Кіріспе

Жапондық мотив

Зен өнерінде эн (японша: 円) – бір немесе екі еркін, шексіз созылған сызықпен салынған дөңгелек. Ол Зен санасын бейнелейді, ал Зен санасы – рухани оянумен, бос кеңістікпен, еркіндікпен және сананың тоқтауымен байланысты.

Сипаттама

Бұл абсолютті ағарту, күш, сән, ғалам (Дхармадхату) және (бос) символы. Ол дзен буддалық философиясы мен жапондық эстетиканың ықпалымен жасалған минимализммен сипатталады. Он өгізді бағу суреттерінде де бос шеңбер кездеседі, ол дзендік жаттығуларды бейнелейтін суреттер жиынтығы. Шеңбер салу – жапон сиялы сурет салудың тәртіпті, шығармашылық практикасы. Шеңбер салу құралдары мен техникасы дәстүрлі жапон каллиграфиясында қолданылатын құралдармен бірдей: сиялы қылқаламды жіңішке жапон қағазына (васи) қолдану арқылы сурет салынады. Шеңбер ашық немесе жабық болуы мүмкін. Алғашқы жағдайда шеңбер толық емес, ол қозғалыс пен дамуға, барлық нәрсенің кемелденуіне мүмкіндік береді. Дзен тәлімгерлері бұл идеяны кемелсіздіктің сұлулығымен – ваби-сабимен байланыстырады. Шеңбердің ішкі кеңістігі бослықты (шуньята) немесе санасыздық күйін білдіруі мүмкін. Әдетте, шеңбер бір үздіксіз, көркем сызықпен салынады. Жапон каллиграфиясының (жазу стилі) ережелеріне сәйкес салынғанда, қылқаламның қозғалысы ерекше жылдам болады. Шеңбер бір рет салынғаннан кейін өзге дайын нұсқасын өзгертуге болмайды. Ол жасаушының мінезі мен туындының жаратылған уақытын қысқа, үздіксіз кезеңде көрсетеді. Шеңбер салу – күніне бір рет орындалатын рухани тәжірибе. Шеңбер салу немесе жапон каллиграфиясымен өзін-өзі тануға жетудің бұл рухани практикасы «сёдо» деп аталады және жапондық ваби-саби көзқарасының және эстетикасының әртүрлі аспектілерін көрсетеді: фукинсей (симметриясыздық, ретсіздік), кансо (қарапайымдық), коко (табиғи, тозған), шизен (жасандылықсыз, табиғи), юген (жайлы терең әсемдік), дацудзоку (еркіндік) және сейджаку (сабырлылық, тыныштық).