Артур Кларкның «3001: Соңғы саяхат» романы – ғарыш саяхаты сериясының соңғы кітабы. Биоформалар мен интеллект эволюциясы туралы қызықты ғылыми фантастика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1997 жылы британдық жазушы Артур Кларктың ғылыми-фантастикалық романы. 3001: Соңғы саяхат – 1997 жылы жазылған, британдық жазушы Артур Кларктың ғылыми-фантастикалық романы. Бұл Кларктың "Ғарыш саяхаты" сериясының төртінші және соңғы кітабы.
1997 science fiction novel by British writer Arthur C. Clarke
3001: The Final Odyssey is a 1997 science fiction novel by British writer Arthur C. Clarke. It is the fourth and final book in Clarke's Space Odyssey series.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман қысқаша прологпен басталады, онда қара монолиттерді жаратқан биоформалар – «Тұңғыш Туылғандар» деп аталады. Олар «алғашқы шұбаттан» пайда болып, миллиондаған жылдар бойы ғарышқа саяхаттайтын түрге айналды. Ең бағалысы – «ақыл» екенін түсінген олар, қайда барса да ақылды түрлердің эволюциясын ынталандырып, олардың тірі қалу мүмкіндігін арттырды. Жерге келгеннен кейін Тұңғыш Туылғандар кеңістік пен уақытқа өзін ендірудің жолын тапты, яғни өлімсіз болды. Ал монолиттер, жаратушыларынан ұмытылғандай, жоғары деңгейге көтерілгенде, өздерінің қарамағындағыларды күзетуді жалғастырды. «3001» романы 2001 жылғы «Ғарыш Одиссеясы» фильмінде HAL 9000 компьютері өлтірген астронавт Фрэнк Пулдің оқиғаларын баяндайды. Бір мыңжылдықтан кейін Пулдің мұздатылған денесі Койпер белдеуінде «Голиаф» атты кометаларды жинаушы ғарыш буксирімен табылып, қайта тірілді. Пул 3001 жылы Жер туралы білу үшін үйге әкелінеді. Оның ерекшеліктерінің ішінде BrainCap – ми-компьютер интерфейсі технологиясы; генетикалық инженериямен жасалған динозавр қызметшілер; және экватордың айналасында орналасқан төрт алып ғарыш лифтілері бар. Адамдар сондай-ақ Юпитердің Ганимед және Каллисто серіктерін отарлап алды. 1999 жылы Айдан табылған қара монолит 2006 жылы Жерге әкелінді және Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымы ғимаратының алдына орнатылды. Пул 3001 жылғы қоғамға еніп, бірақ досы оны Еуропаға, монолит адамзатты тыйып кеткен өмірдің алғашқы ошағына қайта баруға шақырады. Ол сол жерге алғаш рет баруға рұқсат алған адам болуы мүмкін деп есептеледі. Еуропада оны Дэвид Боуман мен HAL 9000 компьютері қарсы алады, олар қазір монолиттің есептеу матрицасында сақталған цифрлық тіршілік формаларына айналған – Halman. Кейінгі әңгімелерде ол монолиттердің өздері механизмдер екенін, белгісіз жоғары монолитке немесе мүмкін тіршілік формаларына, шамамен 450 жарық жылы қашықтықта жауап беретінін біледі. Отыз жылдан кейін Пул үйленеді және Еуропаны бақылауға жауапты шағын топтың мүшесі болады. Halman онымен байланысып, 2010 жылғы «Одиссея 2» және 2061 жылғы «Одиссея 3» оқиғаларынан кейін Юпитер монолиті жоғары монолитке алғашқы байланыстан кейін адамзат туралы есеп жібергенін ескертеді. Бұл есеп 20 ғасырдағы соғыстардан кейін жасалғанына байланысты, Halman 900 жылдық сапардан кейін алынған жауапта адамзатты жою туралы нұсқаулар бар деп санайды, себебі олар түр ретінде сәтсіздікке ұшырады. Монолитке физикалық зиян келтіре алатынына сенімді емес, Еуропа тобы оны компьютерлік вируспен жұқтыруға шешім қабылдайды. Пул Halman-нан Трояндық жылқы ретінде әрекет етіп, вирусты монолитке орналастыруын сұрайды, онда ол орындалады. Мұндай вирустар Айдағы өте қауіпсіз сақтау орындарында сақталады. Еуропа тобы Halman мен монолиттегі басқа тіршілік формаларының өздерін жүктеуіне және монолит істен шыққанда құтылуына мүмкіндік беру үшін Европаға петабайттық 3D-холографиялық сақтау құрылғысын қалдыруға келіседі. Монолитке адамзатты жою туралы бұйрық беріледі және ол көбейе бастайды, содан кейін миллиондаған монолиттер екі каскадты экран құрады, олар Күн сәулесі мен жылудың Жерге және оның колонияларына жетуіне кедергі келтіреді, бірақ вирустың салдарынан монолиттердің барлығы тез ыдырайды. Монолиттерді жасағандардың оны жоюға жауабы кемінде 900 жылдан кейін болады. Halman мен басқа тіршілік формалары бар, бірақ вирусқа жұқтырған петабайттық сақтау құрылғысын ғалымдар кейіннен Пико тресторында бекітеді. Әңгіменің соңында Пул және басқа адамдар Европаға келіп, алғашқы европалықтармен бейбіт қарым-қатынас орнату үшін келеді. Монолитті жасағандар «Соңғы күндерге» дейін адамзат тағдырын шешпейді деген мәлімдеме жасалады.
The novel begins with a brief prologue describing the bioforms – dubbed the First Born – who created the black monoliths. They evolved from "primordial soup", and over the course of millions of years, became a space faring species. Perceiving that nothing was more precious than "mind", they catalysed the evolution of intelligent species wherever they went, by increasing the intelligent species' chance of survival. After visiting Earth, the First Born found a way to impress themselves into the fabric of space and time, becoming effectively immortal. Meanwhile, the monoliths—implied to have been forgotten by their creators when they ascended to a higher state of being—continued to watch over their subjects. 3001 follows the adventures of Frank Poole, the astronaut killed by the HAL 9000 computer in 2001: A Space Odyssey. One millennium later, Poole's freeze dried body is discovered in the Kuiper belt by a comet collecting space tug named the Goliath, and revived. Poole is taken home to learn about the Earth in the year 3001. Some of its notable features include the BrainCap, a brain–computer interface technology; genetically engineered dinosaur servants; and four gigantic space elevators located evenly around the Equator. Humans have also colonised the Jovian moons Ganymede and Callisto. TMA 1, the black monolith found on the Moon in 1999, had been brought to Earth in 2006 and installed in front of the United Nations Building in New York City. Poole integrates into the society of 3001, but is prompted by a friend to revisit Europa, a cradle of nascent life from which the monolith had banned humanity almost a thousand years earlier. It is believed he might be the first person allowed to visit there. On Europa he is greeted by the voice of David Bowman and computer HAL 9000, who have now become a single entity—Halman—residing as digitized lifeforms in the monolith's computational matrix. In subsequent conversations he learns that the monoliths themselves are mechanisms, answerable to an unknown superior monolith, or perhaps lifeforms, almost 450 light years away. Thirty years later, Poole is married, and a member of a small team responsible for monitoring Europa. Halman contacts him to warn that following the events of 2010: Odyssey Two and 2061: Odyssey Three, the Jovian monolith had sent a report to its superior monolith, containing details about the human species after first contact. Since this report took place shortly after the wars of the 20th century, Halman believes the response just received after the 900 year round trip contains instructions to destroy humanity, due to its failure as a species. Unsure whether they can physically harm the Monolith, the Europa team decide instead to infect it – as a computational mechanism – with a computer virus. Poole requests Halman to act as a Trojan Horse and place the virus inside the monolith, where it will be executed. Suitable computer and biological viruses already exist in the Pico Vault, an ultrasecure storage on the Moon, used for the most dangerous agents of these kinds. The Europa team also agree to leave a petabyte capacity holographic 3D storage medium on Europa to allow Halman and other lifeforms in the monolith to upload themselves and escape the monolith's failure. The monolith does receive orders to exterminate humanity, and starts a duplication, whereupon millions of monoliths form two cascade screens to prevent Solar light and heat from reaching Earth and its colonies, but the monoliths all quickly disintegrate as a result of the virus. The monoliths' makers' response to its destruction will occur in another 900 years as the earliest possibility. The petabyte storage device, containing Halman and other lifeforms, but also infected with the virus, is subsequently sealed by scientists in the Pico Vault. At the close of the story, Poole and other humans land on Europa to start peaceful relations with the primitive native Europans. A statement is made that the monolith's makers will not determine humanity's fate until "the Last Days".
Негізгі кейіпкерлер
Фрэнк Пул: 3001 романының басты кейіпкері Фрэнк Пул, «Дискавери» миссиясы кезінде ХАЛ-мен өлтірілгеннен кейін мың жыл өткен соң, аса дамыған медицинаның көмегімен қайта тірілді. Доктор Индра Уоллес: ХХІ ғасырдың басындағы тарих саласындағы маман, Уоллес Пулге мәдени тұрғыдан жетекшілік етеді. Халман: Бұрын HAL 9000 және Дейв Боуман болған екі құбылыстың бірігуінен пайда болған Халман, роман барысында Пулмен әртүрлі кезде байланысып, монолиттердің адамзатқа кері баға беру мүмкіндігі туралы ескертеді.
Frank Poole: 3001's protagonist, Frank Poole has been revived by highly advanced medicine, a thousand years after being killed by HAL during the Discovery's original mission. Dr. Indra Wallace: A specialist on the history of the early twenty first century, Wallace acts as Poole's cultural guide. Halman: a merging of the entities that were once HAL 9000 and Dave Bowman, Halman communicates with Poole at various points throughout the novel, warning Poole of the possibility that the monoliths may issue negative judgment against humanity.
Кіші әріптер
Димитри Чандлер: "Голиаф" кемесінің капитаны Чандлер Күн жүйесінің сыртқы бөлігінен мұздық материалдарды өндіріп алады, олар баяу ішкі Күн жүйесіне қарай итемеленеді, соның арқасында ұзақ мерзімді терраформация арқылы ішкі планеталарды өмір сүруге жарамды етуге болады. Профессор Андерсон: Медицина докторы Андерсон Пулді қайта жандандырған медициналық команданы басқарады және Индра Уоллеспен бірлесіп Пулдің жазылуына көмектеседі, сондай-ақ оның болашақ әлемге оянғандағы мәдени дүрбелеңін басқаруға жұмыстайды. Доктор Стивен Дель Марко: Романның шалқар өткен шағында болашақта (2513 жылы) тірі қалған Дель Марко Африкада TMA 0-ны тапқан: Жердегі монолит, ол жүздеген жыл бұрын, 2001 жылы табылған Ай монолитімен сәйкес келеді. Доктор Теодор "Тед" Хан: Ганимед тұрғыны доктор Хан дінді жек көреді, оны психикалық ауру деп санайды.
Dimitri Chandler: Captain of the Goliath, Chandler mines the outer solar system for ice material which is slowly pushed towards the inner solar system, to make the inner planets habitable through long term terraforming. Professor Anderson: a medical doctor, Anderson leads the medical team which revived Poole, and works with Indra Wallace both to aid Poole's convalescence, and also to manage his cultural shock at awakening into a strange future world. Dr. Stephen Del Marco: Alive at a future time (2513 AD) which is yet in the novel's distant past, Del Marco is the discoverer of TMA 0 in Africa: an earthbound monolith matching the lunar monolith which had been discovered hundreds of years earlier, in 2001. Dr. Theodore "Ted" Khan: A resident of Ganymede, Dr. Khan is contemptuous of religion, identifying it as a mental disorder.
Бейімделулер
2000 жылы Yahoo! MGM және актер/режиссер Том Хэнкс 2061: Одиссея Үш және 3001: Соңғы Одиссея фильмдерін бейімдеу мүмкіндігін талқылап жатқандарын хабарлады, сонда Хэнкс 3001 фильмінде Франк Пул рөлін ойнауы тиіс болған. 2001 жылы жоба бойынша жаңа мәліметтерде одан әрі даму болмағаны айтылды. 2014 жылдың 3 қарашасында АҚШ-тың Syfy телеарнасы 3001: Соңғы Одиссея мини-сериалын өндіріске беруге тапсырыс бергенін хабарлады, оның 2015 жылы көрсетілуі жоспарланған. Мини-сериалдың атқарушы продюсерлері Ридли Скотт, Дэвид В. Цукер және Стюарт Бити болды; соңғысы негізгі сценарий авторы болады. Кларк пен 2001: A Space Odyssey режиссері Стэнли Кубриктің өкілдері "толық қолдау көрсеткендерін" хабарлады, бірақ олардың қатысу деңгейі сол кезде белгісіз болды. 2016 жылдың ақпан айында Syfy телеарнасының Prototype телепилоты туралы баспасөз хабарламасында Final Odyssey сериалдарының ішінде басқа да жобалар әзірленуде екені айтылды.
In 2000, Yahoo! reported that MGM and actor/director Tom Hanks were in discussions regarding adapting both 2061: Odyssey Three and 3001: The Final Odyssey into movies, with Hanks reportedly to play Frank Poole in the 3001 film. An update in 2001 stated that there was no further development on the project. On 3 November 2014, it was reported that the US TV channel Syfy had ordered a miniseries adaptation of 3001: The Final Odyssey into production, planned for broadcast in 2015. The miniseries would be executive produced by Ridley Scott, David W. Zucker and Stuart Beattie; the latter would also be the primary script writer. The estates of both Clarke and 2001: A Space Odyssey director Stanley Kubrick were reported as having "offered their full support", but the extent of their involvement was not known at the time. In February 2016, within Syfy's press release for its television pilot Prototype, other series including the Final Odyssey series were mentioned as being in development.