Кіріспе

1969 жылғы Led Zeppelin студиялық альбомы, сол аттас жинақ

Led Zeppelin (кейде Led Zeppelin I деп аталады) – ағылшын рок-тобы Led Zeppelin-нің тұңғыш студиялық альбомы. Ол 1969 жылдың 13 қаңтарында АҚШ-та және 1969 жылдың 31 наурызында Ұлыбританияда Atlantic Records лейблымен шығарылды. Альбом 1968 жылдың қыркүйек және қазан айларында Лондонның Olympic Studios студиясында топ құрылғаннан кейін жазылды. Онда топтың алғашқы репетицияларында жасалған түпнұсқа материалдармен қатар, сол кездегі блюз және халық әндерінің жаңадан орындалуы мен қайта жөнделуі де бар. Жазу сессиялары топ жазба шартын қол қоймаған кезде өтті және жалпы ұзақтығы 36 сағатты құрады. Оған топтың негізін қалаушысы, жетекшісі және гитаристі Джимми Пейдж, сондай-ақ Led Zeppelin менеджері Питер Грант тікелей төледі, оның құны 1782 фунт стерлингті құрады. Продюсерлік жұмысын Пейдж жасады, ал музыкант ретінде оған топ мүшелері Роберт Плант (жетекші вокал, гармоника), Джон Пол Джонс (бас-гитара, клавишатура) және Джон Бонэм (барабандар) қосылды. Бір тректе перкуссияны Вирам Джасани орындады. Тректерді Пейджтің балалық шағынан бергі досы Глин Джонс микстеді, ал альбомының культты мұқабасын, онда Хинденбург апаты бейнеленген, Джордж Харди жасады. Led Zeppelin тобының блюз бен рок музыкасын үйлестіруі және хард-рок дыбысына деген олардың көзқарасы Ұлыбритания мен АҚШ-та дереу коммерциялық сәттілікке жетті, екі елдегі альбомдық чарттарда топ-10-ға енді, сондай-ақ тағы бірнеше елде де. Көптеген әндер ұзақ болды және радио эфирінде сингл ретінде шығаруға ыңғайлы емес еді. Пейдж «синглдарды» шығаруға құлшынбады, сондықтан Ұлыбританиядан тыс жерлерде тек «Good Times Bad Times» әні, «Communication Breakdown» әнімен бірге шығарылды. Алайда, альбомдық рок радиостанцияларында көрсетілгенінің және топтың танымалдылығының артуына байланысты, альбомның көптеген әндері классикалық рок радиосындағы сүйікті әндерге айналды.

Өмірбаян

1968 жылдың шілдесінде ағылшын рок-тобы Yardbirds екі негізгі мүшесі Кит Релф пен Джим Маккарти топтан кеткен соң тарады, ал үшінші мүшесі Крис Дрейя көп ұзамай фотограф болу үшін кетіп қалды. Төртінші мүше, гитарист Джимми Пейдж, Скандинавиядағы концерттер сериясы үшін топтың атын пайдалану құқығына және шарттық міндеттемелерге ие болды. Пейдж тәжірибелі студиялық музыкант және аранжировщик Джон Пол Джонсты бас гитарист ретінде шақырды, сондай-ақ Терри Ридті әнші ретінде және Procol Harum тобының B. J. Уилсонды барабаншы ретінде шақыруды жоспарлады. Уилсон Procol Harum тобына міндеттеме берген болатын, ал Рид қатысудан бас тартты, бірақ Роберт Плантты ұсынды. Плант Пейджпен тамыз айында Беркширдегі Пангборн қаласындағы қайық үйінде кездесіп, музыка және жаңа материал туралы әңгімелесті. Пейдж пен Планттың арасында жақсы музыкалық үйлесім бар екенін түсінді, содан кейін Плант досы және Band of Joy тобының барабаншысы Джон Бонхэмді жаңа топқа барабан соғуға шақырды. Пейдж, Плант, Джонс және Бонхэм тобы алғаш рет 19 тамыз күні (Планттың 20 жылдығынан бір күн бұрын) репетиция жасады, содан кейін "The New Yardbirds" атымен Скандинавияға гастрольдік сапарға шықты. Олар ескі Yardbirds материалдарын, сондай-ақ "Communication Breakdown", "I Can't Quit You Baby", "You Shook Me", "Babe I'm Gonna Leave You" және "How Many More Times" сияқты жаңа әндерді орындады. Гастрольден кейін Лондонға оралғаннан кейін Пейдж топтың атын Led Zeppelin деп өзгертті, ал топ 1968 жылдың 25 қыркүйегінде сағат 23:00-де өзінің тұңғыш альбомын жазу үшін Olympic Studios студиясына кірді. Пейдж Telecaster гитарасын Supro күшейткіші арқылы ойнады, ал альбомның акустикалық тректері үшін Gibson J 200 гитарасын қолданды. "Your Time Is Gonna Come" әні үшін ол Fender 10 струналы педальді сталь гитарасын пайдаланды. Пейджтің айтуынша, альбомның көп бөлігі тікелей жазылған, кейіннен әртүрлі дыбыстар қосылған. Пейдж "қашықтық тереңдік жасайды" тәсілін қолданды. Ол дыбыс жазудағы инновацияларды көрсетіп, жаңалықтарды енгізді. Көптеген музыка продюсерлері микрофонды күшейткіштер мен барабандардың алдына тікелей орналастырса, Пейдж Led Zeppelin үшін күшейткіштен бірнеше метр қашықтықта (шамамен 6 метрге дейін) қосымша микрофон орналастырып, екі микрофонның арасындағы балансты жазу идеясын дамытты. Пейдж топтың "қоршаған ортаның дыбысын" жазған алғашқы продюсерлердің бірі болды: нотаның бөлменің бір шетінен екінші шетіне жету уақытының айырмасы. Тікелей жазбалардың нәтижесінде кейбір әндерде Планттың вокалы басқа тректерге араласып кетті. Пейдж бұл Планттың қуатты дауысының табиғи нәтижесі екенін айтты, бірақ бұл араласудың "қасақана жасалғанын" қосты. "Your Time Is Gonna Come", "Communication Breakdown", "Babe I'm Gonna Leave You" және "How Many More Times" әндері.

Бірінші жағы

"Good Times Bad Times" – бұл коммерциялық дыбысы бар трек, ол Ұлыбританияда топтың тұңғыш синглі ретінде қарастырылып, АҚШ-та осы ретте шығарылды. Бұл күшті трек болғанымен, Led Zeppelin оны жиі тікелей орындаған жоқ. 2007 жылы Ахмет Ертегунге арналған концертте орындалды. "Babe I'm Gonna Leave You" әні 1950 жылдары Энн Бредон жазған. Пейдж 1962 жылы Жаан Баездің "Joan Baez in Concert" альбомына жазған нұсқасын естіген. Бұл 1968 жылдың тамызында Пэнгборн қаласында алғаш кездескен Плантпен бірге жұмыс істеген алғашқы әндердің бірі болды. Пейдж тректе Gibson J 200 акустикалық және Telecaster гитараларын пайдаланды. Плант бастапқыда әнді альбомдағы басқа орындауларға ұқсас, ауыр стильде орындады, бірақ Пейдж оны қайта жазуға көндірді, соның арқасында трекке жарық пен көлеңке енді. "You Shook Me" – Уилли Диксонның сөзімен жазылған блюз әні, ол альбом жазылған кезде жалғасып жатқан британдық блюз бумына сай келді. Джонс, Плант және Пейдж тиісінше Hammond орган, гармоника және гитарада соло орындады. Пейдж әннің соңында вокал мен гитара арасындағы сұрақ-жауапқа сол кездегі жаңа өндіріс тәсілі болған кері эхо қосты. Бұл әнді Джефф Бек 1968 жылғы "Truth" альбомы үшін жазған, кейін Бек Led Zeppelin оның аранжировкасын көшіргеніне наразы екенін айтты. "Dazed and Confused" әні 1967 жылы Джейк Холмс жазған. Алғашқы альбомда Пейдж жалғыз автор ретінде көрсетілген; Холмс 2010 жылы авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа шағымданып, келесі жылы соттан тыс келісімге келді. The Yardbirds әнін 1968 жылы концерттерде, соның ішінде бірнеше радио және теледидар сессияларында жиі орындады. Олардың аранжировкасында Пейдж скрипка доғасымен гитара ойнаған бөлім болды, бұл идеяны Пейдж сессияларда кездескен Дэвид Маккалум ағасы ұсынған. Пейдж сонымен қатар "Think About It" атты соңғы Yardbirds жазбаларының бірінде гитара солосын пайдаланды. Led Zeppelin-нің "Dazed and Confused" әніне жасаған өзгерістері әртүрлі мәтіндерді қамтыды, ал Джонс пен Бонэм өздерінің ойнау стиліне бейімделу үшін аранжировканы дамытты. Бұл ән Led Zeppelin-нің алғашқы мансабындағы тікелей эфирдегі концерттерінің маңызды бөлігі болды және топтық импровизацияға мүмкіндік берді, соның салдарынан ұзақтығы 30 минуттан асты. Импровизация кейде басқа әндердің бөліктерін қамтыды, соның ішінде топтың "The Crunge" және "Walter's Walk" (кейіннен "Houses of the Holy" және "Coda" альбомдарында жарық көрді), Жони Митчеллдің "Woodstock" және Скотт Маккензидің "San Francisco (Be Sure to Wear Flowers in Your Hair)" әндерін. 1975 жылы Пейдж саусағын жарақаттағаннан кейін ол қысқа уақытқа қойылымнан шығарылды, бірақ турне аяқталғанға дейін қайта қосылды. Led Zeppelin-нің негізгі мансабындағы соңғы толық тікелей орындалу сол жылдың соңында Лондондағы Earl's Court-та болды, содан кейін әннің гитаралық солосының скрипка доғасымен ойналатын бөлімі жеке нөмір ретінде ойналды. Ол 2007 жылы Ахмет Ертегунге арналған концертте толық ән ретінде қайта жаңғыртылды.

Екінші жағы

"Your Time Is Gonna Come" Джонс аспапсыз органмен соло ойнап, өлеңге кіріспе береді. Пейдж акустикалық және педальді сталь гитарада орындайды. Трек "Black Mountain Side" әніне ауысады, ол Bert Jansch-тің дәстүрлі халық әні "Black Water Side" аранжировкасына негізделген акустикалық инструментал, және Jansch пен John Renbourn-ның халықтық ойнау өнерінен әсер алды. Ән "Yardbirds" тобының "White Summer" гитаралық солосымен жиі тірі орындалған. "Communication Breakdown" Пейдж гитара рифіне негізделген, және топтың жұмыла бастаған алғашқы әндерінің бірі. Олар оны тікелей эфирде ойнауды ұнатқандықтан, ол концерттік бағдарламаларының тұрақты бөлігіне айналды. Топтың мансабы бойында үзілістермен орындалды, көбінесе қосымша номер ретінде. "I Can't Quit You Baby" – Вилли Диксон жазған тағы бір блюз әні. Ол студияда тікелей жазылған, және альбомдағы басқа материалдармен салыстырғанда, баяу және сергітерлік стильде аранжировкаланған. "How Many More Times" – топтың мансабының басындағы соңғы концерттік әні болды. Ән Howlin' Wolf-тың "How Many More Years" әні мен Пейдж гитара рифіне негізделген импровизация, ол спонтанды түрде джем-сессияға ұласты. Тректе Джефф Бектың "Beck's Bolero" сияқты болеро бөлімі бар (авторы және орындаушысы – Пейдж), содан кейін "Рози" және "Аңшы" әндері жазылған кезде импровизацияланған. Пейдж "Dazed and Confused" әніндегідей, тректің ортаңғы бөлігінде скрипка доғасымен гитарада ойнады.

Шығарылмаған материал

Олимпиадалық жазулардан тағы екі ән – "Baby Come On Home" және "Sugar Mama" – альбомға енбеді. Олар 2015 жылы Coda атты естелік альбомның қайта басылымында жарық көрді.

Көркем шығарма

Пейдж таңдаған Led Zeppelin тобының алдыңғы мұқабасында 1937 жылдың 6 мамырында Сэм Шир түсірген неміс дирижаблі Гинденбургтің қара-ақ суреті бейнеленген. Суретте дирижабль Нью-Джерси штатының Лейкхерст қаласына қонғанда өртеніп кеткен кездегі жағдай көрсетілген. Бұл бейне топ атының қалай пайда болғанымен байланысты: Пейдж, Бек және The Who тобынан Кит Мун мен Джон Энтуистл топ құру туралы әңгімелесіп отырғанда, Мун: «Бұл, мүмкін, қорғасыннан жасалған шар сияқты құлауы мүмкін», – деп әзілдеген, ал Энтуистл: «Қорғасын дирижаблі!» – деп жауап берген. 2001 жылы Грег Кот Rolling Stone журналында былай деп жазды: «Led Zeppelin мұқабасында Гинденбург дирижаблі өзінің барлық символдық мәнімен жалындап жатыр. Бұл сурет ішіндегі музыканы жақсы бейнелейді: сексуалдық қуат, апат және жарылыс».

Сыни қабылдау

Альбом «Led Zeppelinthe – ұшудың жалғыз жолы» слоганымен таңдалған музыкалық басылымдарда жарнамаланды. Бастапқыда альбом жағымсыз пікірлер алды. Rolling Stone журналы топтың «Жефф Бек тобы үш ай бұрын Cream тобының тарауынан кейін туған үлкен орынды толтыру үшін продюсер, редактор және олардың бірлескен дағдыларына лайық материал табуы керек» деген пікір білдірді, сондай-ақ Пейджді «қабілетсіз продюсер» деп атап, оның шығармашылық қабілетін сынады. Плантты «Род Стюарттай әдемі, бірақ одан әлдеқайда қызықты емес» деп сипаттады. Жағымсыз сындыққа байланысты Led Zeppelin мансабының барысында баспасөз өкілдерімен қарым-қатынас жасаудан жалтарды. Бірақ, уақыт өте келе, жақсы концерттік топ ретінде олардың беделі ауыздан ауызға тарады. Рок журналисі Камерон Кроу жылдардан кейін: «Бұл «супер топтар» дәуірі болды, жарнамасы қатты соғылған, бірақ өзінің сапасын көрсетпеген топтар көптеп кездесетін. Led Zeppelin бастапқыда өздерінің шынайы екенін дәлелдеу үшін күресті» деп жазды. Дегенмен, альбомға баспасөз реакциясы толығымен жағымсыз болған жоқ. Ұлыбританияда альбом Melody Maker журналында мақтауға ие болды. Крис Уэлч «Джимми Пейдж жеңіске жетті! Led Zeppelin – керемет!» деген тақырыптағы мақаласында: «Олардың материалдары айқын блюз рифтеріне сүйенбейді, бірақ қолданған жағдайда, көптеген британдық блюз топтарының әлсіздігінен аулақ болады» деп жазды. Oz журналында Феликс Деннис оны «роктің дамуындағы маңызды кезеңді бейнелейтін, оның мәнін уақыт ғана анықтай алатын сирек альбомдардың бірі» деп бағалады. Led Zeppelin II альбомымен салыстыра отырып, Роберт Кристагау The Village Voice газетінде дебюттік альбомды «музыкалық жағынан нәзік және амбициялық» деп сипаттады, бірақ ол «нәзіктік әсерді жойды. Музыкалық шеберлік мұндай музыка үшін аса маңызды емес, бірақ музыканың өзі күшті және құнды болды: тамашалық пен күштің үйлесімі» деп қорытындылады. Альбом коммерциялық сәттілікке жетті. 1969 жылдың 13 қаңтарында АҚШ-та топтың алғашқы Солтүстік Америкалық гастрольдік турнесіне орай шығарылды. Бұған дейін Atlantic Records негізгі радиостанциялар мен музыка сыншыларына бірнеше жүз дана алдын ала ақ таңбалы пластинкаларды таратты. Альбомның мазмұнына жағымды пікірлер мен топтың ашылу концерттеріне жақсы реакциялар альбомға 50 000 алдын ала тапсырыс түсуіне әкелді. Альбом Billboard чартында 10-орынға көтерілді. 1969 жылдың шілдесінде альбом АҚШ-та алтын сертификат алды.

2014 жылғы қайта шығару

Топтың келесі екі альбомы – Led Zeppelin II және Led Zeppelin III альбомдарымен бірге, бұл альбом 2014 жылдың маусым айында қайта өңделіп, қайта шығарылды. Қайта шығарылым алты форматта қолжетімді: стандартты CD нұсқасы, екі CD-ден тұратын deluxe нұсқасы, стандартты LP нұсқасы, үш LP-ден тұратын deluxe нұсқасы, қатты мұқабалы кітаппен бірге екі CD және үш LP нұсқасы, сондай-ақ жоғары сападағы 24 бит/96k цифрлық жүктемелер. Қайта шығарылым кең ауқымды сыншылардың мақтауына ие болды. Metacritic сайтында, негізгі басылымдардан алынған шолуларға 100 балдық шкала бойынша баға беріледі, альбом 10 шолудың негізінде 97 бал алды. AllMusic шолуында Ерлевин бонус дискісін "әсіресе қызықты" деп атады, оның пікірінше, "ол тығыз болмаса да, оның тартымдылығы сонда, себебі ол топтың тірі, жанды екенін көрсетеді, студияда ойнағаннан гөрі сахнада өзгеше ойнайтын". Paste журналының Райан Ридтің сөзінше, "Zep жанкүйерлері 90-шы жылдардағы ремастерлердің нашар сапасына көп жылдар бойы төтеп келді", бірақ қайта шығарылым "соңында дымқылды шудың орнына жарқырап, күшпен соқты". Дегенмен, ол бонус дискісін сынға алды, оны "тек толық жинағын іздейтіндерге арналған" деп санайды. Бұл Zeppelin-нің ең көп көңіл көтеретін, ырғақты белгілерді шала-шала орындап, тректерді олардың шегіне дейін созатын уақытын көрсетеді.