Дыбыс дизайнының тарихы мен өнері

Кіріспе

Дыбыс жолы құрастыру

Дыбыс дизайны – түрлі қажеттіліктерге арналған дыбыс жолдарын жасау өнері және практикасы. Ол аудио өндіріс техникалары мен құралдарын қолдана отырып, дыбыстық элементтерді анықтау, алу немесе құруды қамтиды. Ол кино түсіру, телевизия өндірісі, бейне ойын әзірлеу, театр, дыбыс жазу және көбейту, тікелей эфирде орындау, дыбыс өнері, пост-өндіріс, радио, жаңа медиа және музыкалық аспаптарды әзірлеу сияқты түрлі салаларда қолданылады. Дыбыс дизайны көбінесе орындауды (мысалы, Фоли) және бұрын жазылған немесе құрастырылған дыбысты, мысалы, дыбыс эффектілерін және диалогты редакциялауды қамтиды, бірақ синтезаторлар арқылы бастапқыдан дыбыстарды жасауды да қамти алады. Дыбыс дизайнері – дыбыс дизайнымен айналысатын адам.

Тарих

Дыбысты эмоцияларды тудыру, көңіл-күйді бейнелеу және пьесалар мен билердегі әрекеттерді күшейту үшін пайдалану тарихқа дейінгі дәуірлерде діни жораларда емдеу немесе көңіл көтеру мақсатымен қолданылған кезде бастау алды. Ежелгі Жапонияда «кагура» деп аталатын театрлық шаралар Шинто храмдарында музыка мен бимен бірге қойылған. Орта ғасырларда «Commedia dell'arte» деп аталатын театр түрінде пьесалар қойылды, онда музыка мен дыбыс эффектілері қойылымды жақсарту үшін қолданылды. Содан кейін, Елизавета театрында музыка мен дыбыстың қолданылуы қалыптасты, онда музыка мен дыбыс эффектілері қоңыраулар, сыбызғылар және мүйіздер сияқты құралдарды пайдалана отырып, сахнадан тыс жерде жасалған. Музыка мен дыбыс эффектілерін тиісті уақытта ойнату үшін сценарийге нұсқаулар жазылған. Итальян композиторы Луиджи Руссоло 1913 жылдан бастап футуристік театрлық және музыкалық қойылымдар үшін «интонарумори» деп аталатын механикалық дыбыс шығару құрылғыларын құрастырды. Бұл құрылғылар пойыздар мен бомбалар сияқты табиғи және адам жасаған дыбыстарды имитациялауға арналған. Руссолоның «Шу өнері» атты трактаты – театрда абстрактілі шуды қолдану туралы ең алғашқы жазбаша құжаттардың бірі. Оның қайтысынан кейін, оның «интонарумори» құрылғылары реалистік дыбыс эффектілерін жасау үшін дәстүрлі театрлық қойылымдарда қолданылды.

Жазылған дыбыс

Мүмкін, театрдағы дыбыс жазбасының алғашқы қолданылуы 1890 жылы Лондон театрында баланың жылауын ойнаған фонограф болды. Он алты жыл өткен соң, Герберт Бербом Три Стивен Филлипстің «НЕРО» трагедиясын Лондонға қойғанда жазбаларды пайдаланды. Бұл оқиға «Театр журналында» (1906) екі фотосуретпен белгіленді; біреуі дискофонға қосылған үлкен мүйізге керней соққан музыкантты, екіншісі азап шеккен шейіттердің азапты айқайларын және сығырын жазған актерді көрсетеді. Мақалада: «Бұл дыбыстардың бәрі граммофон арқылы шынайы түрде қайта жаңғыртылды». Бертольд Брехттің айтуынша, Алексей Толстойдың 1927 жылы жазып, Эрвин Пискатордың қойған Ленин туралы пьесасында Лениннің дауысының жазбасы болған. «Дыбыс дизайнері» термині әлі қолданылмаған кезде, кейбір сахна менеджерлері «эффекттер жасаушылар» ретінде маманданған, олар вокалдық еліктеу, механикалық және электрлік құрылғылар мен граммофондық жазбаларды пайдаланып, сахнадан тыс дыбыс эффекттерін жасап, орындаған. Бұл эффекттердің құрылымы мен орындалуына едәуір көңіл және күтім көрсетілді, олар нақты және абстрактілі болды. ХХ ғасыр бойында жазылған дыбыс эффекттері тікелей дыбыс эффекттерін ығыстыра бастады, бірақ көбінесе сахна менеджерінің міндеті дыбыс эффекттерін табу болды, ал электрші орындау кезінде жазбаларды ойнатты. 1980-1988 жылдар аралығында USITT-тің алғашқы дыбыс дизайны жөніндегі комиссары Чарли Ричмонд олардың дыбыс дизайны жөніндегі комиссиясының Солтүстік Америкадағы театр дыбыс дизайнерінен күтілетін міндеттерді, жауапкершілікті, стандарттар мен процедураларды анықтау жөніндегі жұмысын бақылады. Ол өз қорытындыларын қысқаша баяндап, бір құжатты жасады. Бұл құжат кейіннен ADC және Дэвид Гудманға Флоридадағы жергілікті филиалға ұсынылды, олар екеуі де 1990-шы жылдары дыбыс дизайнерлерін өкілдік етуді жоспарлады.

Цифрлық технология

MIDI және цифрлық аудио технологиясы 1980 және 1990 жылдары дыбыс өндірісі әдістерінің дамуына үлкен үлес қосты. Цифрлық аудио жұмыс станциялары (DAW) және оларда қолданылатын түрлі цифрлық сигналды өңдеу алгоритмдері, көптеген тректер мен дыбыс эффекттері бар күрделі дыбыс жолдарының жасалуын мүмкін етеді. Шексіз қайтару және үлгі деңгейін өңдеу мүмкіндіктері дыбыс жолдарына нақты басқаруды ұсынады. Театрлық дыбыста, компьютерлік театрлық дыбыс дизайны жүйелерінің мүмкіндіктері Уолт Дисней әлеміндегі тікелей эфирдегі шоуларды басқару жүйелері үшін аса маңызды деп танылды. Сөйтіп, Дисней 1989 жылы ашылған Disney MGM Studios ойын-сауық паркіндегі көптеген объектілерді басқару үшін осындай жүйелерді пайдаланды. Бұл мүмкіндіктер әртүрлі құрылғылармен өзара әрекеттесуге арналған ашық байланыс протоколы – MIDI Show Control (MSC) спецификациясына енгізілді. MSC спецификациясын толыққанды қолданған алғашқы шоу 1991 жылдың қыркүйек айында Уолт Дисней әлемінің Сиқырлы патшалығында өткен Magic Kingdom шеруі болды. Ойындық аудиоға қызығушылықтың артуы компьютерлік бағдарламалау білімі жоқтарға да қолжетімді, жаңа интерактивті аудио құралдарын әкелді. Мұндай бағдарламалық құралдардың кейбіреулері ("іске асыру құралдары" немесе "аудио қозғалтқыштары" деп аталады) жұмыс ағыны жағынан дәстүрлі DAW бағдарламаларына ұқсас және дыбыс өндірісі мамандарына компьютерлік қосымшалар үшін дыбыс дизайнының бір бөлігі саналатын, шығармашылық интерактивті дыбыс тапсырмаларын орындауға мүмкіндік береді, бұрын бұл үшін компьютерлік бағдарламалаушы қажет болған. Интерактивті қосымшалар "динамикалық дыбыс" деп аталатын көптеген техникаларды тудырды, ол бағдарламаның жұмыс істеу кезінде "параметриялық" түрде реттелетін дыбысты білдіреді. Бұл дыбыстардағы көріністі кеңейтеді, фильмдердегідей, себебі осылайша дыбыс дизайнері, мысалы, сенімді және қайталанбайтын қадам дыбыстарын жасауға болады, сондай-ақ бұл бейнеде көрініспен сәйкес келеді. Цифрлық аудио жұмыс станциясы ойын қозғалтқыштарымен тікелей "байланыса алмайды", өйткені ойын оқиғалары көбінесе болжауға қиын тәртіппен жүзеге асады, ал дәстүрлі цифрлық аудио жұмыс станциялары және сонымен қатар сызықтық медиа (телевизия, фильм және т.б.) өндіріс әр рет орындалғанда барлық нәрсені бірдей ретпен орындайды. Әсіресе, ойындар динамикалық немесе бейімделетін микстеуді енгізді. World Wide Web дыбыс дизайнерлеріне бастапқы материалды жылдам, оңай және арзан алуға мүмкіндік берді. Бүгінде дизайнерлер жазбалар дүкендерінен, кітапханалардан және "ауыз естігендерден" (көбінесе) нашар сапалы жазбаларды іздеуге кеткен уақыт пен бюджетті үнемдеп, жақсырақ, "сенімді" дыбыстарды алдын ала қарап, жүктей алады. Сонымен қатар, бағдарламалық жасақтамадағы жаңарулар дыбыс дизайнерлеріне көбірек DIY (немесе "өздігінен жасау") тәсілін қолдануға мүмкіндік берді. Олар үйде отырып, кез келген уақытта компьютер, динамиктер және құлаққаптарды пайдалана алады, монтаждау мен микстеу үшін қымбат жабдықты немесе студиялық орынды жалдаудың қажеті жоқ. Бұл режиссермен жылдамдатылған өндіріс пен келіссөздерге мүмкіндік береді.

MIDI and digital audio technology have contributed to the evolution of sound production techniques in the 1980s and 1990s. Digital audio workstations (DAW) and a variety of digital signal processing algorithms applied in them allow more complicated soundtracks with more tracks and auditory effects to be realized. Features such as unlimited undo and sample level editing allows fine control over the soundtracks. In theatre sound, features of computerized theatre sound design systems have also been recognized as being essential for live show control systems at Walt Disney World and, as a result, Disney utilized systems of that type to control many facilities at their Disney MGM Studios theme park, which opened in 1989. These features were incorporated into the MIDI Show Control (MSC) specification, an open communications protocol for interacting with diverse devices. The first show to fully utilize the MSC specification was the Magic Kingdom Parade at Walt Disney World's Magic Kingdom in September 1991. The rise of interest in game audio has also brought more advanced interactive audio tools that are also accessible without a background in computer programming. Some of such software tools (termed "implementation tools" or "audio engines") feature a workflow that's similar to that in more conventional DAW programs and can also allow the sound production personnel to undertake some of the more creative interactive sound tasks (that are considered to be part of sound design for computer applications) that previously would have required a computer programmer. Interactive applications have also given rise to many techniques in "dynamic audio" which loosely means sound that's "parametrically" adjusted during the program's run time. This allows for a broader expression in sounds, more similar to that in films, because this way the sound designer can e. g. create footstep sounds that vary in a believable and non repeating way and that also corresponds to what's seen in the picture. The digital audio workstation cannot directly "communicate" with game engines, because the game's events often occur in an unpredictable order, whereas traditional digital audio workstations as well as so called linear media (TV, film etc.) have everything occur in the same order every time the production is run. Especially, games have also brought in dynamic or adaptive mixing. The World Wide Web has greatly enhanced the ability of sound designers to acquire source material quickly, easily and cheaply. Nowadays, a designer can preview and download crisper, more "believable" sounds as opposed to toiling through time and budget draining "shot in the dark" searches through record stores, libraries and "the grapevine" for (often) inferior recordings. In addition, software innovation has enabled sound designers to take more of a DIY (or "do it yourself") approach. From the comfort of their home and at any hour, they can simply use a computer, speakers and headphones rather than renting (or buying) costly equipment or studio space and time for editing and mixing. This provides for faster creation and negotiation with the director.

Фильм

Кино өндірісінде дыбыс редакторы/дизайнері – фильм түсіру тобының мүшесі, фильмнің дыбыс жолының толығымен немесе оның белгілі бір бөліктеріне жауапты. Американдық кино өнеркәсібінде, режиссер немесе сценарист сияқты атаулардан айырмашылығы, дыбыс дизайнерінің атауы ешқандай кәсіби ұйыммен реттелмейді. Дыбыс дизайны және дыбыс дизайнері терминдері кино индустриясында 1969 жылы қолданыла бастады. Сол кезде, дыбыс дизайнерінің атағын алғаш рет Уолтер Мёрчке Франсис Форд Коппола берді, Мёрчтің «Жаңбыр адамы» фильміне қосқан үлесін мойындап. Коппола мен Мёрч белгілегендей, дыбыс дизайнерінің бастапқы мағынасы – «фильмнің дыбыс жолының барлық аспектілеріне жауапты адам, диалогтар мен дыбыс эффектілерін жазудан бастап соңғы жолдың қайта жазылуына (микстеуіне) дейін». Дыбыс дизайнері термині, бұрынғысымен – бақылаушы дыбыс редакторы немесе қайта жазу микшері сияқты атауларды алмастырды: соңғы дыбыс жолының бас дизайнері. Мюррей Спивак («Кинг Конг»), Джордж Гроувз («Жаз әншісі»), Джеймс Г. Стюарт («Азамат Кейн») және Карл Фолкнер («Жер орталығына саяхат») сияқты редакторлар мен микшерлер Голливудтың студиялық дәуірінде осы қызметті атқарды және олар басқа атаумен дыбыс дизайнерлері деп есептеледі. Кейінгі онжылдықтарда өзін дыбыс дизайнері деп атаудың екі артықшылығы болды. Біріншіден, бұл стратегиялық түрде бір адамның редакторлар мен микшерлердің құзыретіне қатысты мәселелерге тап болмай, фильмде редактор және микшер ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Екіншіден, бұл студиялар дыбыс бөлімдерін қысқартып жатқан кезде және продюсерлер дыбыс редакторлары мен микшерлеріне арналған бюджеттер мен жалақыны үнемі қысқартып жатқан кезде пост-өндірістік дыбыс саласын заңдылыққа айналдырған риторикалық қадам болды. Осылайша, өздерін дыбыс дизайнерлері деп атағандарға келісімшарт бойынша жұмыс істеу үшін бәсекелесуге және жоғары жалақы туралы келіссөз жүргізуге мүмкіндік берді. Дыбыс дизайнерінің лауазымы 1930 жылдары Уильям Камерон Мензис «Желмен бірге кеткендер» фильмін түсіру кезінде көркемдік бағыт-бағдардың шеберлігіне революциялық үлес қосқан кезде құрылған өндіріс дизайнеріне ұқсас түрде пайда болды. Аудио-өндірістік топ – фильм редакторы мен оператормен салыстыратын шығармашылық өнімге ие өндірістік штабтың маңызды мүшесі. Бірнеше факторлар аудио өндірісін осы деңгейге көтеруге әкелді, бұрын ол фильмнің басқа бөліктеріне бағынышты деп саналған кезде: Кино дыбыс жүйелері жоғары сапалы дыбысты қайта жаңғыртуға қабілетті болды, әсіресе Dolby Stereo қабылданғаннан кейін. Стерео дыбыс таспаларынан бұрын фильмнің дыбысы өте төмен сапада болды, сондықтан тек диалогтар мен кейде дыбыс эффектілері ғана тиімді болды. Бұл дыбыс жүйелері бастапқыда театрларға келушілердің санын арттыру үшін ойлап табылды, бірақ олардың кеңінен қолданылуы мазмұндық бос орынды тудырды, оны білікті мамандар толтыруы керек болды. Dolby-дің 2012 жылы ұсынған Dolby Atmos форматы дыбыс командасына екі жоғарғы арнаны пайдаланатын 7.1.2 төсегіне тағайындалатын 128 аудио тректі ұсынады, бұл аудио объектілері үшін 118 тректі қалдырады. Объектілердің орналасуы X, Y, Z координаттары мен бөлмедегі динамиктердің саны бойынша орналасатын метадеректер арқылы анықталады. Бұл иммерсивті дыбыс форматы дыбысты пайдаланудың шығармашылық мүмкіндіктерін кеңейтеді, бұл ескі 5.1 және 7.1 айналмалы дыбыс жүйелерімен қол жеткізілгеннен асып түседі. Жаңа жүйелердің үлкен динамикалық диапазоны, сондай-ақ аудиторияның артында немесе үстінде дыбыстарды шығару мүмкіндігі, аудио пост-өндірістік командаға фильмнің дыбысында шығармашылық көрініс берудің жаңа мүмкіндіктерін берді. Кейбір режиссерлер бұл құралдың жаңа мүмкіндіктерін іске асыруға қызығушылық танытты. Жаңа буын кино түсірушілер, «Жайлы салтшылар мен ашулы бұқалар» – Мартин Скорсезе, Стивен Спилберг, Джордж Лукас және басқалар дыбыстың шығармашылық әлеуетін біліп, оны пайдалануды қалады. Кино түсірушілерді сол дәуірдің танымал музыкасы шабыттандырды. Pink Floyd және The Beatles сияқты топтардың концептуалды альбомдары әңгіме айтудың жаңа тәсілдерін және киноға бейімделуі мүмкін шығармашылық әдістерді ұсынды. Жаңа кинорежиссерлер алғашқы фильмдерін Голливудтан тыс жерде, кино еңбек одақтарының ықпалынан және сол кезде тез таралып жатқан студия жүйесінен алыс жасады. Қазіргі заманғы дыбыс дизайнерінің атауын дыбыс редакторының бақылаушысының дәстүрлі атауымен салыстыруға болады; көптеген дыбыс дизайнерлері екі атауды да бір-бірін алмастыра пайдаланады. Дыбыс редакторының немесе дыбыс жетекшісінің рөлі дыбыс дизайнерінің рөлімен қатар дамыды. Көбірек күрделі дыбыс жолдарына деген сұраныс Голливудтың ішінде де, сыртында да сезілді, және бақылаушы дыбыс редакторы толыққанды дыбыс жұмысын жылдам орындау үшін ондаған дыбыс редакторларынан тұратын үлкен дыбыс бөлімінің басшысы болды.

In motion picture production, a Sound Editor/Designer is a member of a film crew responsible for the entirety or some specific parts of a film's soundtrack. In the American film industry, the title Sound Designer is not controlled by any professional organization, unlike titles such as Director or Screenwriter. The terms sound design and sound designer began to be used in the motion picture industry in 1969. At that time, The title of Sound Designer was first granted to Walter Murch by Francis Ford Coppola in recognition for Murch's contributions to the film The Rain People. The original meaning of the title Sound Designer, as established by Coppola and Murch, was "an individual ultimately responsible for all aspects of a film's audio track, from the dialogue and sound effects recording to the re recording (mix) of the final track". The term sound designer has replaced monikers like supervising sound editor or re recording mixer for the same position: the head designer of the final sound track. Editors and mixers like Murray Spivack (King Kong), George Groves (The Jazz Singer), James G. Stewart (Citizen Kane), and Carl Faulkner (Journey to the Center of the Earth) served in this capacity during Hollywood's studio era, and are generally considered to be sound designers by a different name. The advantage of calling oneself a sound designer beginning in later decades was two fold. It strategically allowed for a single person to work as both an editor and mixer on a film without running into issues pertaining to the jurisdictions of editors and mixers, as outlined by their respective unions. Additionally, it was a rhetorical move that legitimised the field of post production sound at a time when studios were downsizing their sound departments, and when producers were routinely skimping on budgets and salaries for sound editors and mixers. In so doing, it allowed those who called themselves sound designers to compete for contract work and to negotiate higher salaries. The position of Sound Designer therefore emerged in a manner similar to that of Production Designer, which was created in the 1930s when William Cameron Menzies made revolutionary contributions to the craft of art direction in the making of Gone with the Wind. The audio production team is a principal member of the production staff, with creative output comparable to that of the film editor and director of photography. Several factors have led to the promotion of audio production to this level, when previously it was considered subordinate to other parts of film:

Cinema sound systems became capable of high fidelity reproduction, particularly after the adoption of Dolby Stereo. Before stereo soundtracks, film sound was of such low fidelity that only the dialogue and occasional sound effects were practical. These sound systems were originally devised as gimmicks to increase theater attendance, but their widespread implementation created a content vacuum that had to be filled by competent professionals. Dolby's immersive Dolby Atmos format, introduced in 2012, provides the sound team with 128 tracks of audio that can be assigned to a 7.1.2 bed that utilizes two overhead channels, leaving 118 tracks for audio objects that can be positioned around the theater independent of the sound bed. Object positions are informed by metadata that places them based on X, Y, Z coordinates and the number of speakers available in the room. This immersive sound format expands creative opportunities for the use of sound beyond what was achievable with older 5.1 and 7.1 surround sound systems. The greater dynamic range of the new systems, coupled with the ability to produce sounds at the sides, behind, or above the audience, provided the audio post production team new opportunities for creative expression in film sound. Some directors were interested in realizing the new potential of the medium. A new generation of filmmakers, the so called "Easy Riders and Raging Bulls"—Martin Scorsese, Steven Spielberg, George Lucas, and others—were aware of the creative potential of sound and wanted to use it. Filmmakers were inspired by the popular music of the era. Concept albums of groups such as Pink Floyd and The Beatles suggested new modes of storytelling and creative techniques that could be adapted to motion pictures. New filmmakers made their early films outside the Hollywood establishment, away from the influence of film labor unions and the then rapidly dissipating studio system. The contemporary title of sound designer can be compared with the more traditional title of supervising sound editor; many sound designers use both titles interchangeably. The role of supervising sound editor, or sound supervisor, developed in parallel with the role of sound designer. The demand for more sophisticated soundtracks was felt both inside and outside Hollywood, and the supervising sound editor became the head of the large sound department, with a staff of dozens of sound editors, that was required to realize a complete sound job with a fast turnaround.

Театр

Дыбыс дизайны, жеке мамандық ретінде, сахна өнеріндегі ең жас салалардың бірі болып табылады, тек проекция және басқа да мультимедиалық дисплейлерді пайдаланудан кейін ғана екінші орында тұрады. Алайда, дыбыс дизайнының идеялары мен техникалары театр пайда болғаннан бері дерлік қолданылып келеді. 1968–69 жылғы Сан-Францискодағы American Conservatory Theater (ACT) маусымында он динамик аймағына бағытталған үш стерео таспа дектерін пайдаланған Дэн Дуган алғашқы рет «дыбыс дизайнері» деп аталды. Театр дыбыс дизайнері спектакль алаңында көрермен еститін барлық нәрсеге жауапты: музыка, дыбыс эффектілері, дыбыстық текстуралар және дыбыстық ландшафттар. Бұл элементтерді дыбыс дизайнері өзі жасайды немесе музыка жағдайында композитор сияқты басқа дыбыс мамандарынан алады. Алдын ала жазылған музыканы орындаушының авторлық құқығын қорғайтын заңды тұлғадан лицензиялау қажет. Бұл орындаушының өзі, баспагер, жазбалар компаниясы, орындаушылық құқықтарды басқару ұйымы немесе музыкалық лицензиялау компаниясы болуы мүмкін. Театр дыбыс дизайнері сонымен қатар дыбыс жүйесін – динамиктерді, дыбыс консольдерін, интерфейстер мен түрлендіргіштерді, ойнату/күйдіру бағдарламалық құралын, микрофондарды, сымсыз микрофондарды, мониторларды, кабельдерді, компьютерлерді және FX блогы мен динамикалық процессорлар сияқты қосымша жабдықтарды таңдау және орнату үшін де жауапты. Қазіргі заманғы аудио технологиясы театр дыбыс дизайнерлеріне тікелей эфирде оңай интеграцияланатын икемді, күрделі және үнемді дизайндарды жасауға мүмкіндік береді. Кино мен теледидар драматургияға тигізген әсерінің нәтижесінде пьесалар көбінесе қысқа сахналардан тұратын болып жазылуда, мұны декорациялармен жеткізу қиын, бірақ дыбыс арқылы оңай қол жеткізуге болады. Фильмнің дыбыс дизайнының дамуы сценарийшілер мен режиссерлерге дыбыс дизайны туралы үміттері мен білімдерін арттыруда. Осының салдарынан театр дыбыс дизайны кеңінен таралған және тәжірибелі дыбыс дизайнерлері режиссерлермен ұзақ мерзімді ынтымақтастық орнатуға жиі қол жеткізеді.

Музыкалық

Музыкалық қойылымдардың дыбыс дизайны көбінесе өндірістің қажеттіліктерін қанағаттандыратын дыбыс күшейту жүйесін жобалау және іске асыруға бағытталған. Егер орындалатын орында дыбыс жүйесі орнатылған болса, дыбыс дизайнерінің міндеті – жүйені нақты бір қойылым үшін ең тиімді пайдалану үшін реттеу. Дыбыс жүйесін реттеуге түрлі әдістер қолданылады, оның ішінде теңестіру, кешіктіру, дыбыс деңгейін реттеу, динамиктер мен микрофондарды орналастыру және кейбір жағдайларда жаңа құрал-жабдықтарды қосу. Дыбыс күшейту жүйесін жобалаушы режиссермен және, болған жағдайда, музыкалық жетекшімен бірлесіп, актерлер мен музыканттар үшін микрофондарды қолдану және орналастыру жолдарын анықтайды. Дыбыс күшейту дизайнері орындалу орнының пішініне, көлеміне немесе акустикасына қарамастан, қойылымды тыңдаушылардың барлығы ести алатынын және түсіне алатынын, ал орындаушылар өз жұмыстарын атқару үшін қажеттінің бәрін ести алатынын қамтамасыз етеді. Музыкалық қойылымдар үшін дыбыс дизайны көбінесе дыбыс күшейтудің көркемдік құндылықтарына баса назар береді, бірақ көптеген музыкалық қойылымдар, мысалы, "Into the Woods" сияқты, маңызды дыбыстық эффектілерді де қажет етеді (ойындарға арналған дыбыс дизайнына қараңыз). Дыбыс күшейту дизайны Америка театр қанатының "Тони" сыйлықтарымен 2014/15 маусымға дейін "Музыкалық қойылымдағы үздік дыбыс дизайны" номинациясы бойынша марапатталды, содан кейін 2017/18 маусымда қайтадан тағайындалды.

Пьесалары

Пьесалар үшін дыбыс дизайны көбінесе пьесамен тығыз танысу негізінде музыка мен дыбыстарды (дыбыс ұпайларын) таңдауды қамтиды, сондай-ақ дыбыс ұпайын қайта жасайтын дыбыс жүйесін жобалау, орнату, калибрлеу және пайдалануды қамтиды. Пьесаның дыбыс дизайнері мен қойылымның режиссері бірлесіп зерттелетін тақырыптар мен сезімдерді анықтайды. Осыған сүйене отырып, пьесаның дыбыс дизайнері режиссермен және мүмкін композитормен бірлесіп, қажетті көңіл-күйді құру үшін қолданылатын дыбыстарды шешеді. Кейбір қойылымдарда дыбыс дизайнері пьесаға музыка жазу үшін де шақырылуы мүмкін. Дыбыс дизайнері мен режиссер әдетте пьесадағы дыбыс белгілерін анықтау үшін бірге жұмыс істейді (яғни, дыбыс қашан және қайда қолданылатынын шешеді). Кейбір қойылымдар тек сахналар арасында музыканы қолдануы мүмкін, ал басқалары дыбыс эффекттерін қолдануы мүмкін. Сол сияқты, көрініс музыкамен, дыбыс эффекттерімен немесе екеуінің арасындағы абстрактілі дыбыстармен сүйемелдеуі мүмкін. Кейбір дыбыс дизайнерлері - шебер композиторлар, қойылымдар үшін музыка жазып, өндіріп, сондай-ақ дыбыс дизайнын жасайды. Көптеген пьесалардың дыбыс дизайны да айтарлықтай дыбыс күшейткішті қажет етеді (музыкалық қойылымдардың дыбыс дизайнына қараңыз). Пьесалардың дыбыс дизайны 2014-15 маусымға дейін Америка театр қанатының Тони сыйлықтарымен «Пьесаның ең жақсы дыбыс дизайны» номинациясы бойынша Тони сыйлығымен марапатталды.

Мода

Мода көрсетілімдерінде дыбыс режиссері көбінесе көркемдік жетекшімен бірлесіп, коллекцияның, жарнамалық кампанияның немесе шараның тақырыбына сай атмосфера жасау үшін жұмыс істейді.

Компьютерлік және басқа да қолданбалар

Дыбыс адам-компьютер интерфейстерінің, компьютерлік және бейне ойындардың әртүрлі түрлерінде кеңінен қолданылады. Компьютерлік қолданбалар үшін дыбыс шығарудың бірнеше қосымша талаптары бар, оның ішінде қайта пайдалану мүмкіндігі, өзара әрекеттесу және жад пен процессордың аз мөлшерде жұмсалуы. Мысалы, есептеу ресурстарының көп бөлігі әдетте графикаға жұмсалады. Аудио шығару, дыбысты ойнату үшін есептеу шектеулерін ескеруі керек, оның ішінде аудионы қысу немесе дауыс үлестіру жүйелерін пайдалану. Бейне ойындар үшін дыбыс дизайны аудионы цифрлық аудио жұмыс станциясын қолдану арқылы жазу және өңдеу туралы терең білімді, сондай-ақ аудио қозғалтқыш бағдарламалық қамтамасыз етуді, аудио авторлық құралдарын немесе аудионы ойын қозғалтқышына интеграциялау үшін делдал бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдану арқылы ойын аудиосын интеграциялауды түсінуді қажет етеді. Аудио делдал бағдарламалық жасақтама – ойын қозғалтқышы мен аудио жабдығы арасында орналасқан үшінші тараптың құралдар жиынтығы. Компьютерлік дыбыспен өзара әрекеттесу, интерактивті дыбыс шығаруға мүмкіндік беретін әртүрлі ойнату жүйелерін немесе логиканы қолдануды қамтиды (мысалы, Max/MSP, Wwise). Іске асыру үшін дыбысты өзгертетін немесе пайдаланушының енгізген деректерін өңдейтін бағдарламалық қамтамасыз ету немесе электр инженериясы қажет болуы мүмкін. Интерактивті қолданбаларда дыбыс дизайнері көбінесе ойнату жүйелерін және олардың тиімділігін жобалаумен айналысатын инженермен (мысалы, дыбыс бағдарламалаушысымен) бірлесіп жұмыс істейді.