Шапи́нсай аралы: тарихы, географиясы және өмірі

Кіріспе

Оркни аралдарындағы арал және (1975 жылға дейін) азаматтық округ, Шотландия.

Шапинсей ( /ʃæpɪnziː/ ) – Шотландияның солтүстік жағалауындағы Оркни аралдарының бірі. 22 км² ауданымен, Оркни архипелагындағы ең үлкен сегізінші арал. Арал төмен жатыр және ежелгі қызыл құмтастан (Old Red Sandstone) тұзғын топырақпен жабылған тау жыныстарынан құралғандықтан құнарлы. Сондықтан, жердің көп бөлігі ауыл шаруашылығына арналған. Шапинсейде екі табиғат қорығы бар және құстарға байыпты. Шотланд барондық стилінде салынған Балфур қамалы – аралдың ең танымал нысандарының бірі, ол 18 және 19 ғасырларда Балфур отбасының Шапинсейдегі үстемдігін еске салады. Балфурлар жаңа ауыл шаруашылығы технологияларын енгізу арқылы аралдағы өмірді өзгертіп жаңартты. Басқа да маңызды орындарға тік тұрған тас, темір ғасырындағы бұрыш, жер асты тоннелі және тұзды су душы жатады. Аралда Балфур деген бір ауыл бар, одан автопаромдар Оркни материгіндегі Киркволлға қатынайды. 2011 жылғы халық санауы бойынша Шапинсейде 307 адам тұрады. Арал экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына және туризммен байланысты бірнеше шағын кәсіпкерлікке негізделген. 2011 жылы қоғамдық меншіктегі жел турбинасы салынды. Аралда бастауыш мектеп бар, бірақ Оркни материгімен көлік байланысының жақсаруына байланысты енді орта мектеп жоқ. Шапинсейдің ұзақ тарихы түрлі халық ертегілеріне бастау берді.

Этимология

Үлкен Оркни аралдарының көпшілігінен айырмашылығы, «Шапинсай» атауының шығу тегі анық емес. Соңғы «ай» бұл ежегі скандинав тіліндегі «арал» деген сөзден келген, бірақ алғашқы екі буынды түсіндіру қиын. Хасвелл Смит (2004) бұл атаудың түбірі hjalpandis øy («көмектесетін арал») болуы мүмкін деп санайды, себебі мұнда жақсы бекініс бар, бірақ архипелагта бекіністер көп. Шапинсай скандинав сагаларында қысқаша айтылады. Хакон Хаконсонның сагасында Норвегияның Хакон IV Ларгс шайқасында жеңіліске ұшырар алдында оңтүстікке қарай Эльвик шығанағында тоқтағаны айтылады. Блеудің 1654 жылғы Шотландияның «Atlas Novus» атласы латын тілінде жазылған түрлі сипаттамаларды қамтиды. Оркни мен Шетланд картасында Шапинсай «Siapansa Oy» деп көрсетілген, бірақ сипаттамалық мәтінде арал «Шапинса» деп тізімделген. Элуиктегі бекініс «өте ыңғайлы» деп сипатталған, ал «Саунд» елді мекені мақталады. 1627 жылы Саунд иелігі Тулох әулетінен Букэнан әулетіне өтті. Джон Бьюкенен патшаның қызметшісі болған, ал оның әйелі Маргарет Хартсайд Кирквалл отбасынан шыққан. 1674 жылы Артур Бьюкенен Саундта жаңа үй салды, ол қазіргі Балфур қамалынан 250 метр батысқа қарай орналасқан. Уолтер Стюарттың Оркни туралы атлас сипаттамасында Шапинсейде сол кезде бір дін қызметкері болғаны айтылған.

18 ғасыр

18 ғасырда Шапинсай аралында Балфур отбасының арқасында ауыл шаруашылығында өзгерістер бастау алды. Артур Бьюкененнің немересі Джеймс Фиаға үйленді, ол Оркней қарақшысы Джон Гоуды ұстауға қатысқандығымен танымал. Фиа 1715 жылғы Якобит көтерілісін қолдаған, ал үйі Генновер әскерлері тарапынан кек ретінде өртеп жіберілді. Мүлік Эндрю Россқа тиесілі болды, ол Мортон графының Оркнейдегі Стюарт өкілі еді, ал Росс мұрагерлері, Линдсей ағайындылары, 1782 жылы мүлікті Томас Балфурға сатты. Балфур бұрын Бу-оф-Бурейдің жерін жалға алған, ол Оркней аралдарындағы ірі шаруалық ферма болды, бірақ әйелі аристократ ағасының өлімінен кейін мұра алғанмен, мүлікті сатып алуға жеткілікті қаржысы болмады. 1250 фунт стерлинг сомасын жинау үшін Балфур әскери шенін сатуға және Ост-Индия компаниясымен Үндістанда табысқа жеткен ағасы Джоннан қарыз алуға мәжбүр болды. Уильям Ирвинг шамамен 1740 жылы аралдың солтүстік-шығысындағы Кухольм деген кішкентай ауылда дүниеге келді. 1763 жылы Нью-Йоркқа эмиграциялау алдында теңізші болды. Оның ұлдарының бірі – Вашингтон Ирвинг, «Рип ван Винкл» авторы және халықаралық деңгейде танылған алғашқы американдық жазушы.

19 ғасыр

XIX ғасырда Шапинсайда радикалды өзгерістер болды. Томас Балфурдың немересі Дэвид Балфур 1846 жылы бүкіл Шапинсейді қамтитын отбасылық иелікті мұраға алғаннан кейін аралды өзгертіп жаңартты. Жердің көп бөлігі егістікке бөлінді, жаңа дақылдар, ірі қара мен қойдың жаңа тұқымдары енгізілді. Дегенмен, бұл өзгерістерді барлығы қолдаған жоқ. Томас Балфурдың Оркнейдегі белгілі тұлғалар арасында жауы болды, олардың бірі оның әрекеттерін сыни тұрғысынан бағалады. Капитан Джеймс Сазерленд Балфурдың егілген шөп өсіру әрекеттерін «қиын және нәжіс» деп сипаттады, ал репа егімін «көңілсіз» деп атады. Бүгінде Оркнейде 624 акр жалпы пайдалану жері қалды. Бұл тазалау және қоршау процесі, сол кезде Шотландия бойынша кең таралған, жер иелері мен шаруалар арасындағы қарым-қатынастың уыстауымен бірге жүрді. Томас Балфур, әкесі сияқты, Киркволдағы грамматикалық мектепке оқыды, бірақ оның екі ұлы Англияның оңтүстігіндегі беделді Харроу мектебінде білім алды. Немересі Дэвид билік еткен кезеңде болған бір оқиға жер иелерінің күшін көрсетеді. Бірнеше шіркеу ескішелері әлеуметтік шарада орын алған, олардың пікірінше, адал емес мінез-құлыққа (еркектерге әйелдермен билеуге рұқсат етілді) шағымданды, сондықтан Балфур оларды аралдан қуды. Дэвид Балфур Клиффдейл үйін шотланд барондық стиліндегі Балфур қамалына айналдыру үшін Эдинбург сәулетшісі Дэвид Брайсті шақырды, осылайша аралға ең танымал нысанын сыйлады. Ол аралға қосымша портшының үйін (қазір The Gatehouse деп аталатын паб), су диірменін, мектепті және 1920 жылдарға дейін жұмыс істеген газ зауытын салды. Дэвид Балфур Милл бөгетін салуға да жауапты болды, бұл бір кезде диірменге сумен жабдықтайтын және қазір RSPB табиғат қорығы болып табылатын батпақты жер. Ғасырдың ортасына қарай Шапинсейде 50 сельдь балық аулау кемесі болды. Треска балығының маңызы артты, себебі Наполеон соғыстары ағылшын балық аулау кемелерін солтүстікке қарай балық аулауға мәжбүр етті. Ғасырлар бойы кішкентай қайықтардан балық аулап келген жергілікті балықшылар да треска балығын тралмен аулауды бастады. Дегенмен, бұл көбінесе қосымша жұмыс болды, Шетландтан айырмашылығы, онда көптеген тұрғындар балық аулаудан көрінетін. Осы кезден бастау алған мақалда: «Шетландтық – балықшы, сонымен қатар шаруа, ал Оркнейлік – қайығы бар шаруа» делінеді. Осының салдарынан, Оркней аралдарынан тыс жерлерде жұмыс істейтін балықшылар пайданың көп бөлігін алды. Хельяр Холм жағалаулары тұздалғаннан кейін сельдь мен треска балығын кептіру үшін пайдаланылды. XX ғасырда Шапинсейдегі егіншілікте көптеген өзгерістер болды. Механикаландырылған құралдар аралға, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін келді. Оркнейдің басқа жерлерімен қатар, шөп өсіруге арналған жер көлемі де артты. Астық (арпаны қоспағанда) және репа өсіруі бірте-бірте азайды, олар малдың қыстық жем-шөптері ретінде силоспен ауыстырылды, әдетте механикалық жем-шөп жинау машиналарымен жиналды. Оркней екі дүниежүзілік соғыс кезінде де стратегиялық маңызға ие болды, Шапинсей де соған ерекшеленбеді. 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Swiftsure Хако Несс шығанауынан шығысқа қарай 4 шақырым жерде минаға ұшырап, 19 метр тереңдікте батып, бір адамның өмірін қиды. Ылғалдың орны 1997 жылға дейін анықталмады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралда қару-жарақ батареялары салынды. Солт-Несс жағалауындағы Галтнес батареясындағы екі қос алты фунттық орындық Wide Firth-ті неміс торпедалық қайықтарынан қорғады. Касл батареясы 1941 жылдан 1943 жылға дейін, сондай-ақ ұшаққа қарсы батарея жұмыс істеді. Туризм ғасырдың екінші жартысында маңызды бола бастады; 1980 жылы төсек-аяқпен жабдықталған алғашқы мейрамхана ашылды. Ыңғайлы кеме қатынасы Шапинсей тұрғындарына Киркволда жұмыс істеуге мүмкіндік берді, бұл оны «қалаға қатынайтын арал» деп атады. Мысалға, Васа Лох және Лайро Водасын қарастырайық. Әуеден қарағанда Шапинсейдің 10 акрлық шаршы егістіктері мен түзу жолдары ландшафттың ерекшелігі болып табылады. Бұл Дэвид Балфурдың XIX ғасырдағы «жақсартуларының» нәтижесі. Шапинсейдің құрамы негізінен төменгі орта девон кезеңіне жататын Роусай флажок тобынан тұрады, оңтүстік-шығыстағы кейбір Эдай флажок тастары кейінгі жоғарғы девон кезеңінде ылғалды жағдайларда қалыптасқан. Соңғысы біріншісіне қарағанда сапалы құрылыс материалы ретінде қарастырылады.

The 19th century saw more radical change in Shapinsay. Thomas Balfour's grandson, David Balfour, transformed the island after inheriting the family estate, which by 1846 encompassed the whole of Shapinsay. Most of the land was divided into fields of , New crops and breeds of cattle and sheep were also introduced. However, these changes were not necessarily approved of by all. Thomas Balfour had enemies amongst the Orkney establishment, and one of them described his attempts in disparaging language.#tag:ref|Traditionalists were scathing of these new farming practices which they dismissed as fashionable rather than practical. Captain James Sutherland referred to Balfour’s attempts to grow sown grass as “awkward and feeble” and described his turnip crop as “pitiful”. Today, only 624 acres of commons remains throughout Orkney. This process of clearance and enclosure, common throughout Scotland at this time, also went hand in hand with an estrangement between landowner and tenants. Thomas Balfour went to the grammar school in Kirkwall as had his father before him, but two of his sons were educated at the prestigious Harrow School in southern England. The power of the landowners is suggested by an incident during his grandson David's period of ownership. Various church elders complained about what they considered to be immoral behaviour at a social event (men were allowed to dance with women) so Balfour had them evicted from the island. David Balfour also gave the island its most noticeable landmark when he recruited an Edinburgh architect, David Bryce, to transform Cliffdale House into the Scottish Baronial Balfour Castle. Other buildings he added to the island include the porter's lodge (now a public house called The Gatehouse), a water mill, a school, and a gasworks that remained operational until the 1920s. David Balfour was also responsible for the construction of Mill Dam, a wetland which was once the water supply for the mill and is now an RSPB nature reserve. By the middle of the century, Shapinsay had 50 herring boats. Cod became important largely because the Napoleonic Wars forced English fishing boats to fish further north. Local fishermen, who had been catching fish using lines from small boats for centuries, also began trawling for cod. However, this was largely a part time venture, unlike in Shetland, where many inhabitants made a living from fishing. A saying originating from this time states, "a Shetlander is a fisherman with a croft, while an Orcadian is a farmer with a boat." Consequently, fishermen from outside the Orkney Islands earned a large share of the profits. Helliar Holm's beaches were used to dry both herring and cod after they had been salted. The 20th century saw many changes in farming on Shapinsay. Mechanised implements came to the island, particularly after the Second World War. In common with the rest of Orkney, the amount of land given over to growing grass increased. The growing of grain (with the exception of barley) and turnips steadily declined as these were replaced as winter fodder for livestock by silage, usually harvested by mechanical forage harvesters. Orkney was a strategic site during both World Wars, and Shapinsay was no exception. In 1917, during the First World War, the Swiftsure was hit by a mine 4 kilometres (2.5 mi) east of Haco's Ness and sank in 19 metres (62 ft) of water with the loss of a single life. The site of the wreck was not discovered until 1997. During the Second World War, gun batteries were built on the island. A twin six pounder emplacement at Galtness Battery on the coast at Salt Ness protected the Wide Firth from German torpedo boats. A Castle Battery was operational from 1941 to 1943, as was an anti aircraft battery. Tourism started to become important in the latter half of the century; the first restaurant to incorporate bed and breakfast facilities opened in 1980. The shorter ferry crossing times have also enabled Shapinsay residents to work in Kirkwall, making it something of a "commuter isle". Examples include Vasa Loch and Lairo Water. When seen from the air Shapinsay’s square ten acre fields and straight roads are an obvious feature of the landscape. These are the result of David Balfour’s 19th century “improvments”. The composition of Shapinsay is mostly of the Rousay flagstone group from the Lower Middle Devonian, with some Eday flagstone in the southeast formed in wetter conditions during the later Upper Devonian. The latter is regarded as a better quality building material than the former.

Флора мен фауна

Аралдың құс әлемі ерекше бай, әсіресе Оузе және Веантро шығанақтарында кездесетін керуен мен қызыл аяқ құстармен, ал тік жартасты жағалауларда шағала мен теңіз торғайларының колонияларымен. Қызыл аяқты бөденелер енгізілген түр. Оузе, Лайро Вотер және Васа Лох суларында, сондай-ақ аралдың теңіз жағалауының әртүрлі жерлерінде қарапайым етесіздер мен Атлантикалық сұр етесіздерін кездестіруге болады. Милл Дамдағы RSPB қорығынан басқа, оңтүстік-шығыста Холм-оф-Бурглидегі Шотландияның жабайы табиғат қорығы да бар. Милл Дамда Ұлыбританиядағы ең сирек кездесетін сары ірі қоңыржай арасы қоныстанған. Оркни архипелагындағы көптеген аралдар сияқты Шапинсай аралында да ағаштар өте сирек. Ең ірілері Балфур қамалының жерінде және солтүстікке қарай Вестхилл көлінің оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Шотландияға ғана тән Melaspilea interjecta лишайкасы барлық үш таралған жердің ішінде Шапинсай аралында да табылады.

Демография

Жыл Халық саны Жыл Халық саны 1798 730 1911 718 1841 935 1921 624 1851 899 1931 584 1861 973 1951 487 1871 949 1961 346 1881 974 1981 345 1891 903 1991 322 1901 769 2001 300 2011 307

Шапинсай аралында тіркелген ең жоғары халық саны – 974 адам, ол 1881 жылы тіркелген. Содан бері арал тұрғындарының саны үздіксіз төмендеп келеді; 2001 жылғы халық санауында бұл көрсеткіштің үштен бірінен де азы тіркелді. 20 ғасырдың соңғы онжылдықтарында халықтың абсолютті азаю қарқыны сол ғасырдың бірінші жартысындағыдан төмен болды. 2001 жылы Шапинсай аралында 300 адам тұрды, бұл 1991 жылғы 322 адамнан 6,8%-ға төмендеуді білдірді. Бұл көрсеткіш сол кезеңде Оркни аралдарының жалпы санының 1,9%-ға төмендеуінен жоғары болды. Дегенмен, Шапинсай аралындағы халық санының азаюы Оркни аралдарының көпшілігінде байқалған азаюдан кем болды, олардың көпшілігі 10%-дан астам азайды. Шапинсай аралындағы әр гектарға шаққандағы адам саны 0,1 адамды құрады, бұл Оркнидегі 0,2 адамға шаққандағы көрсеткішпен салыстырылады. 2011 жылғы халық санауы кезінде тұрақты түрде тұратын халық саны 307 адамға жетті. 2001 жылы тіркелген аралдың 300 тұрғынының 283-і Ұлыбританияда дүниеге келген (227-сі Шотландияда, 56-сы Англияда). Ал 17 тұрғыны Ұлыбританиядан тыс жерде дүниеге келген (төртеуі Еуропаның басқа бөліктерінде, төртеуі Азияда, төртеуі Солтүстік Америкада, біреуі Оңтүстік Америкада және төртеуі Океанияда). Жас топтары бойынша, 85 тұрғын 30 жасқа дейін, 134 тұрғын 30 мен 59 жас аралығында, ал 71 тұрғын 60 жастан асқан.

Белгілі ғимараттар

Балфур қамалы аралдың оңтүстік-батыс бөлігіндегі көріністерге үстемдік етеді және оны Киркваллдегі Сент-Магнус соборының мұнарасынан көруге болады. Қамалдағы кітапханада жалған кітап сөрелерінің артында жасырылған құпия жол бар. Балфурлар осы жол арқылы келмейтін қонақтардан құтылып, консерватория есігіне шығатын, соның арқасында үй шаруашылығына жауапты адам қонақтарға Балфурлар үйде жоқ екенін шындықпен айтуға мүмкіндік алды. Қамалдағы тағы бір ерекшелік – мүйіздерінің ұштарында газ шамдары бар бұғы бастары, бірақ қазір олар шам ретінде қолданылмайды. Қамалдың аумағында жапырақты орман (қазір Оркниде сирек кездеседі) және қоршалған бақтар бар. 18 ғасырға дейін салынған ескі құрылыстың негізінде салынған қазіргі қамал 1847 жылы полковник Дэвид Балфурдың тапсырысымен Эдинбург сәулетшісі Дэвид Брайс салып бітірген. Шапинсейдегі ежелгі тұрғын үй – Темір дәуіріне жататын Бэрроустонның брошы. Бұл ішінара жерге көмілген ғимараттың ішкі бөлігі ғана қазылған, бұл келушілерге төңіректегі төбеден брошқа қарауға мүмкіндік береді. Сақталған құрғақ тас қабырғалары шамамен үш метрге жетеді және кейбір жерлерде төрт метрден астам қалыңдыққа ие. Бұл брош Дэвид Балфурдың Шапинсейге тигізген әсерінің тағы бір дәлелі. Ол 1861 жылы археологтар Джордж Петри мен сэр Уильям Драйденнің қазба жұмыстарын жүргізуіне қолдау көрсетті. Қазба жұмыстарынан кейін бұл орын ұзақ уақыт бойы ескерілмей, өсімдіктер мен қиқымдармен толып, 1994 жылы тазартылды. Шапинсейде жыл сайынғы ауыл шаруашылығы көрмесін және басқа да тұрақты шараларды өткізетін белсенді ауыл шаруашылығы қауымдастығы бар. Шапинсей даму қоры арал үшін қоғамдық жоспар жасады және 2011 жылдың тамызында орнатылған жел турбинасына ие. Даму қорының мәліметінше, турбина 25 жыл ішінде 5 миллион фунт стерлингтен астам пайда табуы мүмкін. 2022 және 2023 жылдары Даму қоры аралда қолжетімді тұрғын үйлерді салуға қаржы алды, ал 2023 жылы жаңадан жөнделген мұражай орталығы мен кафе ашылды. Шапинсейдегі шағын бизнестердің қатарында дәстүрлі әдістерді қолданатын джем мен тұздық өндіруші, сондай-ақ витраж жасау сияқты тұрғын үй өнер курстарын ұсынатын студия бар. Балфур қамалын Польша кавалерия офицері капитан Тадеуш Завадскийдің отбасы қонақ үй ретінде басқарды, бірақ қазір ол жеке тұрғын үй ретінде пайдаланылады. Шапинсейдің жанында лосось шабақтары бар.

Balfour Castle dominates views of the southwest of the island and can be seen from the tower of St. Magnus Cathedral in Kirkwall. The castle library features a secret passage hidden behind a false set of bookshelves. The Balfours escaped unwelcome visitors through this passageway, which leads to the conservatory door, enabling the butler to truthfully tell visitors that the Balfours were not in the house. Another feature of the castle is the stags' heads with gaslights at the tips of their antlers, although these are no longer used as working lights. The castle grounds feature deciduous woodland (now rare in Orkney) and of walled gardens. Though built around an older structure that dates at least from the 18th century, the present castle was built in 1847, commissioned by Colonel David Balfour, and designed by Edinburgh architect David Bryce. A more ancient dwelling on Shapinsay is the Iron Age Broch of Burroughston. Only the interior of this partially buried building has been excavated, allowing visitors to look down into the broch from the surrounding mound. The surviving drystone walls rise to about three metres (10 ft) and are more than four metres (13 ft) thick in some places. The broch shows more evidence of David Balfour's influence on Shapinsay. He arranged for the site to be excavated by the archaeologists George Petrie and Sir William Dryden in 1861. The site was neglected after the excavation, slowly filling up with vegetation and rubble before being cleared in 1994. Shapinsay has an active agricultural association which hosts an annual agricultural show, as well as other regular events. The Shapinsay development trust has created a community plan for the island and owns a wind turbine, which was erected in August 2011 after the community voted for its construction. According to the development trust, the turbine could earn more than £5 million during its 25 year lifetime. In both 2022 and 2023 the Development Trust received funding to develop affordable rental housing on the island and in 2023 they also opened a newly refurbished heritage centre and cafe. Small businesses on Shapinsay include a jam and chutney manufacturer, which uses traditional methods, and a studio offering residential arts courses such as stained glass crafting. Balfour Castle was run as a hotel by the family of Captain Tadeusz Zawadzki, a Polish cavalry officer, but is now in use as a private house. There is a salmon fish farm off Shapinsay.

Көлік

Orkney Ferries жаяу жүргіншілер мен көлік құралдарын тасымалдауды қамтамасыз етеді, Киркваллға жақындығы Оркни материгімен басқа Солтүстік аралдарға қарағанда тығыз байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Күн сайын алты рет қатынас жасалады, саяхат шамамен 25 минутқа созылады. 1893-1964 жылдар аралығында аралға бастапқыда Джон Ридке тиесілі болған, ал 1914 жылы Уильям Деннисон сатып алған «Иона» паромы қызмет көрсетті. 1964 жылдан кейін, бұрынғы «Клидон» траулері, содан кейін «Клитус» экс-Клайд лоцмандық кемесі, мемлекеттік «Оркни аралдары» кеме компаниясы басқаратын болды. Қазіргі паром Балфурдың кеме тоқтағыш тұғырына тоқтайды. 2023 жылы Белфастта орналасқан Artemis Technologies компаниясы Ұлыбритания үкіметінің «Нөлдік эмиссиялық кемелер және инфрақұрылым» қорынан 15 миллион фунт стерлингтен астам қаржы алғаннан кейін Оркни аралдары екі электрлік паромды сынақтан өткізеді. Кемелердің бірі жолаушыларды Киркволдан Шапинсейге және жақын орналасқан Роусай, Эгилсей және Уайр аралдарына тасымалдайтын болады. Оркни аралдары кеңесі Оркни материгіне тоннель салу мүмкіндігін де қарастырып жатыр.

Білім беру және мәдениет

Шапинсай ауылында бастауыш мектеп бар, онда 2006–2007 оқу жылында 26 оқушы оқыды. Мектеп сонымен қатар қоғамдық орталық ретінде де қызмет етеді және UHI Millennium Institute қолдауымен білім беру орталығына ие. Бұл орталық интернет, электрондық пошта және бейнеконференция мүмкіндіктерін пайдаланып, Шапинсай оқушыларына аралдан шықпай оқуға жағдай жасайды. 2006 жылдың желтоқсан айында Шапинсай оқушылары Норвегияның Гриндер қаласындағы мектеппен бірлесіп Рождестволық қойылым қойды. Мектептер BT Group (BT) компаниясының қолдауымен мектептің кеңжолақты интернет байланысын жаңартты. Қойылымның финалында норвегиялық оқушылар «Away in a Manger» әнін ағылшын тілінде орындады, ал Шапинсай оқушылары «En Stjerne Skinner I Natt» әнімен жауап берді, ол норвегия тілінде шырқалды. Бұл көптілді ынтымақтастық Гриндер оқушыларына оңай болды, себебі олар алты жасынан бастап ағылшын тілін үйренеді. Бұл мектептер арасындағы қарым-қатынастың жалғасуының бір бөлігі болды, олардың оқушылары хаттар мен карточкалар алмасады. Шапинсай мектебінің директоры норвегиялық мектепке сапар жасады және 2008 жылы өзара сапар жоспарлануда. Шапинсай қоғамдық мектебі халықаралық «Эко мектептер» бағдарламасы бойынша «Күміс» жүлдесіне ие болды. Мектеп оқушылары энергияны аудиттен өткізіп, мектеп маңына 600-дан астам ағаш отырғызды және энергияны үнемдеу кампанияларын жүргізді. Шапинсай оқушылары сонымен қатар аралдағы шаруалық жұмыстар туралы кітапша жазғаны үшін Шотландияның шаруалар комиссиясынан марапат алды.

Фольклорлық

Шэпинсейде ең танымал Оркадиялық алып – Кубби Ру бар. Ол бастапқыда 1150 жылы Уайр аралында, Шотландиядағы ең көне қамал саналатын Кубби Ру қамалын салған тарихи тұлға Колбейн Хругаға негізделген, және оның есімі Оркней сағасында айтылады. 1905 жылы "Оркадиан" газеті Шапинсей жағалауында ерекше жаратылыс көрінгенін хабарлады. Ол жылқыдай үлкен, денесі қабықшамен жабылған, дақты болған. Адамдар жаратылыстың тегі туралы пікірде бөлінді: кейбіреулер оны теңіз жыланы деп ойлады, ал басқалары оның үлкен итшабақ екенін айтты.