Кіріспе

Мексикалық тағам, торильясы ерітілген ірімшікпен

Кесадилья (,/k//eɪ//s//ə/'/d//iː//j//ə/; kesaˈðiʝa; quesada сөзінен – мексикалық кішіртпе атау) – негізінен ірімшікпен, кейде ет, дәмдеуіштер және шоколад сияқты басқа да қосымшалармен толтырылған торильядан тұратын мексикалық тағам. Ол жақсы қыздырылған табада немесе пеште пісіріледі. Дәстүрлі түрде жүгері торильясы қолданылады, бірақ оны ұн торильясынан да жасауға болады.

Тарих

Кесадилланың тамыры колониялық Мексикаға дейін жетеді. Кесадилла тағамы көп жылдар бойы өзгеріп, дамыды, адамдар оның әртүрлі нұсқаларын сынап көрді. Кесадиллалар бүкіл әлемдегі мексикалық қонақжайларда жиі сатылады.

Мексикалық квесадилла

Мексиканың орталық және оңтүстік аймақтарында кесадилья – пісірілген жүгері ұнының жалпақ шеңбері, оны тортилья деп атайды. Оны жартысына бүктеу үшін жұмсақ ету үшін жылытады, содан кейін ішін толтырады. Әдетте олар Оахака ірімшігімен (queso Oaxaca) толтырылады, ол Мексикада филата (созылған қамыр) әдісімен жасалған жіп тәрізді ірімшік. Содан кейін кесадильяны сыры толығымен ерігенше комалда пісіреді. Олар көбінесе май қосылмай пісіріледі. Көбінесе кесадильялар жасыл немесе қызыл сальсамен және гуакамолемен беріледі. Оахака (немесе жіп) ірімшігі ең көп қолданылатын толтыру, бірақ ірімшіктен басқа да ингредиенттер қосылады. Оларға қуырылған көкөністер, мысалы, картоп пен чоризо, аққу гүлдері, уитлакоче және пісірілген ет, мысалы, чичаррон, тауық немесе сиыр етінен жасалған тинга, немесе пісірілген шошқа еті жатады. Кей жерлерде кесадильяның үстіне қосымша ингредиенттер салынады. Авокадо немесе гуакамоле, ұсақталған пияз, помидор, серрано чили және кинза ең көп қолданылады. Сальса да үстіне қосылуы мүмкін. Мексикалық кесадильялар дәстүрлі түрде комалда пісіріледі, ол тортилья дайындау үшін де қолданылады. Кесадильяны майда қуырып, кесадилья фритасын жасауға болады. Басты айырмашылық – дәстүрлі кесадильялар жартылай пісірілген тортильяларды толтырып, сыры ерігенше пісіріледі, ал қуырылғандары бәліштей дайындалады: пісірілмеген қамырдан кішкентай шеңберлер жасап, содан кейін ішін толтырып, кесадильяны бүктеп бәліш пішімін береді. Содан кейін оны ыстық майға салып, сырты алтын түске боялып, хрустящий болғанша қуырады. Басқа түрлеріне, әсіресе Солтүстік Мексикада, бидай ұнынан жасалған тортильялар жатады. Бидай қамыры көбінесе жүгері ұнының орнына қолданылады. Бұл жағдайда ұн тортильясы дайындалып, бүктеліп, ірімшікпен толтырылады (көбінесе Чиуауа ірімшігі немесе меннониттер жасаған жергілікті ірімшік). Дайындалу әдісі жүгері тортильясын дайындаумен бірдей. Мексика қаласының асханасында кесадильяға егер арнайы сұралмаса, ірімшік қосылмайды. Бұл Мексиканың қалған бөлігінен өзгеше, онда кесадильяның құрамында ірімшік болуы қалыпты жағдай (кесадилья сөзі испан тілінде "кішкентай ірімшікті нәрсе" дегенді білдіреді). Бұл мәдени үрдістің бір ғана бастауына байланыстыру мүмкін емес. Кейде ірімшік пен шұжықты екі ұн тортильясының арасына қойып, содан кейін үшбұрыш тәрізді кесіп, Мексикада "синхронизада" (испан тілінде "үйлесімді") деп аталатын тағамды ұсынады. Кесадильяға ұқсас болғанымен, ол мүлдем басқа тағам саналады. Туристер синхронизаданы кесадильямен жиі шатастырады, себебі Мексикадан тыс мексикалық мейрамханаларында көбінесе кесадилья деп атайды.

АҚШ-тың кесадилласы

Кесадилла – АҚШ-тың оңтүстік-батысында кең таралған, жергілікті ингредиенттер қосылған, жармаланған ірімшікпен жасалған сэндвичке ұқсас тағам. Ұннан жасалған тортилья табада қыздырылып, кері бұрылып, үстіне майлы, әдетте ылғалдылығы жоғары, ерітілген ірімшік (кесо кесадилла) себіледі, мысалы, Монтерей Джек, Чеддар немесе Колби Джек. Ірімшік еріген соң, майдаланған ет, бұрыш, пияз немесе гуакамоле сияқты қосымша ингредиенттер салынып, бүктеліп дастарханға беріледі. Тағы бір дайындалу тәсілі – екі ұн тортильяның арасына ірімшік және басқа ингредиенттер салынып, май жағылған табада екі жағы да пісіріледі, ірімшік толығымен ерігенше. Мұндай кесадилла көбінесе үшбұрыш тәрізді тілімдерге бөлініп қызмет етеді. Осы кесадилланы дайындауға арналған арнайы үй құралы (кесадилла пісіргіш) сатылады, ол майды қолданбайды және екі жағын бірден пісіреді. Бұл түрі мексикалық синхронизадаға ұқсас, бірақ АҚШ-та көбінесе фахитадан жасалған сиыр еті немесе тауық еті, тіпті шұжықтың орнына басқа да ингредиенттер қолданылады. Мұндай кесадилла да мексикалық тағам, оны "гринга" деп атайды (Мексиканың кейбір аймақтарында атауы өзгеше, соның ішінде "чавиндека" деп аталатын кесадилланың да түрі бар). Оңтүстік-батыс аймағында осы тағамның рецептеріне қатысты түрлі вариациялар кездеседі.

Вариациялар

Кесадилла әр түрлі стильге бейімделген. Америка Құрама Штаттарында көптеген мейрамханалар оларды өздерінің ерекшелігін қосып, алдын ала тағам ретінде ұсынады. Кейбір нұсқаларында ешкі ірімшігі, қара бұршақ, шпинат, кабақ немесе тофу қолданылады. Кесадилланың құрамы мен пісіру әдісін пиццаның ингредиенттерімен үйлестіретін нұсқасы "пиццадилла" деп аталады. Тіпті шоколад, ириска, карамель және әртүрлі жемістерден жасалған десерт кесадиллалары да бар. Сонымен қатар, жұмыртқа, ірімшік және бекон сияқты ингредиенттерді пайдаланып, таңғы асқа арналған кесадиллалар да дайындалады.