Төбелік бекіністер: Темір ғасырынан бастау алатын қорғаныс құрылыстары
Promontory fort
Жағалау бекіністері: Темір ғасырында кең таралған, биік жартастардағы қорғаныс құрылыстары. Сібірдегі ең көнесі – б.з.д. 7 мың жылдық Amnya I. Ирландия, Британияда көптеп кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қорғаныс бекінісі, көбінесе темір дәуіріне дейін салынған.
Fortification, usually dating from the Iron Age
Жарлы шығыршық бекінісі – тік жартастың үстінде орналасқан қорғаныс құрылысы, көбінесе құрлықпен тек тар жер тілкесі арқылы байланысады, осылайша қамалдарды азайту үшін жер бедерін пайдаланады. Ең ежелгі белгілі жарлы шығыршық бекінісі – Сібірдегі Амня I, ол б.з.д. 7 мың жылдықтың соңында бекітілген нысана ретінде құрылған. Олардың мерзімдерін анықтау қиын болғанымен, көпшілігі темір дәуіріне жатады. Олар негізінен Ирландияда, Бретаньде, Оркней аралдарында, Мэн аралында, Девон, Канал аралдарында және Корнуоллда табады.
A promontory fort is a defensive structure located above a steep cliff, often only connected to the mainland by a small neck of land, thus using the topography to reduce the ramparts needed. The oldest known promontory fort is Amnya I in Siberia which was established as a fortified site in the late 7th millennium BC. Although their dating is problematic, most seem to date to the Iron Age. They are mainly found in Ireland, Brittany, the Orkney Islands, the Isle of Man, Devon, the Channel Islands and Cornwall.
Ирландия
Тек бірнеше ирландтық мүйіс бекіністері қазылған, және олардың көпшілігі темір дәуіріне жатады, бірақ кейбіреулері, мысалы, Дунбег бекінісі (Керри округі) қола дәуірінде пайда болған болуы мүмкін. Басқалары, мысалы, Далки аралы (Дублин округі) Шығыс Жерорта теңізінен әкелінген керамиканы қамтиды және ерте орта ғасырларда қайта пайдаланылып, өзгертілген. Кейбіреулері, мысалы, Дунмор (Дингл маңындағы, Керри округі) орта ғасырлармен байланысты. Дунбегте ерте ортағасырлық қабаттасқан тас үй (клошан) бар.
Only a few Irish promontory forts have been excavated and most date to the Iron Age, though some, like Dunbeg Fort (County Kerry) might have originated in the Bronze Age. Others, like Dalkey Island (County Dublin) contain imported Eastern Mediterranean pottery and have been reoccupied and changed in the early medieval period. Some, like Doonmore (near Dingle, County Kerry) are associated with the Middle Ages. Dunbeg contains an early medieval corbelled stone hut (clochán).
Мэн аралы
Мэн аралында, әсіресе оңтүстіктегі тасты тақтадан тұратын жартастардағы мүйістік бекіністер жиі кездеседі. Жиырмадан астам бекіністің төртеуі қазылған, ал олардың бірнешеуіне, әсіресе Сантон ауданында, Raad ny Foillan жағалаулық жаяу жолы арқылы баруға болады. Бекіністердің бәрі де осал құрлық жағынан қорғанмен қамтылған, ал Кронк-ни-Мерриудегі қазба жұмыстары бекініске кірудің берік қақпа арқылы жасалғанын көрсетті. VIII-IX ғасырларда Маннға келген скандинавтар кейде осы темір ғасырындағы мүйістік бекіністерді қайта пайдаланды, олардың ерекше төртбұрышты үйлерімен ескі тұрғын аудандарын жойды; Кронк-ни-Мерриудегі көрнекті мысал Пелдегі Мананнан үйі мұражайындағы қайта құрудың негізі ретінде пайдаланылды.
On the Isle of Man, promontory forts are found particularly on the rocky slate headlands of the south. Four out of more than twenty have been excavated and several, especially in Santon, can be visited using the Raad ny Foillan coastal footpath. All have a rampart on their vulnerable landward side, and excavations at Cronk ny Merriu have shown that access to the fort was via a strongly built gate. The Scandinavians who arrived in Mann in the eighth and ninth centuries AD sometimes re used these Iron Age promontory forts, often obliterating the old domestic quarters with their characteristic rectangular houses; the fine example at Cronk ny Merriu has been used as the basis of the reconstruction in the House of Manannan museum in Peel.
Девон және Корнуолл
Корнуоллдың Пенит жағалауының бойында мұндай төбелік бекіністерді кездестіруге болады. Лэндс-Энд жанындағы Мейен қамалы ең көнелерінің бірі, ол шамамен б.з.д. 500 жылға дейін салынған. Олар басқа аудандарда да табылған, мысалы, Пэдстоу маңындағы Рампс, Корнуоллдың оңтүстік жағалауындағы Додман Пойнт және Плимутқа жақын Рам Хед. Девонда Бург аралы мен Болт Тейл оңтүстік жағалауда, ал Эмбери Бикон мен Хиллсбороу солтүстік жағалауда орналасқан. Тинтегельдегі танымал орын – Рим дәуірінен кейін және одан соңғы кезеңдерде де пайдаланылған төбелік бекіністің сирек кездесетін мысалы болуы мүмкін.
Cornish promontory forts can be found all along the coast of Penwith. Maen Castle, near to Land's End is one of the oldest, having been dated to around 500 BC. They are also found in other districts, e. g. The Rumps near Padstow and Dodman Point on the southern Cornish coast as well as Rame Head close to Plymouth. In Devon, Burgh Island and Bolt Tail are located on the south coast and Embury Beacon and Hillsborough on the north coast. The famous site at Tintagel may be a rare example of promontory fort whose occupation continued into the post Roman and from there into later periods.
Бретань
Цезарьдің "Commentarii de bello Gallico" кітабында Армориканың оңтүстігіндегі венетилер тайпасы – б.з.д. 56 жылы болған соғыста оңтүстік британдықтармен одақтас, теңізде саудамен айналысқан күшті халық – жартас үстіндегі қамал-қалаларда (оппидаларда) өмір сүргендігі айтылады. Олардың астанасы – Морбиан шығанағындағы Дариоритум, қазіргі Ванн/Гвен қаласы. Венетилер оңтүстік-батыс Британиямен тығыз сауда байланыстарында болды. Британияда римдіктер шабуыл жасағанда, Юлий Цезарь Корнуолл оларға әскери көмек жібергенін хабарлайды.
Caesar's Commentarii de bello Gallico describes the Veneti in southern Armorica – a powerful sea faring people allied with the southern British during the war of 56 BC – as living in clifftop oppida. Their capital was Darioritum, on the Gulf of Morbihan, now modern Vannes/Gwened. The Veneti had close trade ties with southwestern Britain. When they were attacked by the Romans in Brittany, Julius Caesar reports that Cornwall sent them military aid.
Канал аралдары
Джерси аралында Ле Пинакл, Ле Катель де Розель және Ле Катель де Лекк сияқты мұнаралық бекіністердің бірнеше мысалы бар. Бұлардың барлығы аралдың солтүстік және солтүстік-шығыс жағалауларындағы төбелерде орналасқан, себебі аралдың осы бөліктерінде мықты табиғи қорғаныс бар. Аралдың шығысында Монт-Оргуль қамалының орнында темір ғасырындағы бекіністің қалдықтары, сондай-ақ неолит және қола дәуіріне тән заттар табылған.
There are a few examples of promontory forts on the Island of Jersey, which includes Le Pinacle, Le Câtel de Rozel, and Le Câtel de Lecq. All of these were located on headlands on the north and north east of the Island, given the strong natural defences that exist on those parts of the Island. Remains of an Iron Age fort were located on the site of Mont Orgueil Castle to the east of the island as well as materials from the Neolithic and Bronze Age.