Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес астрономы (1916–1985)
Soviet astronomer (1916–1985)
Иосиф Самуилович Шкло́вский (Ио́сиф Самуи́лович Шкло́вский; кейде Josif, Josif, Shklovskii, Shklovskij деп транслитерацияланады) (1 шілде 1916 – 3 наурыз 1985) – кеңес астрономы және астрофизигі. Ол теориялық астрофизика және басқа да тақырыптардағы еңбектерімен, сондай-ақ 1962 жылы жарық көрген ғарыштағы тіршілік туралы кітабымен танымал. Кітаптың қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасы 1966 жылы американдық астроном Карл Саганмен бірлесіп "Ғаламдағы зиялы өмір" деген атпен жарияланды. Ол 1960 жылы Ленин сыйлығымен, ал 1972 жылы Брюс медалімен марапатталды. 2849 Шкловский астероиды және Шкловский кратері (Марстың Фобос серігінде) оның құрметіне аталған. 1966 жылдан бері Кеңес ғылым академиясының корреспондент-мүшесі болды.
Iosif Samuilovich Shklovsky (Ио́сиф Самуи́лович Шкло́вский; sometimes transliterated Josif, Josif, Shklovskii, Shklovskij) (1 July 1916 – 3 March 1985) was a Soviet astronomer and astrophysicist. He is remembered for work in theoretical astrophysics and other topics, as well as for his 1962 book on extraterrestrial life, the revised and expanded version of which was co authored by American astronomer Carl Sagan in 1966 as Intelligent Life in the Universe. He won the Lenin Prize in 1960 and the Bruce Medal in 1972. Asteroid 2849 Shklovskij and the crater Shklovsky (on the Martian moon Phobos) are named in his honor. He was a Corresponding Member of Soviet Academy of Sciences since 1966.
Ерте өмір
Шкловский Ресей империясының Украина бөлігіндегі Хлюхив қаласында кедей украиндық еврей отбасында дүниеге келді. Жеті жылдық орта мектепті бітіргеннен кейін, ол Байкал-Амур магистралін салуда шебер болып жұмыс істеді. 1933 жылы Шкловский Мәскеу мемлекеттік университетінің физика-математика факультетіне қабылданды. Ол онда 1938 жылға дейін оқыды, содан кейін Стернберг мемлекеттік астрономия институтының астрофизика кафедрасында аспирантураға түсті және өмірінің соңына дейін институтта жұмыс істеді. Ол Мәскеуде 68 жасында қайтыс болды.
Shklovsky was born in Hlukhiv, a city in the Ukrainian part of the Russian Empire, into a poor Ukrainian Jewish family. After graduating from the seven year secondary school, he worked as a foreman on building Baikal Amur Mainline. In 1933 Shklovsky entered the Physico Mathematical Faculty of the Moscow State University. There he studied until 1938, when he took a Postgraduate Course at the Astrophysics Department of the Sternberg State Astronomical Institute and remained working in the Institute until the end of his life. He died in Moscow, aged 68.
Зерттеу
Ол теориялық астрофизика және радиоастрономия салаларында, сондай-ақ Күннің коронасы, суперновалар, ғарыш сәулелері және олардың пайда болу тегі бойынша маманданған. 1946 жылы ол Күннен шығатын радиотолқындардың сәулеленуі оның коронасының иондалған қабаттарынан туындайтынын көрсетті, сондай-ақ Галактикадағы жылулық және жылулық емес радиотолқындарды ажыратуға арналған математикалық әдіс әзірледі. Ол ең әйгілісі, Жүгіртке тұмандығынан шығатын сәулеленудің синхротрон сәулеленуіне байланысты екендігін ұсынды, онда өте жоғары энергиялы электрондар магниттік өрістерде жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен қозғалады. Шкловский Жердегі тіршіліктің жаппай қырылуына Күнге 300 жарық жылы қашықтықтағы суперновалық жарылыстардан туындаған ғарыш сәулелері себеп болуы мүмкін деген гипотезаны ұсынды. 1959 жылы Шкловский Марстың ішкі серігі Фобостың орбиталық қозғалысын зерттеді. Ол оның орбитасының ыдырап бара жатқанын анықтады және егер бұл ыдырау Марс атмосферасымен үйкелісуге байланысты болса, онда серіктің тығыздығы өте төмен болуы керек екенін атап өтті. Осыған байланысты ол Фобос қуыс болуы және мүмкін, жасанды түрде жасалған болуы мүмкін деген пікір білдірді. Бұл түсіндірме кейіннен толық зерттеулер нәтижесінде жоққа шығарылды, бірақ сыртқы әлемнен келгендердің қатысы туралы болжам көпшіліктің қызығушылығын оятты, бірақ Шкловскийдің бұл идеяны қаншалықты қабылдауға ниеттенгені туралы әртүрлі пікірлер бар. Дегенмен, Шкловский мен Карл Саган ерте тарихи кезеңдегі сыртқы әлемнен келгендермен "палеоконтактіні" мұқият қарастыруды және осындай контактінің дәлелдерін іздеу үшін мифтер мен діни нанымдарды зерттеуді ұсынды. 1962 жылы жарық көрген "Вселенная, жизнь, разум" (Ғайынат, өмір, интеллект) кітабы 1966 жылы американдық астроном Карл Саганмен бірлесіп, "Intelligent Life in the Universe" (Ғайынаттағы ақылды өмір) деген атпен қайта басылды. Бұл саладағы алғашқы толыққанды талқылау болды. Тақырыптың биологиялық және астрономиялық аспектілерін талқылаған, ерекше форматы – Шкловский мен Саганның кезекпен жазған абзацтары, екеуінің арасындағы терең құрметті көрсетті және оларға өз көзқарастарын компромиссіз білдіруге мүмкіндік берді. 1967 жылы, пульсарлар ашылғанға дейін, Шкловский Скорпион X 1 рентген және оптикалық байқауларын зерттеді және сәулеленудің аккрециялық нейтронды жұлдыздан келетінін дұрыс болжады.
He specialized in theoretical astrophysics and radio astronomy, as well as the Sun's corona, supernovae, and cosmic rays and their origins. He showed, in 1946, that the radio wave radiation from the Sun emanates from the ionized layers of its corona, and he developed a mathematical method for discriminating between thermal and nonthermal radio waves in the Milky Way. He is noted especially for his suggestion that the radiation from the Crab Nebula is due to synchrotron radiation, in which unusually energetic electrons twist through magnetic fields at speeds close to that of light. Shklovsky proposed that cosmic rays from supernova explosions within 300 light years of the sun could have been responsible for some of the mass extinctions of life on earth. In 1959, Shklovsky examined the orbital motion of Mars's inner satellite Phobos. He concluded that its orbit was decaying, and noted that if this decay was attributed to friction with the Martian atmosphere, then the satellite must have an exceptionally low density. In this context, he voiced a suggestion that Phobos might be hollow, and possibly of artificial origin. This interpretation has since been refuted by more detailed study, but the apparent suggestion of extraterrestrial involvement caught the public imagination, though there is some disagreement as to how seriously Shklovsky intended the idea to be taken. However, Shklovsky and Carl Sagan argued for serious consideration of "paleocontact" with extraterrestrials in the early historical era, and for examination of myths and religious lore for evidence of such contact. His 1962 book, Вселенная, жизнь, разум (Universe, Life, Intelligence), was expanded upon and re issued in 1966 with American astronomer Carl Sagan as co author under the title Intelligent Life in the Universe (1966). This was the first comprehensive discussion of this field. Discussing the biological as well as astronomical issues of the subject, its unique format, alternating paragraphs written by Shklovsky and Sagan, demonstrated the deep mutual regard between the two and allowed them to express their views without compromise. In 1967, before the discovery of pulsars, Shklovsky examined the X ray and optical observations of Scorpius X 1 and correctly concluded that the radiation comes from an accreting neutron star.
Жеке өмір
Оның "Айға бес миллиард бутылка арақ: Кеңес ғалымының әңгімелері" атты естелік кітабы 1991 жылы W. W. Norton & Co. баспасында, авторы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. "Айға бес миллиард бутылка арақ" кітабында Шкловский 1959 жылы Корнелл университетінің әріптесі Джузеппе Кокконимен бірге Nature журналында жариялаған, ғарыздағы өмірді іздеудің қазіргі заманғы бастауын белгілеген мақаланың авторы Филип Моррисонға жасаған сапары мен олардың осы мәселелерді талқылағанын еске алды. Кеңес Одағындағы антисемитизмге наразы болған Коккони, Моррисон, Корнелл университетінің Фрэнк Дрейк (1961 жылғы "Озма" жобасының және Дрейк теңдеуінің авторы), Саган және Шкловский – осы саланың бес алғашқы зерттеушісінің бірі Шкловский, өзінің еврей екенін Саганмен бөліскенін жақсы білді. Шындығында, Саганның еврей тегі украиндық еврейлерге дейін жетеді. Ол өткір әзілқойлығымен және жоғары сымбатымен танымал болды. Берклидегі Калифорния университетінің астрономия факультетіндегі әріптестері оның 1970-ші жылдардағы сапарын жылы еске алады. "Ғаламдағы ақылды өмір" атты еңбегімен әйгілі болған оған бір аспирант: "Кеңес Одағында да АҚШ сияқты UFO көріністері жиі кездеседі ме?" – деп сұрады. Ол: "Жоқ, – деді ол. – Осы мәселеде американдықтар бізден әлдеқайда алда".
His memoir, Five Billion Vodka Bottles to the Moon: Tales of a Soviet Scientist, was published posthumously in 1991 by W. W. Norton & Co. In "Five Billion Vodka Bottles to the Moon", Shklovsky recalled his visit to Philip Morrison, who in 1959 had co authored with Cornell University colleague Giuseppe Cocconi the paper in Nature magazine which marks the beginning of the modern search for extraterrestrial life, and their discussion of such issues. Bitter over Soviet anti semitism, of the five pioneer investigators of the field, Cocconi, Morrison, Cornell University's Frank Drake (of the 1961 Project Ozma and the Drake equation), Sagan, and Shklovsky, Shklovsky was quite aware of sharing his Jewish identity with Sagan. Indeed, Sagan's Jewish heritage was also Ukrainian Jewish. He was known for his sharp wit and extreme likability. Colleagues in the astronomy department at the University of California, Berkeley, remember fondly his visit there in the 1970s. Well known for his Intelligent Life in the Universe, he was asked by a graduate student if UFO sightings are as common in the Soviet Union as in the United States. "No," he replied. "In this area the Americans are far more advanced than us."