Рэнсом Олдс: Америка автоөнеркәсібінің іргесін қалаушысы

Кіріспе

Американдық бизнесмен (1864–1950)

Рэнсом Эли Олдс (3 маусым 1864 – 26 тамыз 1950) – американдық автомобиль өнеркәсібінің пионері, оның құрметіне Oldsmobile және REO брендтері аталды. Ол алғашқы бу машинасының 1887 жылы, ал алғашқы бензинмен жұмыс істейтін көлігін 1896 жылы жасағанын айтты. Қазіргі заманғы конвейерлік желі және оның негізгі қағидасы Олдске тиесілі, ол оны 1901 жылдан бастап алғашқы жаппай өндірілген автомобиль – Oldsmobile Curved Dash-ты жасау үшін пайдаланды.

Ерте өмір

Оллдс Огайо штатының Женева қаласында, темірші және қалып жасаушы Плини Фиске Олдс пен оның әйелі Сара Уиппл Олдстың кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол ағылшын тегінен шыққан, Англияның Дорсет аймағынан бастау алады. Оллдс әлі бала кезінде ата-анасы отбасымен Кливлендке (Огайо штаты) көшіп келді. Кейін ол Мичиган штатының Лансинг қаласына қоныстанды, онда орта мектепті бітірді, бірақ отбасылық компаниясы, P. F. Olds & Son компаниясында толық уақыт жұмыс істеу үшін оқуды тастады. Компания кейбір бу машиналарын жасап сатты, бірақ табысының басым бөлігін жөндеу жұмыстарынан тапты. Лансингте тұрғанда ол 1889 жылдың 5 маусымында Метта Урсула Вудвордқа үйленді.

Oldsmobile (Олдсмобиль)

Ол 1897 жылғы 21 тамызда Мичиган штатының Лансинг қаласында «Олдс моторлы көлік компаниясын» құрды. 1899 жылы компанияны мыс және ағаш өнеркәсібінің магнаты Самуэль Л. Смит сатып алып, «Олдс Мотор Уоркс» деп атады. Жаңа компания Лансингтен Детройтке көшірілді. Смит президент, ал Олдс вице-президент және бас менеджер болды. 1901 жылға қарай Олдс 11 прототиптік көлік құрады, оның ішінде бу, электр және бензин сияқты әрбір қуат режимінің кем дегенде біреуі бар еді. 1934 жылы ол дизельді қозғалтқышқа патент алды. Ол әр түрлі автомобиль түрлерінің кем дегенде біреуін өндіріп, сатқан жалғыз американдық автокөлік пионері болды. 1901 жылғы 9 наурызда «Олдс Мотор Уоркс» зауыты толығымен өртеніп кетті. Тек бір модель, кішкентай «Curved Dash runabout» жалындардан құтқарылды. Рэнсом Олдс өрт оны көптеген басқа модельдерінен таңдауға мәжбүр еткенін мәлімдеді. Оның өмірбаяуын жазған автор бұл оқиғаның рас екендігіне күмән келтіреді. Ол өрт шыққанға дейін 300-ден астам «Curved Dash» тапсырысын алған «Олдс» жарнамалық кампаниясына назар салады. «Олдсқа» ұшақтың жобаларын және үлгілерін қайта құру үшін бір ғана құтқарылған машинаның қажеті болмады». Сол жылы Олдс компаниясының сынақ жүргізушісі Рой Чапинге екінші жылдық Нью-Йорк автомобиль көрмесіне «Curved Dash runabout» көлігімен бару тапсырылды. Жол бойында Чапин Нью-Йорк штатының батпақты жолдарынан құтылу үшін Эри каналының жағалауына көтерілді. Сегіз күн сапардан кейін ол «Волдорф Астория» қонақ үйіне жетті, бірақ есіктен кері қайтарылды. Оның лайлы киімі соншалықты жарамсыз болды, қызметшілер кіреберісіне жіберілді. Автокөрме кезінде Олдс сатуды жеделдетуге тырысты. Бір дилер 500 машина сатып алуға ұсыныс жасағанда, Олдс: «Мен сізден мың машинаға тапсырыс беруіңізді қалаймын. Сонда ғана жұрт таңғалып, назар аударар еді» деді. Келісімге қол қойылды, бірақ дилер жұртқа бар болғаны 750 машина сатса да, бәрі есінде қалған бастапқы сан осы болды. «Curved Dash Oldsmobile» 650 долларға сатылды, бұл бүгінгі күнгі шамамен сомаға тең. 1901 жылы 600-ға жуық, 1902 жылы 3000-ға жуық, ал 1904 жылы кем дегенде 4000 машина сатылды. Осы автомобиль, Генри Фордтың «Модель T» емес, алғашқы массалық өндірілген, төмен бағалы американдық автокөлігі болды. Смиттің ұлы Фредерик Л. Смит бизнеске келгеннен кейін, ол мен Олдс жиі келіспеді, және 1904 жылы Фред Смит Олдсты вице-президент және бас менеджер лауазымынан шеттетуге мәжбүр болды, содан кейін Олдс өз компаниясынан кетіп қалды. Ол «R.E. Olds Motor Car Company» компаниясын құрды. Бұл атау тез арада «REO Motor Car Company» деп өзгертілді, «Олдс Мотор Уоркс» компаниясынан сот процесінен сақтану үшін. «REO» атауы оның аты-жөнінің бас әріптерінен алынған, бірақ ол акроним ретінде, сөз ретінде айтылуы керек еді. Кейде осы айтылуды көрсету үшін «Рео» деп жазылатын. Олдс «REO» компаниясының президенті (1925 жылға дейін) және кейіннен төрағасы болды. «REO Speedwagon» тобы «REO Speed Wagon» жеңіл жүк көлігінен, пикаптардың алдағы атасынан өз атын алды, бірақ топ «REO» әрпін сөз ретінде емес, жеке-жеке айтады. «Олдс Мотор Уоркс» 1908 жылы «General Motors» компаниясы сатып алды. «General Motors» 107 жылдық қызметтен кейін 2004 жылы «Oldsmobile» тауарын таңбасын тоқтатты. 1946 жылы Рэнсом Олдс «REO Motors» компаниясының газон шабу машинасы бөлімі ретінде газон шабу машиналарын құрастыруды бастады.

He founded the Olds Motor Vehicle Company in Lansing, Michigan, on August 21, 1897. The company was bought by a copper and lumber magnate named Samuel L. Smith in 1899 and renamed Olds Motor Works. The new company was relocated from Lansing to Detroit. Smith became president while Olds became vice president and general manager. By 1901 Olds had built 11 prototype vehicles, including at least one of each power mode: steam, electricity and gasoline. In 1934, he received a patent for a diesel engine. He was the only American automotive pioneer to produce and sell at least one of each mode of automobile. On March 9, 1901, the Olds Motor Works factory burned to the ground. Only one model, the little Curved Dash runabout, was saved from the flames. Ransom Olds claimed it was the fire that made him select the runabout, from among his many other models, to put into production. His biographer questions the veracity of this story. He points to an Olds advertising blitz that had already led to more than 300 Curved Dash orders even before the fire took place. "Olds did not need the one rescued car from which to reconstruct the plans and patterns for the runabout." Later that year, Olds had his company's test driver, Roy Chapin, drive a Curved Dash runabout to the second annual New York Automobile Show. Along the way, Chapin opted to drive up onto the Erie Canal tow path to escape the mire of New York state roads. After eight days of driving, he reached the Waldorf Astoria hotel but was turned away at the door. His mud spattered attire was so disreputable that he was sent to the servants' entrance in back. During the auto show Olds pushed hard to make sales. When one dealer offered to purchase 500, Olds retorted, "I would like to see you make this order for a thousand cars. Then the public would drop its jaw and take notice." The deal was signed, and though the dealer ended up selling only 750 to the public, it was the original number that everyone remembered. The Curved Dash Oldsmobile sold for $650, equal to $ today. About 600 were sold in 1901, about 3,000 in 1902 and at least 4,000 in 1904. It was this car, rather than Henry Ford's Model T, that was the first mass produced, low priced American motor vehicle. As Smith's son, Frederic L. Smith, came into the business, he and Olds clashed frequently until Fred Smith removed Olds from the position of vice president and general manager in 1904, and Olds left his company. He went on to form the R. E. Olds Motor Car Company. Its name was quickly changed to REO Motor Car Company to avoid a lawsuit from the Olds Motor Works. The name REO came from the initials of his name, but was intended to be an acronym, and thus pronounced as a word. Sometimes it was spelled as "Reo" to emphasize this pronunciation. Olds served as president (until 1925) and later chairman of REO. The band REO Speedwagon took its name from the REO Speed Wagon light delivery truck, an ancestor of pickup trucks, though the band pronounces each letter in REO individually rather than pronouncing REO as a word. The Olds Motor Works was bought by General Motors in 1908. General Motors discontinued the Oldsmobile brand in 2004, after 107 years in business. In 1946, Ransom Olds started building lawnmowers as the Lawn Mower Division of REO motors.

Құрастыру желісі

Оллдс автомобиль өнеркәсібінде стационарлық конвейерді қолданған алғашқы адам болды. Генри Форд одан кейін келіп, автомобильдерді жасау үшін алғашқы жылжымалы конвейерді пайдаланды. Жаңа конвейерлік тәсіл Олдстің зауытының өнімділігін бес есеге арттырды, 1901 жылы 425 машинадан 1902 жылы 2500 машинаға дейін.

Олдсмар

1916 жылы Олдс Флоридадағы Тампа шығанағының солтүстік жағында 37 547 акр (152 км²) жер сатып алып, осы аумақты қазіргі Олдсмар қаласына айналдырды. 1926 жылы ол Флорида штатының Клервотер қаласындағы Форт-Харрисон қонақ үйімен жерін айырбастады.

Лансингтің басқа да кәсіпорындары

1906 жылы Олдс Капитал Ұлттық Банкін, кейін Лансинг Ұлттық Банкі және Мичиган Ұлттық Банкін ұйымдастырды. Олдс Мичиган винт компаниясы мен Атлантс Drop Forge компаниясының құрылуына да қатысты, олардың барлығы Мичиган штатының Лансинг қаласында орналасқан. Олдс Тауэрдің негізгі қаржыландырушысы болды. 1931 жылы құрылысы аяқталғанда ол Лансингтегі ең биік кеңсе ғимараты болды және бүгінгі күнге дейін сол атағын сақтап келеді. 124 West Allegan Street мекенжайында орналасқан бұл ғимарат қазір Боджи мұнарасы деп аталады. Олдс сонымен қатар Лансингтегі 111 Оңтүстік Капитолий даңғылындағы Олдс қонақ үйінің құрылысына қатысты. Бүгінде бұл ғимарат Джордж В. Ромни ғимараты деп аталады, және Мичиган губернаторының кеңсесі осы ғимаратта орналасқан.

Жарыс

Оллдс Флориданың Ормонд және Дейтона жағалауларындағы автожарыстарымен де әйгілі болды. 1894-1897 жылдар аралығында ол жағажайда жеке жүріп, уақыты өлшенген алғашқы сынақтан өтті. 1896 немесе 1897 жылы бай автомобиль пионерлері Олдс пен Александр Уинтон («Уинтон Моторлы Көлік Компаниясы») ресми емес жарыс ұйымдастырды; Уинтон Олдсты 0,20 секундқа озып кетті.

Саясат

Оллдс республикашыл болды және 1908 жылғы Республикалық Ұлттық Конвенцияға Мичиган штатының 6-шы округінен делегат ретінде қатысты, онда Уильям Говард Тафт президенттікке кандидат ретінде ұсынылды.

Тұрғылықты жері

1900 жылдардың басында Олдс Лансинг қаласындағы Оңтүстік Вашингтон даңғылында әсем королева Анна стиліндегі үй салдырды. Үйдің көптеген технологиялық жаңалықтарының бірі – гараждағы айналмалы платформа болды, ол Олдсқа түнгі уақытта кіріп, келесі күні кері бағытта жүрмей-ақ шығуға мүмкіндік берді. 1966 жылы сол үйдің орнында 496 тас жолы салынды, және бұл жол Олдстың құрметіне аталды. Үйдің архитектуралық жобалары Мичиган штатының мұрағатында сақтаулы.

Құрметтер

Ол 1946 жылы Автомобильдер даңқы залына енгізілді.

Өлімнен кейін

1992 жылы отбасының мазары тоналып, дене қалдықтары ұрланды.