Локхид L-188 Electra: Американдық турбовинттік ұшақ тарихы
Lockheed L-188 Electra
Lockheed L 188 Electra: АҚШ-та жасалған алғашқы үлкен турбовинттік ұшақ. Қырсықтардан кейін өндіріс тоқтатылды, бірақ әлі де қысқа жолдарда өте тиімді.✈️
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Lockheed компаниясының американдық турбовинттік әуе кемесі, 1957–1961 жылдары салынған.
American turboprop airliner by Lockheed, built 1957–1961
Lockheed L 188 Electra – Lockheed компаниясының құрастырған американдық турбовинттік әуе кемесі. 1957 жылы алғаш рет ұшқан, ол АҚШ-та салынған алғашқы ірі турбовинттік әуе кемесі болды. Бастапқы сату жақсы болды, бірақ екі қаза тағдырлы апаттан кейін, конструкциялық ақауды жоюға бағытталған қымбат жөндеулер жасалды да, жаңа тапсырыстар тоқтатылды. Оның салыстырмалы түрде жоғары қуат-салмақ қатынасы, үлкен винттері және өте қысқа қанаттары (қанаттың көп бөлігі винт ағынымен жабылған), қанаттың тиімді ауданын едәуір арттыратын үлкен Фаулер жапқыштары және төрт қозғалтқыштың болуы ұшаққа, тіпті бүгінгі күнге дейін көптеген реактивтік көлік ұшақтарымен теңдесе алмайтын әуежайдағы өнімділік мүмкіндіктерін берді – әсіресе қысқа ұшу-қону жолақтарында және биік таулы әуежайларда. Көп ұзамай реактивтік әуе кемелері турбовинттіктердің орнын басып, көптеген Electra ұшақтары жүк тасымалдауға бейімделді. Кейбір Electra ұшақтары 21-ші ғасырда да әртүрлі мақсаттарда қолданылуда. 1957 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері жаңа теңіздік патрульдік ұшақтарға қажеттілік тудырды. Lockheed компаниясы Electra ұшағының жетілдірілген нұсқасын ұсынды, ол кейін P-3 Orion ретінде өндіріске енгізілді және үлкен жетістікке жетті – Orion 50 жылдан астам уақыт бойы үздіксіз жетекші қызметте болды.
The Lockheed L 188 Electra is an American turboprop airliner built by Lockheed. First flown in 1957, it was the first large turboprop airliner built in the United States. Initial sales were good, but after two fatal crashes that led to expensive modifications to fix a design defect, no more were ordered. With its fairly high power to weight ratio, huge propellers and very short wings (resulting in the majority of the wingspan being enveloped in propwash), large Fowler flaps which significantly increased effective wing area when extended, and four engined design, the airplane had airfield performance capabilities unmatched by many jet transport aircraft even today—particularly on short runways and high altitude airfields. Jet airliners soon supplanted turboprops for many purposes, and many Electras were modified as freighters. Some Electras are still being used in various roles into the 21st century. In 1957, the United States Navy issued a requirement for an advanced maritime patrol aircraft. Lockheed proposed a development of the Electra that was later placed into production as the P 3 Orion, which had much greater success – the Orion has been in continual front line service for more than 50 years.
Дизайн
Model 188 Electra – төрт қанатқа орнатылған Allison 501 D13 турбовинттерімен жабдықталған, төмен қанатты консольді моноплан. Онда қысылатын үш дөңгелекті қону шассиі және дәстүрлі құйрығы бар. Оның үш адамдық ұшқыштар экипажы бар және аралас класспен 66-дан 80-ге дейін жолаушыларды тасымалдай алады, бірақ жоғары тығыздықтағы компоновкада 98 жолаушыға дейін тасымалдауға болады. Бірінші нұсқасы 188А моделі болды, одан кейін көбірек жанармайға және 15000 кг / 33069 фунт максималды ұшу салмағына ие 188C ұзартылған қашықтықтағы моделі пайда болды.
The Model 188 Electra is a low wing cantilever monoplane powered by four wing mounted Allison 501 D13 turboprops. It has a retractable tricycle landing gear and a conventional tail. It has a cockpit crew of three and can carry 66 to 80 passengers in a mixed class arrangement, although 98 could be carried in a high density layout. The first variant was the Model 188A, followed by the longer range 188C with room for more fuel and maximum take off weight 15000 KG / 33069 lbs.
Азаматтық операциялар
American Airlines әуе компаниясы алғашқы тапсырыс беруші болды. Eastern Air Lines, Braniff Airways және Northwest Airlines компаниялары одан кейін келді. "Электра" ұшағы қиындықтармен басталды. Алғашқы ұшақтардың жолаушылары қанаттардың алдындағы кабинадағы шуға шағымданып, оның себебі винттің резонансы екенін айтты. Екі жағдайда да "Электра" әуе компанияларына реактивтік ұшақтарды пайдалануды бастамас бұрын халықаралық рейстерді жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Ең қызықтысы, бразилиялық Varig әуе компаниясы 30 жыл бойы Рио-де-Жанейро – Сан-Паулу (португал тілінде Ponte Aérea, яғни "Әуе көпірі") қалалары арасындағы аса қарбалас маршрутта 14 "Электра" ұшағын қатесіз пайдаланды. 1992 жылы Boeing 737-300 және Fokker 100 ұшақтарымен ауыстырылғанға дейін олар бұл бағытта жарты миллионнан астам рейс жасады. "Электра" осы маршрутта соншалықты танымал болды, оның қызметтен шығарылуы Бразилияда қызу пікірталас тудырып, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды және көптеген құрмет көрсетілді. 1970 жылдардың ортасында Nomads, Adventurers және Shillelaghs сияқты саяхат клубтары бірнеше қолданылған "Электра" ұшақтарын сатып алды. Ал қалғандары жолаушылар тасымалынан алынып, әуе жүгін тасымалдауға пайдаланылды, олардың 40-ы 1968 жылдан бастап Lockheed компаниясының еншілес компаниясымен өзгертілді, солтүстік жағына бір немесе екі үлкен есік орнатылып, кабина еделі толықтырылды.
American Airlines was the launch customer. Eastern Air Lines, Braniff Airways, and Northwest Airlines followed. The Electra suffered a troubled start. Passengers of early aircraft complained of noise in the cabin forward of the wings, caused by propeller resonance. in both cases, the Electra ensured the airlines' international operations before they started using jets. Most notably, Brazilian flag carrier airline Varig operated flawlessly a fleet of 14 Electras on the extremely busy Rio de Janeiro São Paulo shuttle service (the so called Ponte Aérea – or "Air Bridge" in Portuguese) for 30 years, completing over half a million flights on the route before the type was replaced by Boeing 737 300 and Fokker 100 jets in 1992. The Electra became so iconic on that route that its retirement caused a commotion in Brazil, with extensive press coverage and many special tributes. During the mid 1970s, several secondhand Electras were bought by travel clubs, including Nomads, Adventurers and Shillelaghs. Others were retired from passenger service into air cargo use, 40 being modified by a subsidiary of Lockheed from 1968 with one or two large doors in the left side of the fuselage and a reinforced cabin floor.
Апаттар мен оқиғалар
2011 жылдың маусым айына дейін салынған 170 «Электра» ұшағының 58-і апаттар мен басқа да оқиғалар салдарынан жарамсыз деп танылды. 1960 жылдың 4 қазанында: Бостон, Массачусетс штатының Логан халықаралық әуежайынан ұшып кеткен кезде «Eastern Air Lines» әуе компаниясының 375 рейсі құлады; борттағы 72 адамның 62-сі қаза тапты. Кейіннен апаттың себебі төрт қозғалтқыштың үшеуіне құстың түсуі салдарынан болғандығы анықталды. 1966 жылдың 22 сәуірінде «American Flyers» әуе компаниясының 280/D рейсі Оклахома штатындағы Ардмор қалалық әуежайына жақындағанда төбеге құлады; бес экипаж мүшесі мен борттағы 93 жолаушының 78-і қаза тапты. 1967 жылдың 16 ақпанында «Garuda Indonesian Airways» әуе компаниясының 708 рейсі Манадо Сам Ратуланги әуежайына қонуға тырысқанда апатқа ұшырады. Ұшақтағы 92 жолаушы мен экипаждың 22-сі қаза тапты. Кейіннен апаттың себебі дұрыс емес қону техникасы салдарынан қону кезінде тік төмен түсу жылдамдығының артық болуы екені анықталды. Қону кезіндегі ауа райының қолайсыздығы да осыған себеп болды. 1974 жылдың 30 қазанында Канаданың Солтүстік-Батыс аумақтарындағы (қазіргі Нунавут) Мелвилл аралындағы Реа Пойнт әуеайлағына жақындаған кезде «Panarctic Oils» әуе компаниясының 416 рейсі ұшу орнынан оңтүстікке қарай 3 шақырым жерде мұзбен қапталған теңізге құлады. Барлығы 30 жолаушы мен экипаждың төрт мүшесінің екеуі, соның ішінде бас ұшқыш қаза тапты. 1976 жылдың 4 маусымында «Air Manila» әуе компаниясының 702 рейсі (L 188A, RP C1061) Гуам әскери-әуе базасынан ұшып шыққаннан кейін апатқа ұшырады; 45 жолаушы және жердегі бір адам қаза тапты. 1983 жылдың 8 маусымында «Reeve Aleutian Airways» әуе компаниясының 8 рейсінің төртінші винті ұшақтан бөлініп, Тынық мұхиты үстінде фюзеляжда тесік жасады, нәтижесінде қысым күрт төмендеді және басқару жоғалды. Ұшқыштар ұшақты Аляска штатының Анкоридж қаласында аман-есен қоныстандырды, 15 жолаушы мен экипаж аман қалды. Винт теңізге құлап, табылмағандықтан, бөліну себебі белгісіз. 1984 жылдың 30 мамырында «Zantop International Airlines» әуе компаниясының 931 рейсі, Балтимор/Вашингтон халықаралық әуежайынан (BWI) Детройт Уиллоу Ран әуежайына (YIP) жүк тасымалымен тұрақты түрде ұшып бара жатқан «Lockheed L 188AF Electra» (N5523) ұшағы Пенсильвания штатының Чалхилл қаласында апатқа ұшырады; үш экипаж мүшесі мен жалғыз жолаушы қаза тапты. FL220 биіктігінде ұшу кезінде шамамен сағат 01:44-те ұшақ бағытын өзгерткеннен кейін көп ұзамай ерекше жағдайға түсті. Ұшақты қалпына келтіру кезінде ұшқыштар ұшақтың конструкциялық шектерінен асатын жүктемелерді жүктеді, ол биіктікте бөлініп кетті. NTSB хабарлағандай, ұшу кезінде ұшақтың гироскоптарындағы ақаулар ұшу экипажына қате мәліметтер берген болуы мүмкін және бұл, визуалды белгілердің жоқтығымен бірге, апаттың себептеріне ықпал етті. 1985 жылдың 21 қаңтарында «Chartered Galaxy Airlines» әуе компаниясының 203 рейсі Рено Кэннон халықаралық әуежайынан Минеаполис-Сент-Пол Миннесотаға ұшып кеткеннен кейін апатқа ұшырады; борттағы 71 адамның 70-і қаза тапты. 1989 жылдың 4 қыркүйегінде «Tame Ecuador» әуе компаниясының L 188C «Electra» ұшағы (HC AZJ тіркелімі) Таура әуе базасында апатқа ұшырады, құрбандықтар болған жоқ. 1995 жылдың 18 желтоқсанында Анголаның Кахунгула қаласының жанында 188C «Trans Service Airlift» әуе компаниясының ұшағы апатқа ұшырап, 144 жолаушының 141-і қаза тапты. Бұл «Lockheed L 188 Electra» ұшағының қатысы бар ең қасіретті авиациялық апат. 2003 жылдың 16 шілдесінде «Air Spray» әуе компаниясының «Lockheed L 188 Electra» ұшағы (Tanker #86 C GFQA) Британдық Колумбияның Кранбрук қаласының жанында тоқтаушы затты жеткізгеннен кейін көп ұзамай апатқа ұшырап, жойылды. 86-шы танкер бастапқыда оңға бұрылып, содан кейін солға бұрылды. 1221-де «Electra» теңіз деңгейінен 3900 метр биіктіктегі тік жотаның беткейіне соқтығысты. Ұшақ соққы кезінде жарылып, екі ұшқыш қаза тапты. Апаттан кейін болған қатты өрт апат болған жердегі және айналадағы орман өртін бастады.
Of the total of 170 Electras built, as of June 2011, 58 have been written off because of crashes and other accidents. October 4, 1960: Eastern Air Lines Flight 375 crashed on takeoff from Boston, Massachusetts's Logan International Airport; 62 of 72 on board died. The crash was eventually determined to be the result of bird ingestion into three of the four engines. April 22, 1966: American Flyers Airline Flight 280/D crashed into a hill on approach to Ardmore Municipal Airport in Oklahoma; all five crew and 78 of the 93 passengers on board died. February 16, 1967: Garuda Indonesian Airways Flight 708 crashed while attempting to land at Manado Sam Ratulangi Airport. A total of 22 of 92 passengers and crew on board died. The crash was eventually determined to be the result of an awkward landing technique resulting in an excessive rate of sink on touchdown. Marginal weather at the time of landing was a contributing factor. October 30, 1974: On approach to Rea Point Airfield on Melville Island, Northwest Territories (now Nunavut), Canada, Panarctic Oils Flight 416 crashed into the ice covered sea some 3 km south of its destination after the pilot in command abruptly increased the rate of descent in apparent disorientation. All 30 passengers and two of the four crew members, including the pilot in command, died. June 4, 1976: Air Manila Flight 702, an L 188A (RP C1061), crashed just after takeoff from the Guam Naval Air Station; the 45 occupants and one person on the ground died. On 8 June 1983, Reeve Aleutian Airways Flight 8's number four propeller separated from the aircraft and tore a hole in the fuselage over the Pacific Ocean causing a rapid decompression and loss of control. The pilots managed to land the aircraft safely at Anchorage, Alaska and all 15 passengers and crew survived. Since the propeller fell into the sea and was never recovered, the cause of the separation is unknown. May 30, 1984, Zantop International Airlines Flight 931, a Lockheed L 188AF Electra (N5523) flying regularly scheduled cargo service from Baltimore/Washington International Airport (BWI) to Detroit Willow Run Airport (YIP), crashed at Chalkhill, Pennsylvania; all three crew members and the sole passenger died. While cruising at FL220, at approximately 01:44 AM, the aircraft entered an unusual attitude shortly after a course change. During efforts to recover the aircraft the pilots imposed loads on the airframe that exceeded the aircraft's design limits and it broke apart at altitude. NTSB reported that in flight problems with the aircraft's gyros likely provided conflicting attitude data to the flight crew at the time of the upset and this, combined with a lack of visual cues, were contributing causes of the accident. January 21, 1985: Chartered Galaxy Airlines Flight 203 crashed after takeoff from Reno Cannon International Airport en route to Minneapolis–St Paul Minnesota; 70 of the 71 people on board died. September 4, 1989: A Tame Ecuador L 188C Electra, registration HC AZJ, crash landed at Taura AFB with no fatalities. December 18, 1995: An overloaded 188C of Trans Service Airlift crashed near Cahungula, Angola, with the loss of 141 of the 144 occupants. This is the deadliest aviation disaster involving the Lockheed L 188 Electra. July 16, 2003: An Air Spray Lockheed L 188 Electra (Tanker #86 C GFQA) crashed and was destroyed near Cranbrook, British Columbia shortly after delivering the retardant load. Tanker 86 was seen to turn right initially, then entered a turn to the left. At 1221 MST, the Electra struck the terrain on the side of a steep ridge at about 3900 feet above sea level. The aircraft exploded on impact and the two pilots died. An intense post crash fire consumed much of the wreckage and started a forest fire at the crash site and the surrounding area.