Кіріспе

Австралияның орталық банкі Австралияның Резервтік банкі (RBA) – Австралияның орталық банкі және банкноттарды шығарушы орган. Ол 1960 жылдың 14 қаңтарынан бастап осы рөлді атқарып келеді, сол кезде 1959 жылғы Резервтік банк туралы заң орталық банк функцияларын Комонвелл банкінен ауыстырды. Оның мақсаттары:
| Австралия валютасының тұрақтылығын қамтамасыз ету;
| Австралияда толық жұмыспен қамтуды сақтау; және
| Австралия халқының экономикалық өркендеуі мен әл-ауқатын арттыру. Губернатор Төлем жүйелері жөніндегі кеңес пен Резервтік банк басқармасының төрағасы болып табылады және екі кеңес арасында туындаған дауларды шешеді. 1959 жылғы Резервтік банк туралы заңға сәйкес, RBA губернаторы Қазынашылық және Резервтік банкке қатысты мәселелер бойынша Қазынашылық хатшысымен үнемі байланыста болуға міндетті, сондай-ақ керісінше. Бұйрық сонымен қатар RBA басқармасын банктің ақша-кредиттік және банк саясаты туралы үкіметке хабарлауға міндеттейді, бұл көбінесе губернатордың Қазынашымен кездесуі арқылы жүзеге асырылады. 1996 жылдан бері RBA губернаторы және басқа да жоғары лауазымды қызметкерлері жыл сайын екі рет Өкілдер палатасының Экономика жөніндегі тұрақты комитетінің алдында банк қызметінің барысын түсіндіреді.

Төлемдер жүйесі жөніндегі кеңес және Австралиялық бәсекелестік және тұтынушылар комиссиясы

1959 жылғы Резерв банкі туралы заң Төлем жүйесі жөніндегі кеңеске Резерв банкінің төлем жүйесі саясатын анықтауға құқық береді. Бұл тәуекелді бақылау, тиімділікті арттыру, сондай-ақ қаржы жүйесінде бәсекеге қабілеттілікті және тепелділікті қамтамасыз ету мақсатында жасалады. 1998 жылғы Төлем жүйелері туралы заң банкке кез келген төлем жүйесін реттеу және жүйедегі қауіпсіздік пен тиімділікке қатысты міндетті талаптарды белгілеу құқығын береді. Егер төлем жүйесінің қатысушылары нарықтық тәуекел, қатысу шарттары, қауіпсіздік және бәсекелестік мәселелері бойынша келіспеушіліктер туындаса, RBA олардың келісімімен төрелік рәсімдерін жүргізе алады. RBA-ға төлем жүйесінен немесе оның қатысушыларынан қажетті ақпаратты алуға рұқсат етіледі. Банк 2001 жылдың тамызынан бастап операциялардың бәсекелестік ортасын реттеуге құқылы. Төлем жүйесі жөніндегі кеңестің мүшелері 1959 жылғы Резерв банкі туралы заңның 25А-бабында белгіленген, олардың үш мүшесі лауазымдық тұлғалар немесе басқа ұйымдардың өкілдері болып табылады. Австралия Резерв банкінің басшысы Төлем жүйесі жөніндегі кеңестің төрағасы, кеңесте RBA-ның бір және Австралиялық пруденциалдық реттеу органының (APRA) бір өкілі бар. Бұған қоса, қазынашылық тарапынан бес жылға дейін мерзімге тағайындалатын басқарманың тағы бес мүшесі бар. Кеңес тоқсан сайын, әдетте Сиднейде жиналады, кворумды құру үшін кемінде бес мүше болуы керек, оған басшы немесе оның болмаған жағдайында төрағаның орынбасары төрағалық етеді. Төраға төлем жүйесіне қатысты екі тараптың да мүддесін қозғайтын мәселелер бойынша жылына кемінде бір рет АТКК төрағасымен кездеседі, сондай-ақ екі ұйымның мүшелері өзара маңызды мәселелер бойынша кеңеседі.

XIX ғасырдың ортасы1924

Австралияда ұлттық банк құру туралы ұсыныстар алғаш рет 19 ғасырдың ортасында айтылды және 1890 жылдары 1893 жылғы Австралия банк дағдарысынан кейін күшті серпін алды. Осы дағдарыс кезінде көптеген коммерциялық банктер мен жинақ қоғамдары банкротқа ұшырап, жалпы экономикалық төмендеуге алып келді. Осы кезеңде құрылған Австралияның Еңбек партиясы, қаржы қызметтерін қолжетімді және қамтамасыз етуге арналған банк құруды ұсынды. Партияның 1908 жылғы сайлау шартында «Коммонуэлс Банкі» – коммерциялық және орталық банк функцияларын біріктіретін мекеме баяндалды. 1920 жылы Австралиялық банкноттар кеңесі (ANB) құрылды және Миллердің сұранысын ішінара қабылдады, төрт директор тағайындалды, ал банк губернаторы экс-официо мүше ретінде қатысты. 1931 жылдан 1970 жылдардың басына дейін банктің ақша-кредит саясаты фунт стерлингке қатысты тұрақты айырбас бағамын сақтауға бағытталды. «Коммонуэлс Банкі» туралы жаңа заң мен 1945 жылғы Банк туралы заң арқылы басқарма алты мүшелі кеңеске алмастырылды, оның құрамына банк және қазынашылықтың өкілдері кірді. Бұл заңдар банк ақша-кредит және банк саясатын, сондай-ақ валюлық бақылауды басқару туралы өкілеттіктерді ресми түрде бекітті және губернатордың банк басқаруына жауапты екенін айқындады. 1945 жылы қабылдаған күрделі заң жеке банктерге қатысты реттеу шараларын күшейтті, бұл шаралар кейіннен губернатор Х.С. Кумбсқа ұнамады, ол сондай-ақ 1947 жылғы банктерді мемлекеттендіруге қарсы болды. 1949 жылы губернатор болып тағайындалғаннан кейін, ол жеке банктерге өтімділігін басқаруда көбірек тәуелсіздік берді және нарыққа негізделген ақша-кредит саясатын енгізуге тырысты. Сондай-ақ ол 1959 жылы стагфляция қаупі туралы ескертті. 1951 жылғы заң кеңесті 10 мүшеден тұратын басқармамен алмастырды, оның құрамына губернатор, губернатордың орынбасары және қазынашылық хатшысы кірді. Басқарма банк басқаруын губернатордан қабылдады. 1959 жылғы Резервтік банк туралы заң (1959 жылғы 23 сәуірде қабылданған) Коммонуэлс Банкінің орталық банк функцияларын орындайтын бөлігін бөліп алып, Резервтік банкке берді, ал коммерциялық және жинақ банк функциялары Коммонуэлс Банкінде қалды. Осылайша 1959 жылы Австралияда жеке орталық банк құрылды, ол 1960 жылғы 14 қаңтарда күшіне енді. Бұл көптеген басқа елдерде бұрыннан бар болған орталық банктерге ұқсас және қазынашы Теодордың бұрынғы ұсынысына жақын болды. 1960 жылдардың ортасында ақша-кредиттік органдар Кумбстың тұжырымдамаларын қабылдап, икемді пайыздық мөлшерлемелерді қабылдады, бұл банкке ашық нарық операцияларына сүйенуді жеңілдетті. 1983 жылы Австралия долларының еркін айналысқа шығуынан кейін валюталық бақылау жойылды. Кемпбелл комитетінің 1979-1984 жылдардағы тергеуінен кейін Австралияның қаржы жүйесі либералдануға ұшырады. 1996 жылы Уоллис комитеті жүргізген тағы бір тергеу 1998 жылы күшіне енді. Оның нәтижесінде банктерді қадағалау функциясы RBA-дан Австралиялық пруденциалдық реттеу органына (APRA) берілді және төлем жүйесінің қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз етуге бағытталған Төлемдер жүйесі кеңесі (PSB) құрылды. 1998 жылы қабылданған қосымша заңнама банкке PSB құрамында өкілеттіктер берді. 1996 жылдың тамызында банк губернаторы болып тағайындалған Иан Макфарлейн мен қазынашы ақша-кредит саясатын жүргізу туралы мәлімдеме жасады, онда Резервтік банк пен Австралия үкіметінің рөлі қайтадан баяндалды. Мәлімдемеде 1993 жылы қабылданған Резервтік банктің инфляциялық мақсатына үкімет қолдауы расталды. 2007 жылдың желтоқсанындағы үкімет алмасуы бұрынғы қазынашы Уэйн Сван мен Резервтік банктің губернаторы Гленн Стивенс жасаған тағы бір мәлімдемеге әкелді. Бұл мәлімдеме бұрынғы мәлімдемелерді өзгертіп, банкке тәуелсіздік берді және ашықтық пен коммуникацияны ынталандырды.

Қауіпсіздік туралы аңыз

2007 жылдан бері RBA-ның беделі "Securency" немесе Note Printing Australia жанжалынан зардап шекті. Бұл RBA-ның еншілес компаниялары Австралияның полимерлік банкноттарды басып шығаруға қатысты тиімді келісімшарттарды жеңіп алу үшін шетелдегі шенеуніктерге пара берген. Австралия баспасөзінде 2011 жылдың соңына дейін жарияланған материалдар RBA басқарма мүшелері мен шенеуніктер қабылдаған түзету шараларының жеткіліксіздігі және кешігуіне байланысты алаңдаушылықты білдірді. Бұл мәселелер 2007 жылы Федералды полицияға хабарланбады, бірақ кейіннен хабарланды. 2011 жылы RBA-ның бұрын парламенттік комитеттерге ұсынған қате ақпаратты түзеуге мәжбүр болғаны белгілі болды. 2014 жылдың шілдесінде WikiLeaks Австралия аумағында "Note Printing Australia" пара беруіне қатысты Малайзия, Индонезия және Вьетнамның бұрынғы және қазіргі жоғары лауазымды шенеуніктердің сыбайлас жемқорлыққа қатыстылығын "ашып көрсетуге, меңзеуге, ұсынуға немесе күдік тудыруға" тыйым салатын сот шешімінің көшірмесін жариялады.