Кіріспе

1970 жылдардағы гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдардағы қозғалыс

Мәдени бұрылыс – 1970 жылдардың басында гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдардағы ғалымдар арасында мәдениетті заманауи пікірталастардың орталық тақырыбына шығару мақсатымен басталган қозғалыс; ол мағынаға көбірек назар аудару және позитивистік эпистемологиядан алшақтауды да білдіреді. Линнет Спилман мен Марк Д. Джейкобс 2005 жылы мәдени бұрылысты «соңғы буын гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарындағы ең ықпалды үрдістердің бірі» деп сипаттады. Танымал тарихшы мәдени бұрылыс «әдетте әлеуметтік ғылымдарға шеткері саналған салалардан келген жаңа теориялық күштердің кең спектрін» қамтығанын айтады, әсіресе постструктурализм, мәдени зерттеулер, әдеби сын және түрлі тілдік талдаулар, олар «мәдени процестер мен мағына жүйелерінің себептік және әлеуметтік құраушылық рөлін» атап көрсетті. Бұл академиялық ортада мәдениет тұжырымын және оған байланысты мағына, тану, сезім және символдар ұғымдарын әдістемелік және теориялық зерттеулердің ортасына қоюға бағытталған қозғалыс. Кейбір ғалымдар аналитикалық өзгерісті мазмұндық өзгерістің ішкі туындысы деп санайды. Александрдың пікірінше, мәдени бұрылыстың тамыры 19 ғасырдағы идеализм мен материализм арасындағы, яғни Гегель мен Маркс арасындағы пікірталасқа барып тіреледі. Бұл қозғалыс атау алғанға дейін, 1970 жылдары «мәдени талдау формаларына көшуді негіздеген және жеңілдеткен негізгі еңбектер» пайда болды: Хейден Уайттың «Метахистория: 19 ғасыр Еуропасының тарихи қиялы» (1973), Клиффорд Герцтің «Мәдениеттерді түсіндіру: таңдалған эсселер» (1973), Мишель Фуконың «Дисциплина және жазалау» (1977) және Пьер Бурдьедің «Практика теориясының жоспасы» (1977). Егер 20 ғасырдың басында Людвиг Витгенштейн мен Фердинанд де Соссюрдің еңбектері негізінен тілдік бұрылысқа әкелсе, 20 ғасырдың соңындағы мәдени бұрылыс осы сынды қабылдап, оған сүйенді. Мәдени бұрылыс мәдени зерттеулердің академиялық дисциплина ретінде беделін арттыруға көмектесті. Жоғары өнерден алшақтағандықтан, бұл дисциплинаның маңыздылығы мен басқа дисциплиналарға ықпалы артты. Британдық тарихшы Хизер Джонс Бірінші дүниежүзілік соғыстың тарихнамасы соңғы жылдары мәдени бұрылыс арқасында жаңа серпіліс алғанын айтады. Ғалымдар әскери оккупация, саясаттың радикалдандырылуы, нәсіл және ер адам денесі туралы жаңа сұрақтар көтерді.

Елеулі ауысу

Өткенмен түбегейлі үзіліс жасайтын тарихи дәуір ретінде мәдени бетбұрыс, талдамалық өзгеріс ретіндегі мәдени бетбұрыспен тек жанама байланысты. Оны қолдайтындар мынадай пікір білдіреді:

Жарнама, әуесқой фотосурет, сары баспасөз және тағы да басқа медиа түрлері саяси жағдайдың шиеленіскен 1960 жылдардан кейін пайда болды. Бұған қоса, бұл медиа көпмәдениетті болды және 1960 жылға дейінгі таңдаулы медиадан өзгеше, барлық нәсілдерді, ұлттарды және жас топтарын қамтуға тырысты. Постмодернист Американың осы "жаңа медиасы" мәдениеттің кеңеюіне және әртүрленуіне әкелді, ал Интернет пен әлеуметтік медиа оны одан да жылдам дамытты.

Ауылдық зерттеулер

Соңғы жылдары ауылдық зерттеулерге қызығушылық қайтадан артып, бұл әлеуметтік ғылымдардағы академиялық кеңістікте бұрынғыдан гөрі кеңірек таралды. Көбірек адамдар ауылдық зерттеулер перспективасынан қоғам/кеңістік, табиғат/мәдениет, құрылым/әрекет және өзі/басқа сияқты маңызды екіұшты мәселелерді қарастыруда. Дегенмен, кең ауқымды әлеуметтік ғылымдағы "мәдени бетбұрыс" ауылдық өмірмен байланысқа құрмет пен жаңа қызығушылық сыйлады, әсіресе ландшафт, өзгешелік және табиғаттың кеңістігіне жаңа назар аударылды. Айырмашылыққа концептуалдық қызығушылық пен этнографияға әдістемелік қызығушылықпен мәдени зерттеулер білімнің қалыптасқан ландшафтына маңызды, қабаттасқан жаңа көрініс берді.