Кіріспе

Бенсхайм – Германияның оңтүстігіндегі Гессен жеріндегі Бергштрассе ауданындағы қала. Бенсхайм Бергштрасседе және Оденвальд тауларының шетінде орналасқан, сонымен бірге Рейн жазығына кең көрініс ашылады. 2016 жылы халық саны шамамен 40,000 адамды құрайды, бұл ауданның ең ірі қаласы.

Орналасқан жері

Қала Рейн жарылысының шығыс шетінде, Батыс Оденвальдтың беткейлерінде, Бергштрасседе орналасқан. Ең жақын ірі қалалар – Дармштадт (солтүстікке қарай шамамен), Гейдельберг (оңтүстікке қарай шамамен), Вормс (батысқа қарай шамамен) және Маннхайм (оңтүстік-батысқа қарай шамамен). Хеппенхайм аудандық орталығы шамамен оңтүстікке қарай орналасқан. Лаутер өзені Бенсхайм қаласынан өтеді, ол шығыстан Лаутер аңғарынан бастау алады, Бенсхайм арқылы өткеннен кейін Винкельбах деп аталады. Қаланың оңтүстігінде Мёрбах өзені ағып өтеді, ол да Оденвальдтан (бірақ Зелл аңғарынан) келеді. Көбінесе жер асты арналарымен өтетін және қаланың батыс шетінде ғана жер бетіне шығатын Neuer Graben, яғни "Жаңа арна" Лаутерден бөлінеді.

Көршілес қауымдастықтар

Bensheim солтүстігінде Цвингенберг қаласымен және Alsbach Hähnlein und Seeheim Jugenheim (екеуі де Дармштадт-Дибург округінде), шығысында Lautertal қауымдастығымен, оңтүстігінде Heppenheim қаласымен және батысында Lorsch қаласымен және Einhausen қауымдастығымен шектеседі.

Климат

Бенсхайм, Bergstraße бойындағы басқа да орындар сияқты, жылына шамамен 2000 сағат күн сәулесі түсетін және Германияда көктем ең ерте басталатын, ерекше жұмсақ және күннөл климатымен әйгілі. Оденвальдтың қорғауында киви, бадам, инжір және шабдалы гүлдейді, соның арқасында Bergstraße аймағына "Германияның Ривьерасы" деген есім берілді. Бенсхайм қаласы, мысалы, адамдардың үй алдындағы бақшаларында бадам ағаштарын өсіруді ынталандырады. Бенсхаймда жыл сайын "Гүлдер патшайымы" (Blütenkönigin) сайланады. Ол Бенсхайм автомобиль клубы тарапынан жыл сайын ұсынылады және ондаған жылдар бойы ел ішінде де, шетелде де Бенсхаймнің символы болып табылады.

Тарих

Бенсхайм 8 ғасырда алғаш рет құжатта еске алынған шағын ауылдан өскен. 14 ғасырда Бенсхайм қала мәртебесін алды. 1945 жылғы 26 наурызда ескі қаланың көп бөлігі отты бомбалардың салдарынан қирады.

Елді мекендер тарихы

Оңтүстік Гессен аймағы өте ерте қоныстанған. Археологиялық қазбалардан табылған көптеген заттар Линейлік қыш және Сымды керамика мәдениеттерінің (шамамен б.з.д. 2500–1500 жылдар) дәуіріне дейін созылады, бұл дәуірде егіншілікпен және мал шаруашылығымен айналысқан халықтар өмір сүрген.

Орта ғасырлар

765 жылы Бассинсхайм алғаш рет Лорш аббаттығының Лаурешаменс кодексінде тіркелген. Оның негізін Басинус есімді рыцарь қалаған болуы мүмкін, ол жаңа елді мекен құруға құқық алған. Басинсхайм атауы Басинусхаймға, содан кейін Бесенсхаймға, ал соңында Бенсхаймге өзгерген. Қызықтысы, қала құқығы 956 жылдың 5 наурызында император Оттон I тарапынан ерте берілген. Құжат мәтінінен көрініп тұрғанындай, Оттон I Франкфурт-на-Майн қаласында болғанда, әйелі Адельхидтің ықпалымен Лорш аббаттығына ең көне нарық жеңілдігін сыйлаған. Түпнұсқада "publicae mercationes" деп аталатын бұл ұғым, қоғамдық сауда-саттыққа рұқсат етілген қауымдастықты білдіреді. Алайда, бұл жылдық немесе апталық тұрақты нарыққа әкелді деген тұжырым жасауға болмайды. 1301 жылы король Альбрехт I қамалында қаланың көп бөлігі қирады. Фридрих II Еппштейн архиепископы Зигфрид III-ке бұрынғы Лорш императорлық аббаттығының жерін берген кезде, Бенсхайм Майнц курфюрсттығының құрамына кірді және шамамен бірнеше онжылдықтан кейін қала құқығын алған болуы мүмкін, бірақ бұл факті 1320 жылғы құжатпен ғана расталған.

Қазіргі заманның басында

Бүгінгі Ауербах пен Шёнбергтің шеткі аймақтарында Бенсхайм бұрынғы Жоғарғы округпен шектеседі – мұндағы "Жоғарғы" географиялық орналасуын білдіреді, шенді емес – Каценленбоген графтарының және Эрбах шенкендерінің иеліктерімен. 1479 жылы Каценленбогендер әулетінің өкілдері жойылғаннан кейін, Гессен ландграфтығы солтүстікке қарай көршілес ел болып табысты. 1532 жылы Эрбахтар графтар дәрежесіне көтеріліп, Эрбах графтығы шығысқа қарай көршілес елге айналды. 1461 жылдан 1650 жылға дейін Рейн палатин графтарына аманатқа берілген кезеңде Бенсхайм гүлденді, бірақ Палатин қаласы ретінде 1504 жылғы Баварияның Палатин мұрагерлік соғысына тартылып, он бір күн бойы Гессен ландграфы, Империяның тыйымын орындауға міндетті болған және оның одақтастары, Брансвик және Мекленбург герцогтары Генрихтармен сәтсіз қоршауға алынды. Осы жылдан бастап екі жылдық және бір апталық жәрмеңкелер ашылды; үшінші жылдық жәрмеңке 1619 жылы ұйымдастырылды. 1526 жылы Гессен ландграфтығында және 1544 жылы Эрбах графтығында Реформация енгізілгеннен кейін Бенсхайм осы көршілерімен ғана емес, сонымен қатар діни шекарамен де шектесті. Отыз жылдық соғыс жоғарыда аталған барлық оң дамуларға нүкте қойды. 1644 жылдың 20 қарашасында Бенсхайм француз және швед әскерлерімен басылып алынды, бірақ 2 желтоқсанда бавариялықтар оларды қайтадан ығыстырды. Кейіннен Фраа фон Бенсем туралы аңыз пайда болды (Бенсхайм әйелі бавариялықтарды құпия жолмен қалаға жетектеген деген әңгіме бар). 1650 жылы, Пфальц курфюрстігіне аманат ретінде берілгенге шамамен 200 жыл өткен соң, Бенсхайм тағы да Майнц архиепископтығына қайтарылды.

Қазіргі заман

1803 жылы Рейхсдепутацияхауптсхлюсс бойынша Бенсхайм Гессен-Дармштадт ландграфына өтті, ол 1806 жылы Рейн конфедерациясына қосылды және Ұлы герцог дәрежесіне көтерілді. 1822 жылы қала ауқымды өртке ұшырады, нәтижесінде 16 ғимарат толығымен қирады, ал тағы 15-і ауыр зақымдалды. Бенсхайм Старкенбург провинциясындағы Бенсхайм Ландратсбезиркінің (әкімшілік аймақ) орталығы болды, ол 1832 жылы Хеппенхайм Ландратсбезиркпен бірігіп, Бенсхайм ауданы (Крейс Бенсхайм) құрылды, ал Бенсхайм оның орталығы атанды. 1918 жылы Ұлы герцог тақтан алынды және Гессен Ұлы Герцогтігінен Гессен Халық штаты құрылды. 1938 жылдың 1 қарашасында Бенсхайм және Хеппенхайм аудандары біріктіріліп, Хеппенхайм орталық болған Bergstraße ауданы (Крайс Бергштрассе) құрылды. Бенсхаймның аудандық орталық мәртебесін жоғалтуын өтеу үшін, қала нацистік партияның аудандық басшылығына ие болды. 1938 жылдың 9 қарашасында «Кристалл түні» кезінде синагог қиратылды, бірақ Ауербахтағы синагог сақталып қалды. 1939 жылы Ауербах, Шёнберг және Целль біріктіріліп, халық саны шамамен 16 500-ге жетті. Ауербахта Натцвайлер-Штрут қосалқы концлагері салынды. 1945 жылдың 24 наурызында он екі адам Кирхберг тауына жеткізіліп, Гестапо қызметкерлері тарапынан өлтірілді. Екі күннен кейін, 1945 жылдың 26 наурызында, Сент-Джордж шіркеуі, қала әкімдігі және Ескі қаланың бір бөлігі өртке қарсы бомбалардың салдарынан қирады. 27 наурызда қала АҚШ әскерлері тарапынан басып алынды. АҚШ армиясының қарсы барлау корпусының агенты Генри Киссинджер ресми қала командирінен кейін оккупациялық биліктің ең маңызды өкілі болды. 1945 жылы Бенсхайм жаңадан құрылған Гессен штатының құрамына өтті. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Бенсхаймде босқындар лагері құрылды, алдымен поляк бұрынғы мәжбүрлі жұмысшылары, кейін еврей босқындары үшін. Лагерь 1949 жылы таратылды. 1971 жылы Лангваден, Шванхайм, Фельгейм, Хохштадтен, Гронау және Вильмхаузеннің қосылуымен халық саны шамамен 34 000-ға жетті. 1859 жылдан 1987 жылға дейін Шёнбергке қарайтын Нибелунгенштрасседе Гунтрум Брау Бенсхайм сыра зауыты орналасқан. 1979 жылы сыра зауытын Binding Bier Mainz компаниясы сатып алды, ал 1987 жылы жабылып, сөгілді. Бүгінде бұл жерде бірнеше үй тұр.

Елтаңба

Қаланың қаруын былайша сипаттауға болады: қызыл фонда екі қолымен ұсталған контосы бар, алтын қару-жарақта киген шабандоз аттың үстінде, бүкіл сол жаққа бұрылған, оның астында сол жаққа қарап тұрған жасыл айдаһар, шабандоздың контосы айдаһардың денесінен өткен. Неміс елтаңбасында контос, яки найза, алтын түсті, ал айдаһар жасыл түсті делінген, бірақ мұнда көрсетілген елтаңба, оның көзі қала әкімшілігі, осы екі нышан үшін басқа түстерді көрсетеді. Қызыл фон Майнц елтаңбасын білдіреді, себебі қала 1802 жылға дейін Майнц епископтығының меншігінде болған. Айдаһарды өлтірген шабандоз ертеректе Бенсхаймнің қасиетті қамқоршысы болған деп есептелген қасиетті Георгийді бейнелейді.

Демеушілік

1956 жылғы 29 сәуірде Эльба өзенінің бойындағы Арнау қаласынан (қазіргі Чехиядағы Хостинне) қуылып шығарылған судет немістері үшін Патеншафт (шамамен, "қамқорлық") орнатылды.

Театр

Парк-театр 1968 жылы салынған және түрлі мәдени шараларды ұйымдастыруда маңызды рөл атқарады. Қалалық театр репертуарынан бөлек, тәуелсіз продюсерлер, клубтар мен мектептер сөздік, музыкалық және би театрлары салаларында сан алуан бағдарламалар ұсынады. 1998 жылдың қазанынан 1999 жылдың желтоқсанына дейін Парк-театр толығымен жаңарып, оптикалық, технологиялық және көркемдік тұрғыдан қайта жаңартылды және қазір жаңа сәнімен көз тартады. Сонымен қатар, Бенсхаймда ПиПаПо театры (кабаре), Ворнерум театры, Варитет Пегас және Autorenkollektiv Laufkundschaft театрлары да бар.

Мұражайлар

Қалалық мұражай – Музей дер Штудт Бенсхаймнан бөлек, Ауербахта ескі синагога да бар, қазір ол мұражай ретінде пайдаланылады.

Музыка

Бенсхайм музыка мектебі 1979 жылы негізі салынған. Осы қалалық музыка мектебінің оқушылары түрлі конкурстарға қатысып, штаттық және ұлттық деңгейде жүлделі орындарға ие болады. Көптеген топтар музыка мектебінің бірлестік сезімін нығайтады.

Спорт

Ел жүзіне танымал HSG Bensheim/Auerbach әйелдер гандбол командасы, ол 2. Гандбол Бундеслигасында (әйелдер) ойнайды. Бенсхайм және оның айналасындағы елді мекендерде көптеген басқа да спорт клубтары бар.

Діндік институт

1947 жылдан бері Бенсхайм қаласы Евангелиелік федерацияның Konfessionskundliches Institut (“Деноминациялық институты”) орналасқан жері болып табылады, ол Еуропаның ең ірі экуменикалық институты. 1947 жылдан 1967 жылға дейін ол Вольфганг Сукер үйінде орналасқан, және 2007 жылдың қарашасынан бастап қайтадан сол жерде орналасқан.

Жастар мәдениеті

Бенсхайм 14 жасқа дейінгі балалар үшін көптеген мүмкіндіктер ұсынады, мысалы, 2006 жылдың 26 қаңтарында ашылған жаңа жастар орталығы, осы мәселемен белсенді айналысады. Осыған дейін Вильгельмштрасседегі ескі, үлкен жастар орталығы жабылды. Жастар үшін ұсыныстар салыстырмалы түрде аз. Дегенмен, бұрынғысы тұрған жерде жаңа скейт/BMX паркінің құрылысы басталды. Парктің жоспары мен дамуымен жастардың өздері айналысты. Bandsheim (“Музыка үйі”) жастар музыкалық өнеріне мүмкіндік беріп, Бенсхаймде “жаңадан келгендер” концерттерін тұрақты түрде өткізіп тұрады. Bandsheim-нен басқа, Party Bensheim атты да бір орын бар, ол жастарға танысуға, пікір алмасуға және келісімдерге келуге мүмкіндік береді. Бұл екі орынды да жастар өздері құрған. Бенсхаймда “бейресми” жастар клубы да бар. 1980 жылдардың басынан бері “McSlobos” атты мейрамхана жұмыс істейді, ол қазір бұзылған “Germania Hof” мейрамханасының орнында ашылған. Көптеген танымал жергілікті музыкалық топтардың тікелей концерттері мен қонақтардың саяси мәселелерге белсенді қатысуы арқасында бұл мейрамхана көптеген жастар үшін тартымды орынға айналды. Дегенмен, көптеген жастар өзін шеттетілгендей сезінеді, себебі барлық демалыс шаралары үшін төлеуге мәжбүр. Сондықтан, өзін-өзі басқаратын жастар орталығын құру туралы ұсыныс біраз уақыттан бері көтеріліп келеді. Осы мақсатта түрлі іс-қимыл топтары мен науқандар басталып кетті, мысалы, SKJuz – “Бенсхаймдегі өзін-өзі басқаратын мәдениет және жастар орталығын қолдау клубы” және BürgerMaiStar іс-қимыл тобы. 2010 жылы аймақтан келген 50-ге жуық жасөспірім өздігінен ұйымдастырылған жастар орталығын құру үшін құлап жатқан әскери кешенді басып алды. Бірақ, полиция шабуылды басталғаннан кейін бірнеше сағаттан соң тоқтатты. SKJuz клубының ізімен JUKUZ Bensheim e. V. құрылды, ол өзін-өзі басқаратын, өзін-өзі ұйымдастыратын жастар орталығы идеясын белсенді түрде ілгерілетуде.

Тұрақты оқиғалар

Ұлттық танымал Bergsträßer Winzerfest (Bergstraße Vintners Festival) қыркүйек айының әр бірінші аптасында қаланың ішкі аумағында өткізіледі. Бұл фестиваль сенбі күні басталып, тоғыз күнге созылады. Бірінші жексенбіде үлкен мерекелік шеру ұйымдастырылады, ал екінші сенбіде Кирхбергте фейерверк қойылады. Бірінші Бергштразер Винцерфест 1929 жылдың 19-22 қазанында өткен. Осы алғашқы фестивальде де мерекелік шеру және Кирхбергте фейерверк болған. Бенсхайм шарап жүзімі өте кеңінен өсірілетін аймақта орналасқан. 1975 жылы жаяу жүргіншілерге арналған аймақтың ашылуына орай енгізілген Bürgerfest (Citizens Festival) 1977 жылдан бері жаздың басында тұрақты түрде тойланады. Ауербахтың Бахгассенінде (Brook Lane) тұратын жергілікті тұрғындар ұйымдастыратын, ашық ауадағы гастрономиялық шара – Ауербах Бахгазенфестінің (Auerbacher Bachgassenfest) үлкен танымалдылығы бар, ол алғаш рет 1987 жылы өткізілді. 1986 жылдан бері неміс актрисасы және режиссері Гертруд Айзольдттың құрметіне Германияның ең маңызды театр сыйлықтарының бірі – Гертруд Айзольдт сыйлығы жыл сайын табыс етіледі. 2003 жылдан бері Майвей (Maiway) фестивалі жыл сайын өткізіледі. Бұл Бенсхаймдағы көптеген пабтарда музыкалық топтар өнер көрсететін гастрономиялық фестиваль.

Асханалық ерекшеліктер

Бенсхаймде Zwewwelkuche à la Fraa vun Bensem (“Бенсхаймдық әйел стиліндегі пирог”) бар. Бірінші сөз – неміс тіліндегі Zwiebelkuchen сөзінің жергілікті нұсқасы, ал әйел – Тарих бөлімінде айтылған (жоғарыда қараңыз).

Кәсіпорындардың құрылуы

Бенсхайм экономикалық тұрғыдан дамыған Рейн-Некар аймағының құрамына кіреді және Оңтүстік Гессен аймақтық жоспарындағы орталық қала ретінде, түрлі көршілес қалалар мен қауымдастықтармен (соның ішінде Хеппенхайм, Лорш және Лаутерталь) бірге танылған. Қаланың артықшылығына жақсы экономикалық көрсеткіштер, тіпті Рейн-Некар аймағының жалпы көрсеткіштерімен салыстырғанда, орташадан жоғары жұмыспен қамту деңгейі және тұрғындардың орташадан жоғары сатып алу қабілетіне ие бітірушілердің үлкен үлесі жатады. Sirona Dental Systems GmbH компаниясының бас кеңсесі Бенсхаймде орналасқан. Бұл кәсіпорын аймақтағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады және тіс дәрігерлеріне қажетті тауарлар мен қызметтерді өндіреді. Kern GmbH банктер, сақтандыру компаниялары, телекоммуникациялық және ақпараттық технологиялар саласындағы қызметтер көрсететін компаниялар үшін қаптама жүйелерін шығарады, сонымен қатар штаб-пәтері Бенсхаймде орналасқан. Фармацевтикалық компанияларға қызметтер ұсынатын Cegedim Deutschland GmbH-ның бас кеңсесі де Бенсхаймде орналасқан. Бұдан басқа, Tyco Electronics AMP GmbH, ақпараттық технологиялар саласында жұмыс істейтін SAP AG, Institut für Organisationskommunikation (IFOK) және HTV GmbH компаниялары бар, олар электрониканың барлық салаларындағы өндірушілер үшін жартылай өткізгіштерді сынап, бағдарламалайды. Сонымен қатар, Suzuki International Europe GmbH автокөлік өндірушісінің бас кеңсесі Бенсхаймде орналасқан. Осы себепті компанияның ұлттық телеарнадағы жарнамаларында "HP" (Heppenheim/Kreis Bergstraße) әріптерімен басталатын тіркеу нөмірлері көрсетіледі, мұндай жағдай осы контексте сирек кездеседі. PaperlinX компаниясына тиесілі Deutsche Papier Vertriebs GmbH, ел бойынша белсенді қағаз сатушы ретінде Германиядағы ең заманауи жоғары сақтау қоймаларының бірін басқарады. GGEW компаниясы электр энергиясы, табиғи газ және ауыз сумен қамтамасыз ету қызметтерін ұсынады және бас кеңсесі Бенсхаймде орналасқан.

Медиа

Бенсхайм және айналасындағы аудандардағы жергілікті жаңалықтар "Mannheimer Morgen" баспа тобына қарасты Bergsträßer Anzeiger газетінде жарияланады. Газеттің мекенжайы Rodensteinstraße 6, ол дүйсенбіден сенбіге дейін шығады.

Көлік

Бенсхайм B3 және B47 федералды тас жолдарының тоғысында орналасқан. Қаланың батыс жағынан А5 автобаны өтеді, одан Бенсхаймге екі шығу арқылы жетуге болады: солтүстікте Цвингенберг – Бенсхайм Ауербах шығу орны, оңтүстікте Бенсхайм шығу орны. Тағы бірнеше шақырым батысқа қарай, А5 автожолымен қатар жүретін А67 автожолы бар, одан Бенсхаймге Лорш шығу орны арқылы жетуге болады. Бенсхайм вокзалынан қала Франкфурт-на-Майне – Гейдельберг бағыты бойынша Германияның InterCity желісіне қосылады. Вокзал сонымен қатар Вормс қаласынан Бенсхаймға дейінгі Нибелунг темір жолының соңғы стансасы болып табылады. Ауербахтың шеткі аймағында Франкфурт-Гейдельберг бағытында Bensheim Auerbach вокзалы орналасқан, бірақ онда тек Regionalbahn пойыздары тоқтайды. Франкфурт әуежайы Бенсхаймнан солтүстікке қарай, автомобильмен шамамен жақын жерде орналасқан. Бенсхаймде планеристер, моторлы планеристер және басқа да кішкентай ұшақтар үшін пайдаланылатын әуежай бар, оны коммерциялық емес ұшу клубы (SFG Bensheim) басқарады.