Lockheed Model 10 Electra: 1930-жылдарғы американдық қос қозғалтқышты ұшақ. Амелия Эрхарттың әйгілі саяхатында қолданылған, толығымен металдан жасалған алғашқы модель.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі қозғалтқышты жеңіл жолаушы ұшақ
Twin engined light airliner
Lockheed Model 10 Electra – американдық екі қозғалтқышты, толығымен металлдан жасалған моноплан жолаушы ұшағы. Ол Lockheed Aircraft Corporation компаниясымен 1930 жылдары Boeing 247 және Douglas DC-2 ұшақтарымен бәсекелесу үшін әзірленген және негізінен сол кезеңде өндірілген. 1937 жылы Әмелия Эрхарт пен Фред Нунан осы ұшақта әлемді айналып ұшуға талпынған аталмыш экспедициясымен кеңінен танымал болды.
The Lockheed Model 10 Electra is an American twin engined, all metal monoplane airliner developed by the Lockheed Aircraft Corporation, which was produced primarily in the 1930s to compete with the Boeing 247 and Douglas DC 2. The type gained considerable fame as one was flown by Amelia Earhart and Fred Noonan on their ill fated around the world expedition in 1937.
Жобалау және әзірлеу
Локхидтің кейбір ағаштан жасалған конструкциялары, мысалы Орион, Детройт Эйркрафт Корпорациясымен металл фюзеляждармен салынған. Дегенмен, Electra – Ллойд Стирман мен Холл Хиббард жасаған Локхидтің алғашқы толығымен металлдан жасалған және екі қозғалтқышты ұшағы болды. Electra деген ат Плеяд жұлдыздарының бірінен алынған. Прототип 1934 жылдың 23 ақпанында Маршалл Хедл басқаруымен алғашқы ұшуын жасады. Electra үшін аэродинамикалық сынақтар Мичиган университетінде жүргізілді. Жұмыстың көп бөлігін студент-тәжірибеші Кларенс Джонсон орындады. Ол конструкцияға екі өзгеріс енгізуді ұсынды: бір құйрықты екі құйрыққа ауыстыру (кейін Локхид тауарлық белгісіне айналған), және үлкен қанатты филелерді алып тастау. Бұл екі ұсыныс та сериялық өндірістегі ұшақтарға енгізілді. Магистр дәрежесін алғаннан кейін Джонсон Локхидке штаттық қызметкер ретінде қабылданды, соңында ол Skunk Works басшысы болып, Lockheed SR 71 Blackbird сияқты жетілдірілген ұшақтарды әзірлеуге жетекшілік етті. Lockheed Electra – стандартты жабдық ретінде лайдан қорғайтын құрылғылары бар, қыналынатын шассиі бар алғашқы коммерциялық жолаушылар ұшақтарының бірі болды, бірақ тұрақты шассиі бар ұшақтар мұның алдында-ақ лайдан қорғайтын құрылғылармен жабдықталған.
Some of Lockheed's wooden designs, such as the Orion, had been built by Detroit Aircraft Corporation with metal fuselages. However, the Electra was Lockheed's first all metal and twin engined design by Lloyd Stearman and Hall Hibbard. The name Electra came from a star in the Pleiades. The prototype made its first flight on February 23, 1934, with Marshall Headle at the controls. Wind tunnel work on the Electra was undertaken at the University of Michigan. Much of the work was performed by a student assistant, Clarence Johnson. He suggested two changes be made to the design: changing the single tail to double tails (later a Lockheed trademark), and deleting oversized wing fillets. Both of these suggestions were incorporated into production aircraft. Upon receiving his master's degree, Johnson joined Lockheed as a regular employee, ultimately leading the Skunk Works in developing advanced aircraft such as the Lockheed SR 71 Blackbird. The Lockheed Electra was one of the first commercial passenger aircraft with retractable landing gear to come equipped with mudguards as standard equipment, although aircraft with fixed landing gear commonly had mudguards much earlier than this.
Пайдалану тарихы
1934 жылдың қазан айынан кейін АҚШ үкіметі жолаушылар тасымалдауға немесе түнгі ұшуға арналған бір қозғалтқышты ұшақтарды пайдалануға тыйым салғанда, Lockheed өзінің жаңа Model 10 Electra ұшағымен нарықта өте қолайлы жағдайға ие болды. АҚШ-тағы әуе компанияларына жеткізілімдерден басқа, бірнеше еуропалық операторлар соғысқа дейінгі әуе флотына Electra ұшақтарын қосты. Латын Америкасында 1935 жылдан бастап Cubana de Aviación әуе компаниясы ішкі бағыттарда Electra ұшақтарын пайдаланған алғашқы компания болды. Әуе компанияларының тапсырыстарынан өзге, көптеген коммерциялық емес азаматтық операторлар да жаңа Model 10 ұшағын сатып алды. 1937 жылдың мамыр айында Х.Т. "Дик" Меррилл және Дж.С. Лэмби Атлант мұхитын айналып ұшуды табысты аяқтады. Бұл кез келген ұшақпен осы мұхит арқылы жасалған алғашқы коммерциялық айналым сапар деп жарияланды. Олар Хармон кубогын жеңіп алды. Шығысқа бағытталған сапарында олар "Гинденбург" әуе кемесінің апаты туралы кинохрониканы, ал Ұлыбританиядан оралғанда король Георг VI-ның тәж кию рәсіміне арналған фотосуреттерді әкелді. Bata Shoes компаниясы өзінің басшыларын еуропалық зауыттары арасында тасымалдау үшін Model 10 ұшағын пайдаланды. Electra ұшағының ең танымал қолданылуы – Амелия Эрхарт пен Фред Нунан ұшқан, кеңейтілген Model 10E үлгісі болды. 1937 жылдың шілдесінде олар әлемді айналып ұшуға тырысқанда Тынық мұхитының ортасында жоғалып кетті.
After October 1934, when the US government banned single engined aircraft for use in carrying passengers or in night flying, Lockheed was perfectly placed in the market with its new Model 10 Electra. In addition to deliveries to US based airlines, several European operators added Electras to their prewar fleets. In Latin America, the first airline to use Electras was Cubana de Aviación, starting in 1935, for its domestic routes. Besides airline orders, a number of non commercial civil operators also purchased the new Model 10. In May 1937, H. T. "Dick" Merrill and J. S. Lambie accomplished a round trip crossing of the Atlantic Ocean. The feat was declared the first round trip commercial crossing of that ocean by any aircraft. It won them the Harmon Trophy. On the eastbound trip, they carried newsreels of the crash of the Hindenburg, and on the return trip from the United Kingdom, they brought photographs of the coronation of King George VI. Bata Shoes operated the Model 10 to ferry its executives between their European factories. Probably the most famous use of the Electra was the highly modified Model 10E flown by Amelia Earhart and Fred Noonan. In July 1937, they disappeared over the central Pacific Ocean during an attempted round the world flight.
Тірі қалған әуе кемелері
1011 – Electra 10A Аризона штатының Тусон қаласындағы Пима әуе және ғарыш мұражайында тоқтатылған. 1015 – Electra 10E Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы Ұшу мұражайында тоқтатылған. 1026 – Electra 10A Калифорния штатының Окленд қаласындағы Окленд авиация мұражайында тоқтатылған. 1037 – Electra 10A Лондонның Ғылым мұражайында тоқтатылған. 1042 Muriel – Electra 10E Канзас штатының Атчисон қаласындағы Амелия Эрхарт әуежайындағы Амелия Эрхарт ангары мұражайында тоқтатылған. 2016 жылдың тамызында Атчисонға жеткізілген, бұрын Грейс МакГайрге тиесілі болған, ол оны Амелия Эрхарттың әлемді айналып ұшуын қайта жасауға жоспарлаған. 1052 – Electra 10A Коннектикут штатының Виндзор Локстағы Жаңа Англия әуе мұражайында тоқтатылған. Бастапқыда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жоғары лауазымды қызметкерлерін тасымалдау үшін пайдаланылған XR2O 1, қазір Солтүстік-Батыс әуе компаниясының түсімен боялған. Бір кезде осы ұшақты Эрхарттың ұшуын қайта жасау үшін пайдалануға ниеттенген, бірақ ол орындалмады. 1091 – Electra 10A Прагадағы Точна әуежайында Ivo Lukačovič-пен бірге ұшуға жарамды. Бұрын OK CTB (қазір N241M) ретінде тіркелген, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Чехословакияның Прага қаласында Bata Shoe Co. иелігіндегі екі ұшақтың бірі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Англияға, содан кейін Канадаға эвакуацияланды, онда RCAF қызметінде болды. АҚШ-тың бірнеше иесінен кейін, Bata Shoe қайта сатып алып, Ньютон қаласындағы Wichita Air Services компаниясы толық қалпына келтірді. Түпнұсқа түсімен және тіркеу белгілерімен 2015 жылдың мамыр айында Прагаға қайтарылды. 1112 – Electra 10A Оттава қаласындағы Канада авиация және ғарыш мұражайында тоқтатылған. Бастапқыда Trans Canada Air Lines компаниясы сатып алған, бірақ 1939 жылы RCAF-қа берілді, онда Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін өткізді. Соғыстан кейін бірнеше жеке меншік иелері басқарды. 1960 жылдарға дейін сақталды, ол кезде Энн Пеллегрено 1967 жылдың 7 маусымы мен 10 шілдесі аралығында Әмелия Эрхарттың 1937 жылғы соңғы ұшуын еске алу үшін әлемді айналып ұшты. Air Canada сатып алғаннан кейін, 1968 жылы қалпына келтіріліп, мұражайға сыйға берілді. 1116 – Electra 10A Манитоба штатының Виннипег қаласындағы Батыс Канада Корольдік авиация мұражайында ұшуға жарамды. Trans Canada Airlines компаниясына жеткізілген үш Electra ұшағының екінші партиясының бірі болды. 1980 жылдардың басында Air Canada қызметкері Флоридада демалыс кезінде тапқан, қалпына келтіру үшін Виннипегке қайтарылды. 1987 жылы Air Canada компаниясының 50 жылдығына орай Канада бойынша ұшты. 1130 – Electra 10A Флорида штатының Пенсакола қаласындағы Ұлттық теңіз авиация мұражайында тоқтатылған. 1138 – Electra 10A Оклендтегі Көлік және технология мұражайында тоқтатылған. 1145 Electra 10A Жаңа Зеландияның Окленд қаласында Rob Mackley-мен бірге ZK AFD ретінде тіркелген. Бұрын LAN Chile ұшағы, CC226 "Diego de Almagro", CC LGN 507, CC CLG 0005, CC CLEA 231 және N10310 тіркелген. 3105 – XC 35 Мэриленд штатының Сютленд қаласындағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының Пол Гарбер сақтау, қалпына келтіру және сақтау орталығында сақтауда. Ол қысымды сынау үшін пайдаланылды.
1011 – Electra 10A on static display at the Pima Air and Space Museum in Tucson, Arizona. 1015 – Electra 10E on static display at the Museum of Flight in Seattle, Washington. 1026 – Electra 10A on display at the Oakland Aviation Museum in Oakland, California. 1037 – Electra 10A on static display at the Science Museum in London. 1042 Muriel – Electra 10E on static display at the Amelia Earhart Hangar Museum at Amelia Earhart Airport in Atchison, Kansas. Delivered to Atchison in August 2016, it was previously owned by Grace McGuire, who had planned on using it to recreate Amelia Earhart's around the world flight. 1052 – Electra 10A on static display at the New England Air Museum in Windsor Locks, Connecticut. Originally an XR2O 1 used for transporting high ranking staff by the U. S. Navy, it is now painted in Northwest Airlines colors. At one point it was intended to use this machine for a recreation of the Earhart flight but it was not carried out. 1091 – Electra 10A airworthy with Ivo Lukačovič at Točná Airport in Točná, Prague. Registered previously as OK CTB (now N241M), it was one of two owned by Bata Shoe Co. in Prague, Czechoslovakia before WWII. At the outbreak of WWII it was evacuated to England, and onward to Canada where it served with the RCAF. After a succession of US owners, it was eventually reacquired by Bata Shoe, and fully restored by Wichita Air Services in Newton, Kansas. Wearing its original colors and registration marks, it was ferried back to Prague in May 2015. 1112 – Electra 10A on static display at the Canada Aviation and Space Museum in Ottawa, Ontario. Originally purchased by Trans Canada Air Lines as their first new aircraft, it was transferred to the RCAF in 1939, with whom it served for most of World War II. After the war it was operated by a number of private owners. It survived into the 1960s when Ann Pellegreno between June 7 and July 10, 1967, flew the aircraft on a round the world flight to commemorate Amelia Earhart's last flight in 1937. After being acquired by Air Canada, it was restored in 1968 and donated to the museum. 1116 – Electra 10A airworthy at the Royal Aviation Museum of Western Canada in Winnipeg, Manitoba. It was one of a second batch of three Electras delivered to Trans Canada Airlines. Found in Florida in the early 1980s by a vacationing Air Canada employee, it was returned to Winnipeg for restoration. In 1987 it flew across Canada in honor of the 50th anniversary of Air Canada – who owns and operates the aircraft. 1130 – Electra 10A on static display at the National Naval Aviation Museum in Pensacola, Florida. 1138 – Electra 10A on static display at the Museum of Transport and Technology in Auckland. 1145 Electra 10A airworthy with Rob Mackley at Auckland, New Zealand registered as ZK AFD. Aircraft ex LAN Chile, previously registered CC226 'Diego de Almagro', CC LGN 507, CC CLG 0005, CC CLEA 231 and N10310. 3105 – XC 35 in storage at the Paul E. Garber Preservation, Restoration, and Storage Facility of the National Air and Space Museum in Suitland, Maryland. It was used for testing pressurization.