Жапон поэзиясындағы «утамакура» – сөздік тілдік құрал. Бұл өлеңдерге тереңдеу, эстетикалық сұлулық қосып, ежелгі Жапонияның маңызды орындарын көрсетеді.
"poem pillow"; 歌枕; Utamakura is a rhetorical concept in Japanese poetry.
Эстетикалық қызмет
Утамакура жапон поэзиясындағы Юген (сырлылық пен тереңдік) эстетикалық ұғымын жеткізуде маңызды рөл атқарады, өлеңдерге терең және тікелей білдірілмеген сұлулық қосады. Олар ежелгі Жапониядағы маңызды тұлғалар мен орындарды анықтауға көмектесетін мәліметтер көзі болып табылады.
Utamakura serve as a significant tool to achieve [[Japanese aesthetics#Yūgen (mystery and depth) in Japanese poetry by adding profound and indirect beauty in poems. It can be used as a source for identifying significant figures and places in ancient Japan.
Тарих
Утамакура тарихы Хэйан дәуірінің соңындағы ақын-монах Ноиннің «Утамакурасы» сияқты поэзияны зерттеуге арналған құжаттарда және «Утамакура Найосе» (Утамакура анықтамалығы) жерлер тізімдерінде кездеседі. Утамакураны алғаш рет саяхатшы дін қызметкерлері қолданған. Олар келіп өткен қалалардан әңгімелер жинаған. Көптеген жерлерді аралағандықтан, әңгімелердегі қайталанатын оқиғалардың әрқайсысы үшін бір тұрақты нүкте қолдану арқылы оқиғаның мән-жайларын есте сақтау оңай болды. Уақыт өте келе, Жапония бойынша адамдар саяхатшы дін қызметкерлері айтқан сілтемелермен байланысты психологиялық сезімдер арқылы утамакура жерлерін тани бастады. Утамакура жерлері мен оларға байланысты адамдар кеңінен танылғаннан кейін, уака ақындары утамакура жерлерін көруге баруға құштар болды. Өлеңдердегі пейзажбен танысудан бөлек, өлең немесе әңгіме орнына бару түсінікті тереңдетті. Утамакура сондай-ақ ренгада қолданылды – бұл жапондық бірлескен поэзияның бір түрі, ол ренку және хайку поэзиясының алдағысы.
The history of utamakura is found in documents on the study of poetry such as the Utamakura of Noin, by the poet and monk of the late Heian period, and lists of places in the Utamakura Nayose (Utamakura reference book). Utamakura were first used by traveling priests. They collected stories from the towns they traveled to. Since they saw many places, it was easier to remember the details of a story by using a single, consistent reference point for each recurring event in their tales. Over time, the people across the Japan came to identify utamakura place names by the psychological feelings associated with the references made by the wandering priests. After utamakura place names and people had become well established, eager waka poets went sightseeing to the sites of utamakura. Beyond becoming familiar with the scenery of the poems, entering the locale of a poem or story deepened one's understanding of it. Utamakura was also used in renga, a form of Japanese collaborative poetry that is the ancestor of renku and haiku poetry.
Мысалдар
Жапон әдебиетінде утамакураның көптеген мысалдары бар, олардың бірі – «Кокин Вакашү». Бұл нақты утамакура мысалының көзі – «Көктем» бөліміндегі #3 өлең. Жоғарыдағы өлеңде Йошино елордаға жақын Ямато аймағындағы бір жерді білдіреді. Йошино ауданы қарлы қысы мен көптеген шие гүлдерімен белгілі. «Жаңа Кокин Вакашү» еңбасындағы «Көктем 1» бөлімінің #1 өлеңінде де көктемнің басталуын бейнелеу үшін Йошино қолданылады. Тағы бір поэтикалық жер атының мысалы – «Исе әңгімелері» («Tales of Ise») шығармасынан, «Провинцияларда» («In the Provinces») (#15) атты бөлімінен алынған. Шинобу тауы – «жасыру», «төзу», «сағыну» және «есінде сақтау» мағыналарын білдіретін «шинобу» етістігімен байланысты сөз ойыны.
There are numerous instances of utamakura in Japanese literature, one of which is the [[Kokin Wakashū. The source of this particular utamakura example is poem #3 in the "Spring" section. In the poem above, Yoshino refers to a place in the Yamato region in the nearby of the capital. Yoshino is known for having both heavy snowfall and an abundance of cherry blossoms. Poem #1 in "Spring 1" of Shin Kokin Wakashū also uses Yoshino for depicting the beginning of spring. Another instance of poetic place name comes from Tales of Ise, a piece titled "In the Provinces" (#15). Mount Shinobu is a pun on the verb shinobu, meaning "to conceal," "endure," "long for," and "remember".
Қазіргі үлгілер
Утамакура поэзиядан басқа да жерлерде қолданылады, мысалы, мәзірдегі тағамдар олардың сыртқы түріне байланысты белгілі жапондық көрнекті жер-анауға сілтеме жасай отырып аталған. Соя соусына маринадталғандықтан қоңыр-қызыл түске ие болатын қуырылған балық немесе тауық – Тацута аге, оның аты Тацута өзенінен шыққан, ол өзендегі қарағай жапырақтары күзде терең қызыл түске боялады.
Utamakura are also used outside of poetry, for example menu items named after their visual appearance with a reference to a well known Japanese scenic area. Tatsuta age, deep fried fish or chicken that has a dark reddish brown color as a result of being marinated in soy sauce, is named after the Tatsuta River, known for its maple trees, the leaves of which turn a deep red color in autumn.