Адам коммуникациясы және қарым-қатынас ғылымы

Кіріспе

Коммуникация зерттеулері немесе коммуникация ғылымдары – адам қарым-қатынасы мен мінез-құлқының процестерімен, жеке қарым-қатынастардағы байланыс үлгілерімен, әлеуметтік өзара әрекеттесулермен және түрлі мәдениеттердегі коммуникациямен айналысатын академиялық пән. Коммуникация көбінесе идеяларды, ақпаратты, сигналдарды немесе хабарларды тиісті құралдар арқылы беру, қабылдау немесе алмасу ретінде анықталады, бұл жеке адамдарға немесе топтарға ықпал етуге, ақпарат іздеуге, беруге немесе эмоцияларды тиімді білдіруге мүмкіндік береді. Коммуникация зерттеулері – әртүрлі эмпирикалық зерттеу әдістерін және сындық талдауды қолданатын әлеуметтік ғылым, ол жеке бастама деңгейінде бетпе-бет әңгімеден бастап, макро деңгейде әлеуметтік және мәдени коммуникация жүйелеріне дейін қамтитын білімді дамытуға бағытталған. Ғылыми коммуникация теориялықтары негізінен коммуникацияның теориялық түсінігін жетілдіруге және тұжырымдарды негіздеуге көмектесетін статистиканы зерттеуге ұдайы назар аударады. Коммуникацияны зерттеу үшін қолданылатын әлеуметтік ғылыми әдістердің ауқымы кеңейіп келеді. Коммуникация зерттеушілері сандық және сапалық техникалардың алуан түрлілігін пайдаланады. ХХ ғасырдың ортасындағы тілдік және мәдени бетбұрыстар коммуникацияны талдаудың интерпретативтік, герменевтикалық және философиялық тәсілдеріне әкелді. Керісінше, 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында жаңа аналитикалық, математикалық және есептеуге бағытталған әдістер пайда болды. Коммуникация зерттеу саласы ретінде журналистика, бизнес, бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық қатынастар, маркетинг, жаңалықтар мен теледидар хабарларын тарату, жеке және мәдениаралық коммуникация, білім беру, мемлекеттік басқару және одан да көп салаларда қолданылады. Адамның барлық қызметі мен хабар алмасуы әлеуметтік коммуникация құрылымы мен жеке бастама арасындағы өзара әрекетке байланысты болғандықтан, коммуникация зерттеулері денсаулық сақтау, медицина, экономика, әскери және жаза орындау мекемелері, интернет, әлеуметтік капитал және ғылыми білімді дамытудағы коммуникативтік қызметтің рөлі сияқты басқа да салаларға назар аударуды кеңейтті.

Academic discipline

Communication studies or communication science is an academic discipline that deals with processes of human communication and behavior, patterns of communication in interpersonal relationships, social interactions and communication in different cultures. Communication is commonly defined as giving, receiving or exchanging ideas, information, signals or messages through appropriate media, enabling individuals or groups to persuade, to seek information, to give information or to express emotions effectively. Communication studies is a social science that uses various methods of empirical investigation and critical analysis to develop a body of knowledge that encompasses a range of topics, from face to face conversation at a level of individual agency and interaction to social and cultural communication systems at a macro level. Scholarly communication theorists focus primarily on refining the theoretical understanding of communication, examining statistics in order to help substantiate claims. The range of social scientific methods to study communication has been expanding. Communication researchers draw upon a variety of qualitative and quantitative techniques. The linguistic and cultural turns of the mid 20th century led to increasingly interpretative, hermeneutic, and philosophic approaches towards the analysis of communication. Conversely, the end of the 1990s and the beginning of the 2000s have seen the rise of new analytically, mathematically, and computationally focused techniques. As a field of study, communication is applied to journalism, business, mass media, public relations, marketing, news and television broadcasting, interpersonal and intercultural communication, education, public administration—and beyond. As all spheres of human activity and conveyance are affected by the interplay between social communication structure and individual agency, communication studies has gradually expanded its focus to other domains, such as health, medicine, economy, military and penal institutions, the Internet, social capital, and the role of communicative activity in the development of scientific knowledge.

Шығу тегі

Коммуникация, адамның табиғи мінез-құлқы, 20 ғасырда зерттеу нысанына айналды. Коммуникация технологиялары дамыған сайын, коммуникацияны зерттеу де кеңейді. Осы кезеңде риторика, әсіресе, инау (сендіру) және публикалық сөйлеу сияқты салаларға қызығушылық жаңадан туды, бұл қазіргі коммуникация зерттеулерінің көптеген түрлерінің негізін қалады. 20 ғасырда коммуникация зерттеулерінің фокусы одан әрі дамып, бұқаралық коммуникация, жеке қарым-қатынас және ауызша интерпретация сияқты коммуникация түрлерін қамтыды. Дегенмен, жаңа коммуникация тәсілдерінің ашылуы, әсіресе, портативті морс машинасы арқылы морс кодын пайдалану, әскерлердің бұрынғыдан гөрі едәуір жылдам қарым-қатынас жасауына мүмкіндік берді. Жеке ғылым саласы ретінде қалыптасу алдында, коммуникация зерттеулері психология, социология және саясаттану сияқты үш маңызды ғылымның негізінде құрылды. Коммуникация зерттеулері адам тәжірибесіндегі орталық орынды алатын коммуникацияға назар аударады, яғни адамдардың хабар жасау, алмасу және түсіндіру процесін түсінуге бағытталған. Бүгінгі таңда, бұл мойындалған ғылым саласы гендер және коммуникация, мәдениаралық коммуникация, саяси коммуникация, денсаулық сақтау саласындағы коммуникация және ұйымдық коммуникация сияқты заманауи коммуникация түрлерін де қамтиды. Шрамм коммуникацияны ғылым саласы ретінде орнатуда және АҚШ-тағы университеттерде коммуникация зерттеулері кафедраларын ашуда зор рөл атқарды. Ол өзін коммуникация ғалымы деп атаған алғашқы адам, коммуникация аталымын алып жүретін бірінші академиялық бағдарламаны құрды және коммуникация ғалымдарының бірінші буынын тәрбиеледі. Шрамм ағылшын әдебиеті саласында білім алған және коммуникация зерттеулерін сөйлеу, риторика және журналистика салаларындағы бар бағдарламаларды біріктіру арқылы дамытты. Ол сондай-ақ, 1954 жылы жарық көрген «Жаппай коммуникацияның процесі мен әсерлері» атты оқулықты редакциялады, ол бұл саланың қалыптасуына ықпал етті, және Пол Лазарсфельд, Гарольд Лассвелл, Карл Ховланд және Курт Левинды оның негізін қалаушылары деп санайды. Осы институттарда бастау алған коммуникация зерттеулеріндегі ғылыми жұмыстардың үлгілері бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Шраммның көптеген шәкірттері, мысалы Эверетт Роджерс және Дэвид Берло, өздерінің маңызды үлестерін қосты. Коммуникацияның алғашқы колледжі 1958 жылы Мичиган мемлекеттік университетінде құрылды, оны Шраммның алғашқы ICR ғалымдары басқарды және сандық тәсілді қолдана отырып, коммуникацияны ғылыми тұрғыдан зерттеуге бағытталды. MSU-ге көп ұзамай Пердью университеті, Техас университеті (Остин), Стэнфорд университеті, Айова университеті, Иллинойс университеті, Пенсильвания университеті, Оңтүстік Калифорния университеті және Солтүстік-Батыс университетінің маңызды коммуникация бөлімдері ілесіп келді. 1950 жылдары коммуникация зерттеулерімен байланысты қауымдастықтар құрылды немесе кеңейтілді. Коммуникацияны зерттеу жөніндегі ұлттық қоғам (NSSC) 1950 жылы ғалымдарды коммуникация зерттеулерін әлеуметтік ғылым ретінде жүргізуге ынталандыру мақсатымен құрылды.

Communication, a natural human behavior, became a topic of study in the 20th century. As communication technologies developed, so did the serious study of communication. During this time, a renewed interest in the studies of rhetoric, such as persuasion and public address, was created, which ultimately laid the foundation for several of the forms of communication studies that we know of today. The focus of communication studies developed further in the 20th century, eventually including means of communication such as mass communication, interpersonal communication, and oral interpretation. However, new ways of communicating that had been discovered, especially the use of morse code through portable morse code machines, helped troops to communicate in a much more rapid pace than ever before. Prior to being established as its own discipline, communication studies, was formed from three other major studies no: psychology, sociology, and political science. Communication studies focus on communication as central to the human experience, which involves understanding how people behave in creating, exchanging, and interpreting messages. Today, this accepted discipline now also encompasses more modern forms of communication studies as well, such as gender and communication, intercultural communication, political communication, health communication, and organizational communication. Schramm was hugely influential in establishing communication as a field of study and in forming departments of communication studies across universities in the United States. He was the first individual to identify himself as a communication scholar; he created the first academic degree granting programs with communication in their name; and he trained the first generation of communication scholars. Schramm had a background in English literature and developed communication studies partly by merging existing programs in speech communication, rhetoric, and journalism. He also edited a textbook The Process and Effects of Mass Communication (1954) that helped define the field, partly by claiming Paul Lazarsfeld, Harold Lasswell, Carl Hovland, and Kurt Lewin as its founding forefathers. The patterns of scholarly work in communication studies that were set in motion at these institutes continue to this day. Many of Schramm's students, such as Everett Rogers and David Berlo went on to make important contributions of their own. The first college of communication was founded at Michigan State University in 1958, led by scholars from Schramm's original ICR and dedicated to studying communication scientifically using a quantitative approach. MSU was soon followed by important departments of communication at Purdue University, University of Texas Austin, Stanford University, University of Iowa, University of Illinois, University of Pennsylvania, The University of Southern California, and Northwestern University. Associations related to Communication Studies were founded or expanded during the 1950s. The National Society for the Study of Communication (NSSC) was founded in 1950 to encourage scholars to pursue communication research as a social science.

АҚШ-та

Бакалавриат оқу бағдарламалары студенттерді қоғамдағы коммуникацияның мәнін және коммуникацияның жекелеген ғылым саласы ретінде дамуын зерттеуге дайындауға бағытталған. Ұлттық коммуникация қауымдастығы (NCA) кең ауқымды коммуникация саласындағы бірнеше ерекше, бірақ көбінесе байланысты мамандануларды мойындайды, олардың ішінде: технологиялық, сындық мәдени, денсаулық сақтау, мәдениаралық, жеке және шағын топтық, бұқаралық коммуникация, ұйымдық, саяси, риторикалық және экологиялық коммуникация. Студенттер осы пәндер бойынша курстар оқиды. Коммуникация бағдарламаларына жиі енгізілетін басқа бағдарламалар мен курстар: журналистика, риторика, кинотану, театр, қоғамдық қатынастар, саяси ғылымдар (мысалы, саяси науқандар стратегиясы, публицистика, БАҚ-тың сайлауға тигізетін әсері), сондай-ақ радио, теледидар, компьютерлік коммуникация, кино өндірісі және жаңа медиа. АҚШ-тағы көптеген колледждер коммуникацияны зерттеу саласында жоғарыда аталған салалар бойынша оқу бағдарламаларын қамтитын түрлі мамандықтарды ұсынады. Коммуникацияны зерттеуді көптеген адамдар көбінесе медиа өнеріне байланысты деп есептейді, бірақ коммуникацияны зерттеуден түлек болғандар медиа өнерінен бастап, қоғамдық қорғауға, маркетингке және коммерциялық емес ұйымдарға дейін, тіпті одан да көп салаларда мансапты жалғастыра алады.

Канадада

Федералды институционалдық сауалнамалардың, әсіресе 1951 жылғы Масси комиссиясының ерте ықпалымен, Канададағы коммуникацияны зерттеу жиі ұлттық мәдениеттің қалыптасуына және әлеуметтік және материалдық айналымның инфрақұрылымдық империяларына бағытталды. Американдық коммуникация дәстүрі мен британдық мәдени зерттеулердің әсеріне қарамастан, Канададағы коммуникация зерттеулері мемлекетке және саяси аппаратқа, мысалы, Канада радио, теледидар және телекоммуникация комиссиясына тікелей бағытталған. Канадалық коммуникация дәстүрінің ықпалды ойшылдарына Гарольд Иннис, Маршалл Маклюхан, Флориан Соважо, Гертруда Робинсон, Марк Рабой, Даллас Смит, Джеймс Р. Тейлор, Франсуа Курен, Гейл Гатри Валаскакис және Джордж Грант жатады. Канададағы коммуникация зерттеулері салыстырмалы түрде жаңа ғылым саласы, алайда, осы тақырыпты қолдау және оқыту үшін шамамен 13 канадтық университеті мен көптеген колледждерде бағдарламалар мен кафедралар бар. Лаваль университетінің «Communication et information» және Монреальдегі Макгилл университетінің «Canadian Journal of Communication» журналдары Канададағы екі маңызды басылым. Коммуникацияға гуманитарлық ғылымдардың көзқарасы көбінесе тарих, философия, ағылшын тілі және мәдени зерттеулермен байланысты. Коммуникация зерттеулері саясаткерлерге, педагогтарға, стратегиялар жасаушыларға, заң шығарушыларға, бизнесмендерге, менеджерлерге, әлеуметтік жұмыскерлерге, үкіметтік емес және коммерциялық емес ұйымдарға, сондай-ақ коммуникация мәселелерін шешуге қызығушылық танытқан барлық адамдарға ақпарат береді. Әлеуметтік зерттеулер, мәдени зерттеулер, нарық зерттеулері және басқа да статистикалық салалар арасында көптеген байланыстар бар. Соңғы кезде коммуникация ғылымының біртектілігіне қатысты сын айтылып жатыр. Мысалы, Чакраварти және авторлар тобы (2018) ақ ғалымдардың басылымдардың, сілтемелердің және редакциялық лауазымдардың көп бөлігін құрайтынын анықтады. Постколониалдық тұрғысынан қарағанда, бұл жағдай мәселелі, себебі коммуникация зерттеулері әлеуметтік әділеттілік мәселелерінің кең ауқымымен айналысады.

With the early influence of federal institutional inquiries, notably the 1951 Massey Commission, the study of communication in Canada has frequently focused on the development of a cohesive national culture, and on infrastructural empires of social and material circulation. Although influenced by the American Communication tradition and British Cultural Studies, Communication studies in Canada has been more directly oriented toward the state and the policy apparatus, for example the Canadian Radio television and Telecommunications Commission. Influential thinkers from the Canadian communication tradition include Harold Innis, Marshall McLuhan, Florian Sauvageau, Gertrude Robinson, Marc Raboy, Dallas Smythe, James R. Taylor, François Cooren, Gail Guthrie Valaskakis and George Grant. Communication studies within Canada are a relatively new discipline, however, there are programs and departments to support and teach this topic in about 13 Canadian universities and many colleges as well. The Communication et information from Laval, and the Canadian Journal of Communication from McGill University in Montréal, are two journals that exist in Canada. Humanities approaches to communication often overlap with history, philosophy, English, and cultural studies. Communication research informs politicians and policy makers, educators, strategists, legislators, business magnates, managers, social workers, non governmental organizations, non profit organizations, and people interested in resolving communication issues in general. There is often a great deal of crossover between social research, cultural research, market research, and other statistical fields. Recent critiques have been made about the homogeneity of communication scholarship. For example, Chakravartty, et al. (2018) find that white scholars comprise the vast majority of publications, citations, and editorial positions. From a post colonial point of view, this state is problematic because communication studies engages with a wide range of social justice concerns.

Бизнес

Бизнес-коммуникация 20-ғасырдың соңында, бизнес қарым-қатынастардағы коммуникацияның маңызды рөл атқаруына байланысты, зерттеу саласы ретінде пайда болды. Бұл саланың шегін анықтау қиын, себебі коммуникация жұмыс берушілер, қызметкерлер, тұтынушылар және брендтер арасында түрлі жолдармен қолданылады. Осы себепті, бұл саланың негізгі назары жұмыс берушілердің қажеттіліктеріне аударылады, бұл жазбаша және ауызша коммуникацияны оқу бағдарламасының маңызды құрамы ретінде баса көрсету үшін Америка Колледждерінің Бизнес Мектептері Ассамблеясы стандарттарын қайта қарау арқылы жалпы түсінік тапқан. Сондықтан бизнес-коммуникацияны зерттеу, бизнестің саласына тікелей қатысты, үнемі өзгеріп отыратын жазбаша және ауызша коммуникация аспектілерінің айналасында жүреді. Заманауи бизнес-коммуникация оқу бағдарламаларын енгізу бизнес-коммуникацияны зерттеуді одан әрі дамытып, адамдарды бизнес ортасында тиімді коммуникация жасауға жақсырақ дайындауда. Бұл ғылым әлеуметтік маркетингке баса назар аудара отырып, әртүрлі теориялар мен модельдердің элементтерін біріктіреді. Ол маркетингті "мінез-құлқыны жақсартуға бағытталған іс-шаралар мен араласуларды" жасау үшін пайдаланады. Бұл жаңалық денсаулық сақтау жүйесінің бірнеше аспектілеріне әсер етті. Ол денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлері, пациенттер және сайлаушылар арасындағы жарнамалық іс-шаралар мен коммуникацияны жандандырды. "Маркетингке бағытталған ұйымдар құруға жасалған күш-жігер ақпаратты кеңінен таратуды қажет етті", бұл "коммуникация теориясы, коммуникация процесі және басқа да жағдайларда коммуникация жасау үшін қолданылатын техникаларға" назар аударды. Қазір барлық денсаулық сақтау ұйымдары әлеуметтік желілерді пайдалануда. "Пайдалану салалары: қоғаммен және пациенттермен байланыс орнату; ұйымның танымал болуын арттыру; өнімдер мен қызметтерді маркетингтеу; іс-шаралар, акциялар және қайырымдылық туралы жаңалықтар алуға мүмкіндік беру; пациенттерге ресурстар мен білім беру арнасын ұсыну; және клиенттерге қызмет көрсету және қолдау беру".

Business communication emerged as a field of study in the late 20th century, due to the centrality of communication within business relationships. The scope of the field is difficult to define because of the various ways in which communication is used between employers, employees, consumers, and brands. Because of this, the focus of the field is usually placed on the demands of employers, which is more universally understood by the revision of the American Assembly of Collegiate Schools of business standards to emphasize written and oral communication as an important characteristic in the curriculum. Business communication studies, therefore, revolve around the, ever changing, written and oral communication aspects directly related to the field of business. Implementation of modern business communication curriculums are enhancing the study of business communication as a whole, while further preparing those to be able to effectively communicate in the business community. The discipline integrates components of various theories and models, with a focus on social marketing. It uses marketing to develop "activities and interventions designed to positively change behaviors." This emergence affected several dynamics of the healthcare system. It brought elevated awareness to different avenues including promotional activities and communication between heath professionals and their employees, patients, and constituents. "Efforts to create marketing oriented organizations called for the widespread dissemination of information", putting a spotlight on theories of "communication, the communication process, and the techniques that were being utilized to communicate in other settings." Now, health care organizations of all types are using things like social media. "Uses include communicating with the community and patients; enhancing organizational visibility; marketing products and services; establishing a venue for acquiring news about activities, promotions, and fund raising; providing a channel for patient resources and education; and providing customer service and support."