Кіріспе
Адам қозғалысын талдау және тіркеу жүйесі. Лабан нотациясы (грамматикалық тұрғыдан дұрыс "Лабаннотация" немесе "Лабан нотациясы" түрі сирек қолданылады) – адам қозғалысын талдау және тіркеу жүйесі (нотация жүйесі), оны австро-венгр хореографы және биші Рудольф фон Лабан (1879-1958, еуропалық модернист бидің маңызды тұлғасы) 1920 жылдары әзірлеген. Ол қозғалыстарды нотациялау бойынша өз жұмысын осы кезеңде бастады.
Labanotation (grammatically correct form "Labannotation" or "Laban notation" is uncommon) is a system for analyzing and recording human movement (notation system), invented by Austro Hungarian choreographer and dancer Rudolf von Laban (1879 1958, a central figure in European modern dance), who developed his notation on movements in the 1920s.
Тарих
Лабанның осы тақырыптағы алғашқы кітабы 1928 жылы неміс тілінде «Schrifttanz» (Жазба би) деген атпен жарық көрді; 1930 жылы француз және ағылшын тілдерінде оған ұқсас нұсқа пайда болды. Лабаннотация мен Кинетографиялық Лабан арасындағы айырмашылықтарды анықтау, стандарттау және жою мақсатымен 1959 жылы Халықаралық Кинетография Лабан Кеңесі құрылды. Осының арқасында, қазіргі таңда екеуі де – немесе біреуі ғана – дүние жүзінде дерлік бір-бірінің орнына қолданылады, және екі жүйенің де мамандарына оқуға қолайлы.
Дене қозғалысын жүзеге асыратын дене бөлігі
Лабанотация – қозғалыстың фактілерін, оның құрылымын жазатын жүйе, осылайша оны қайта жаңғыртуға болады. Символдар тік сызыққа орналастырылады, сызықтың көлденең өлшемі дене симметриясын, ал тік өлшемі – уақыттың өтуін көрсетеді. Символдың сызықтағы орны, ол қай дене бөлігін білдіретінін анықтайды. Сызықтың ортасы дене ортасымен сәйкес келеді, оң жақтағы символдар денедің оң жағын, сол жақтағы символдар денедің сол жағын көрсетеді.
Жылжытудың ұзақтығы
Басты төменнен жоғарыға қарай оқылады, ал символдың ұзындығы қозғалыстың ұзақтығын анықтайды. Батыс музыкалық нотацияға сүйене отырып, Лабанотация бөлімдерді белгілеу үшін штрих сызықтарын, ал қозғалыс партитурасының басында және соңында қос штрих сызықтарын пайдаланады. Бишінің бастапқы орны партитураның басындағы қос штрих сызықтарынан бұрын көрсетілуі мүмкін. Қозғалыс "бір нүктеден екінші нүктеге өту" ретінде, яғни бір "бағытталған мақсат"тан келесіге көрсетіледі. Ғарыштық қашықтық, кеңістіктік қатынастар, салмақтың ауысуы, салмақ орталығы, бұрылыстар, дене мүшелері, траекториялар және еден жоспарлары белгілі бір символдармен жазылуы мүмкін. Секірулер тірек бағанасында символдың болмауымен көрсетіледі, бұл дененің ешбір бөлігі еденге тимейтінін білдіреді.
Мотив белгісі
Мотивтің сипаттамасы, немесе қабылданған термин – «Мотивті белгілеу», Лабанотациямен бірдей символдар мен терминология отбасын қолдану арқылы тығыз байланысты. Лабанотация қозғалысты нақты, егжей-тегжейлі сипаттау үшін қолданылады, осылайша оны жасалған немесе орындалған күйінде қайта жаңғыртуға болады. Керісінше, Мотивті белгілеу қозғалыс тізбегінің жалпы құрылымын немесе маңызды элементтерін көрсететін негізгі элементтер мен лейтмотивтерді бөліп көрсетеді. Оны би импровизациясының құрылымын құру үшін немесе қозғалыс концепцияларын оқыту үшін пайдалануға болады. Мотивті белгілеу бимен ғана шектелмейді, сонымен қатар гольф клубын дұрыс соғуды үйренуде, пьесадағы кейіпкердің басты белгілерін, немесе емдік сеанста адамның қозғалысының мақсатын анықтау үшін де қолданылуы мүмкін.