньенің өсімдіктердің өсу гормоны – гиббереллик қышқылына жауап беруін тоқтататын (VvGAI1) мутациясы бар екені анықталды. Бұл жапырақтар мен жаңа өрмелердің өсуіндегі ақ түктің айқын болуына, сондай-ақ өсудің сәл тежелуіне әкеледі, сондықтан Пино Мюнье өсімдіктері Пино Нуарға қарағанда көбінесе кішкентай болады. Мутация сорттың сыртқы жасуша қабатында ғана, L1 немесе "эпидермалық" қабатында кездеседі, яғни Пино Мюнье – химера. Тіндерді өсіру арқылы мутантты (L1) және мутант емес (L2) генотиптерді қамтитын өсімдіктерді бөліп алуға болады, нәтижесінде қалыпты Пино Нуар сияқты генотип және қысылған интернодтары мен тығыз жиналған жапырақтары бар ерекше L1 генотипіне ие жүзім пайда болады. Мутанттар толыққанды өрмелерді өсіре алмайды, себебі гиббереллик қышқылы жүзім бұтасының гүл шоқтарын өрмелерге айналдырады. Бұл жерде ол жергілікті ерекшелік – Шилервайн жасауға қолданылады, ол ашық қызғылт түсімен, түтінді хош иісімен және Шпетбургундерден (Пино Нуар) жасалған шараптарға қарағанда сәл жоғары қышқылдылығымен ерекшеленеді. Вюртембергтің кейбір өсірушілері аймақта дамыған Самтрот деп аталатын Пино Мюньенің белгілі бір клонын насихаттап келеді. Пино Мюньенің көп мөлшері Германияның Баден, Франкония және Пфальц аймақтарында да кездеседі. Бұрын Пино Мюнье (Шварцрислинг) Пино Нуардың ата-анасы болған деген болжамдар болған, бірақ бұл зерттеулер қайталанбады және австралиялық зерттеулермен қайшы келеді. Вротам (шығармалы түрде "rootum") Пино – бұл Пино-ның ағылшын таңдауы, кейде Пино Мюньенің синонимі ретінде қарастырылады. Вротам Пино Мюньеге ұқсас, жапырақтарының жоғарғы бетінде ақ түктер бар. Бірақ ол ауруларға төзімді, табиғи қанттың жоғары құрамына ие және Мюньенің қарағанда екі апта бұрын піседі. Дегенмен, оның Пино Мюньенің ерекше аталатын клонынан басқа ештеңе екенін дәлелдейтін генетикалық мәліметтер жоқ.

Синонимдер

Пино Менье белгілі бір атаулармен әлем бойынша танымал, олардың ішінде: Овернат Менье, Блан Менье, Бланш Фей, Карпинет, Черни Манкуйк, Креединет, Дасти Миллер, Фаринез Нуар, Фернез, Фресиллон, Фроменте, Фрюэ Блауэ Мюллеребе, Гужо, Гри Менье, Менье, Менье Гри, Миллер Грейп, Миллерс Бургунди, Молнар Тёке, Молнар Тёке Кек, Молнарсьолё, Морилон Таконе, Мороне Фариначчо, Мучник, Мюллеребе, Мюллер Траубе, Нуарин Энфарне, Нуариен де Вюллапанс, Пино Менье, Пино Майне, Пино Негро, Плант де Бри, Плант Менье, Плант Мунье, Поститштраубе, Рана Модра Млинария, Рана Модра Млинарика, Рессо, Рислинг Нуар, Сарпинет, Трезиллон және Вротам Пино.